II SA/Gl 932/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J. K. i M. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o wymeldowanie 1. uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości, 2. przyznaje pełnomocnikowi skarżących adwokat K. I. od Skarbu Państwa tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) w tym kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...]r., Nr [...], Prezydent Miasta C., po rozpatrzeniu wniosku K. N. i po przeprowadzeniu postępowania, orzekł o wymeldowaniu obecnie skarżących, małoletnich J. K. i M. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia organ powołał się na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). Z kolei w uzasadnieniu przedstawiono okoliczności, które w ocenie organu wyczerpywały przesłanki do wymeldowania skarżących. Powyższa decyzja została doręczona za pośrednictwem operatora pocztowego In Post do rąk pełnomocnika wnioskodawczyni. Z kolei przesyłka zawierająca tę decyzję adresowana do opiekuna prawnego skarżących – S. D., po dwukrotnym awizowaniu przez In Post została zwrócona w dniu [...]r. do nadawcy. S. D. odebrał decyzję osobiście w siedzibie organu w dniu [...]r. Pismem z dnia 5 października 2011 r., złożonym w tej dacie w siedzibie organu, S. D. działając w imieniu swoich podopiecznych, wniósł odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji. Domagał się przywrócenia stałego zameldowania skarżących pod dotychczasowym adresem. Przedstawił swoją argumentację na poparcie zawartych w odwołaniu twierdzeń i wniosków. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem Wojewoda [...], powołując się na art. 134 k.p.a. stwierdził, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]r. zostało wniesione przez S. D. z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia w art. 129 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że doręczenie decyzji opiekunowi prawnemu skarżących nastąpiło w trybie tzw. doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 k.p.a. Przesyłkę zawierającą decyzję wysłano do S. D. w dniu [...]r. Pierwszy raz była awizowana w dniu 18 sierpnia 2011 r., a zawiadomienie o pozostawieniu awizowanej przesyłki w placówce operatora pocztowego na okres 7 dni umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. W związku z nieodebraniem tej przesyłki we wskazanym terminie, awizowano ją ponownie w dniu 25 sierpnia 2011 r. Ponieważ strona nie zgłosiła się po odbiór przesyłki pomimo prawidłowego zawiadomienia, przyjęto że skutek doręczenia zastępczego nastąpił w dniu 31 sierpnia 2011 r. S. D. złożył odwołanie dopiero w dniu 5 października 2011 r., a zatem z uchybieniem ustawowego, czternastodniowego terminu przewidzianego dla tej czynności przez art. 129 § 2 k.p.a. Stąd też należało stwierdzić, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W skardze na powyższe postanowienie opiekun prawny skarżących oświadczył, że nie był poinformowany o wydaniu decyzji. W czasie, kiedy decyzja była mu doręczana nie przebywał w swoim miejscu zamieszkania z uwagi na okres wakacyjny. W tym czasie przebywał w G. W dalszej części skargi, jak również w oświadczeniu z dnia [...]r., podniesiono argumenty przemawiające za "przywróceniem" zameldowania skarżących pod adresem przy ul. [...] w C. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. pełnomocnik skarżących podtrzymała skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo z odmiennych przyczyn aniżeli te, które zostały w niej podniesione. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniesione zostało w ustawowym terminie, a tym samym brak było podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia. Decyzja organu pierwszej instancji została bowiem skutecznie doręczona opiekunowi prawnemu skarżących dopiero w dniu 30 września 2011 r., a zatem składając odwołanie w dniu 5 października 2011 r. dochowany został termin do jego wniesienia. Powyższa konstatacja wynika z dokonanej przez Sąd oceny skuteczności doręczenia zastępczego decyzji organu pierwszej instancji w trybie art. 44 k.p.a. W ocenie Sądu doręczenia tego nie sposób było uznać za skuteczne z niżej naprowadzonych powodów. Zgodnie z treścią art. 39 k.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi (art. 40 § 1 k.p.a.). Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.). W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.). Z kolei w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wyżej wskazany, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę (art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a.), albo pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (art. 44 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.). Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że decyzja organu pierwszej instancji została wysłana do opiekuna prawnego skarżących za pośrednictwem operatora pocztowego In Post. Wyjaśnić zatem należy, że przepisy k.p.a. wyraźnie wskazują podmioty uprawnione do doręczania pism organów administracji publicznej. Są nimi: poczta, pracownicy organu, przed którym toczy się postępowanie, lub inne upoważnione osoby lub organy. Do tego kręgu nie zostały jednak zaliczone podmioty, które świadczą szeroko rozumiane usługi pocztowe. Zauważyć też przyjdzie, że pomimo braku dostosowania przepisu art. 39 k.p.a. do brzmienia ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159 ze zm.), wprowadzającej wyodrębnione usługi tzw. operatora publicznego świadczącego powszechne usługi pocztowe, nie oznacza, iż za "pocztę" można uznać każdego operatora uprawnionego do wykonywania usługi pocztowej. Należy bowiem pamiętać, że jedynie Poczcie Polskiej S.A. powierzono obowiązek wykonywania zadań operatora publicznego (art. 46 ust. 2 ustawy Prawo pocztowe). Zatem użyte w przepisie art. 39 określenie "poczta" należy odnieść wyłącznie do przedsiębiorstwa Poczta Polska S.A., świadczącego powszechne usługi pocztowe. Za takim wąskim rozumieniem pojęcia "poczta" przemawia też treść art. 3 ustawy z dnia 5 września 2008 r. o komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska" (Dz.U. Nr 180, poz. 1109). Zgodnie z tym przepisem wyłączne prawo używania wyrazu "poczta" w nazwie spółki przysługuje "Poczcie Polskiej" S.A. (zob. szerzej: G. Łaszczyca w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz t. I, wyd. Lex, Warszawa 2010, str. 454 i nast.). Tymczasem In Post Sp. z o.o. jest spółką prawa handlowego, która świadczy usługi przewozu przesyłek, w tym również usługi pocztowe, jednak nie przysługuje jej status operatora publicznego. W tej sytuacji, jakkolwiek nie można odmówić organom administracji publicznej możliwości skorzystania z usług takiego operatora, to jednak w przypadku tzw. doręczenia zastępczego zastosowanie znajdzie przepis art. 44 § 1 pkt 2 k.p.a. odnoszący się do doręczeń dokonywanych przez upoważnioną osobę, nie zaś przepis art. 44 § 1 pkt 1, który stosuje się wyłącznie do doręczeń dokonywanych przez pocztę tj. Pocztę Polską S.A. Z akt sprawy wynika, że awizowana w dniu 18 sierpnia 2011 r. przesyłka adresowana do S. D. została pozostawiona na okres 14 dni do dyspozycji adresata w placówce operatora pocztowego przy ul. [...], pok. [...]. Taka adnotacja widnieje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Już sama ta okoliczność świadczy o naruszeniu przepisu art. 44 § 1 pkt 2, gdyż jak wyżej wywiedziono, w razie dokonywania doręczenia przez inny podmiot aniżeli poczta, przesyłka winna być pozostawiona w urzędzie właściwej gminy (miasta). Niezależnie od powyższego wskazać należy, że zwrotne potwierdzenie odbioru tej przesyłki nie zawiera podpisu osoby doręczającej przesyłkę. Dodatkowo z dołączonej kopii awiza z dnia 18 sierpnia 2011 r. w ogóle nie wynika gdzie i kiedy przesyłkę można odebrać. Przypomnieć przyjdzie w tym miejscu ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, wedle którego adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść. Prawidłowo dokonane doręczenie uznawane jest za jeden z kluczowych warunków przestrzegania praw strony w postępowaniu administracyjnym (zob. postanowienie NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 1761/11 i powołane w nim orzeczenia; por. także wyroki NSA z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 794/10 oraz z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1147/10). Na marginesie wypadnie też zaznaczyć, że ostatni dzień okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a. upływał w dniu 1 września 2011 r., a nie jak błędnie przyjął organ odwoławczy - w dniu 31 sierpnia 2011 r. Mając powyższe na uwadze zaskarżone postanowienie, jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania, nie mogło się ostać i podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oparto na przepisie art. 152 p.p.s.a. O przyznaniu pełnomocnikowi skarżących kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono po myśli art. 250 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy rozpozna merytorycznie wniesione przez opiekuna prawnego w imieniu skarżących odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Wskazać jeszcze przyjdzie, że treść powołanych w uzasadnieniu orzeczeń sądów administracyjnych dostępna jest w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl