II SA/Gl 901/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 16 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg Z.A. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Z. A. została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 300 zł. W odpowiedzi, w piśmie procesowym z dnia 23 sierpnia 2012 r. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych podnosząc, że znajduje się w trudnej sytuacji z winy tut. Sądu, który poprzez swoje orzeczenia pozbawił ją możliwości zarobkowania. Na wezwanie Sądu skarżąca złożyła wniosek na druku urzędowego formularza, z którego treści wynika, że wnioskodawczyni samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, zamieszkując w pomieszczeniach usytuowanych nad prowadzonym przez nią zakładem. Skarżąca zadeklarowała, że w skład jej majątku wchodzi budynek mieszkalny (nieukończony) współwłasność z synem, współwłasność nieruchomości rolnych o pow. 2,17 ha oraz 2,28 ha oraz budynki użytkowe (pawilony handlowe) w złym stanie technicznym. Nie posiada ona natomiast żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Wnioskodawczyni podkreśliła, że w skutek niedrożności rzeki [...] prowadzony przez nią zakład energetyczny wygenerował straty. Pismem z dnia 24 września 2012 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uprawdopodobnienia okoliczności dotyczących jej stanu majątkowego poprzez: - udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem się: opłat za energię elektryczną, dostawy gazu, wody, usługi telekomunikacyjne itp., - nadesłanie kopii dokumentów obrazujących wysokość straty poniesionej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w ciągu ostatnich sześciu miesięcy - nadesłanie kopii dokumentów obrazujących aktualną wysokość uzyskanej renty rodzinnej oraz fakt jej zajęcia na poczet zadłużenia. Skarżąca w odpowiedzi nadesłała odcinek renty, z którego wynika, że z tego tytułu osiąga dochód 1731 zł miesięcznie oraz oświadczyła, że pozostaje na utrzymaniu rodziny. Oprócz tego strona nadesłała dwa postanowienia Wójta Gminy K., mocą których zaopiniowano negatywnie jej wniosek o zwolnienie z egzekucji należności pracowniczych i składek ZUS za [...] r. oraz negatywnie zaopiniowano jej wniosek o zwolnienie z zajęcia komorniczego rachunku bankowego firmy "A" oraz jej świadczenia rentowego. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W ocenie rozpoznającego wniosek Z. A. nie uprawdopodobniła dostatecznie, że nie dysponuje środkami, które uniemożliwiałyby jej poniesienie wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że strona dysponuje stałym, miesięcznym dochodem, którego wysokość z powodzeniem pozwala pokryć przeciętne koszty bieżącego utrzymania się jednej osoby. Wbrew temu co sądzi skarżąca, przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy kondycja materialna prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa nie ma istotnego znaczenia zwłaszcza, że skarżąca dysponuje wspomnianym wyżej dochodem, którego wysokość jest niezależna od wyniku finansowego osiąganego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Dalej wskazać przyjdzie, że strona pomimo wyraźnego wezwania uchyliła się od uprawdopodobnienia wysokości wydatków przeznaczanych na utrzymanie się, co z kolei nie pozwala stwierdzić, czy ich wysokość znacząco ogranicza jej możliwości finansowe. Co więcej, w piśmie procesowym z dnia 5 października 2012 r. złożyła wyraźne oświadczenie, że pozostaje na utrzymaniu rodziny, co oznacza, że jej miesięczne koszty utrzymania są niższe od przeciętnych. Wskazane wyżej niejasności wykluczają możliwość jednoznacznego stwierdzenia, że skarżąca jest osobą, której wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Ciężar dowodu w omawianym zakresie spoczywa bowiem na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 825/11 - Lex nr 1104142). W niniejszej sprawie informacje uzyskane od strony nie pozwoliły jednoznacznie stwierdzić, że zostały spełnione przesłanki opisane w hipotezie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W przepisie tym ustawodawca posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). Z powyższych względów, na podstawie art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.