II SA/Gl 999/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2013 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta K. na podstawie art.104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po przeprowadzeniu postępowania na wniosek D. N., orzekł o wymeldowaniu Z. N. z pobytu stałego, z lokalu nr [...] przy ul. [...] w K.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wymeldowany od 21 października 2010r. nie przebywał w miejscu swojego zameldowania oraz że w dniu 21 grudnia 2012r. zgodnie z tytułem wykonawczym Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] została wykonana przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym K. w K. eksmisja Z. N. z mieszkania przy ul. [...]w K. Tym samy ustał pobyt Z. N. w przedmiotowym lokalu dający postawę do jego wymeldowania. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. N. wskazując, że faktycznie od pewnego czasu nie przebywa w lokalu przy ul. [...], ale jest to stan tymczasowy wynikający z faktu, że współwłaścicielka lokalu uniemożliwia mu korzystanie z należącej do niego części lokalu. Powołał się przy tym na pkt.5 wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...], nadto złożony w tej sprawie wniosek o nadanie wyrokowi klauzuli wykonalności oraz stwierdził , że złożył również skargę na czynności komornika który przeprowadził jego eksmisję. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując jednocześnie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy uznać należało za niewystarczający, a ustalenia organu dokonane na jego podstawie jako dowolne. Zdaniem Wojewody organ I instancji powinien w sposób prawidłowy zgromadzić materiał dowodowy, a w szczególności ustalić kiedy i w jakich okolicznościach Z. N. opuścił lokal przy ul. [...], przesłuchując na tę okoliczność strony oraz sąsiadów. Nadto ustalić gdzie znajdowało się centrum spraw życiowych wymeldowanego przed osadzeniem w Areszcie Śledczym i czy był wówczas poszukiwany przez Policję. Dopiero w oparciu o tak zebrany materiał dowodowy dokonać wszechstronnej oceny zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego. Z decyzją Wojewody nie zgodziła się D. N. i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wskazując, że Z. N. nie mieszka pod wskazanym adresem od dnia 21 grudnia 2010r. Wcześniej był sądownie karany za znęcanie się nad członkami rodziny i odbywał karę pozbawienia wolności. W dniu 21 grudnia 2012r. został eksmitowany z mieszkania na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w K.. W ocenie skarżącej uczestnik postępowania jest osobą uzależnioną od alkoholu i agresywną. Natomiast skarżąca podnosi, że sama jest osobą niepełnosprawną na potwierdzenie czego przedłożyła stosowne orzeczenie lekarskie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] potrzymał swoje stanowisko i argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Pismem z dnia 4 listopada 2013r. Wojewoda [...] poinformował Sąd, że decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta K. ponownie wymeldował Z. N. z mieszkania przy ul. [...]w K. i decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., nr 270 z późń. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie z przyczyn wskazanych w jej treści. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późń. zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania decyzji, organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Sąd pragnie podkreślić, iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. ( por. wyrok NSA z dnia 3.04.2000, sygn. akt V SA 17849 niepubl., wyrok NSA z dnia 23.02.2001, sygn. akt V SA 31690 Lex 50123 i in.) Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu. Mogą jednak zaistnieć sytuacje, w których nie będzie wymagane ustalenie woli osoby, wobec której prowadzone jest postępowanie o wymeldowanie. To, czy opuszczenie lokalu było dobrowolne ma znaczenie, kiedy dana osoba jest zmuszona opuścić lokal na skutek bezprawnych działań innych osób, ale nie w sytuacji, gdy opuszczenie przez nią lokalu było następstwem zawinionych przez nią działań. Sąd zgadza się, że uczestnik postępowania Z. N. nie opuścił lokalu dobrowolnie, a to dlatego, iż najpierw został osadzony w zakładzie karnym, a następnie po opuszczeniu zakładu karnego przeprowadzona została wobec jego osoby skuteczna eksmisja z przedmiotowego lokalu. Podkreślić należy jednak, iż nie podjął żadnych kroków prawnych mających na celu powrót do mieszkania, bo z całą pewnością za takie nie można nazwać wniosku o nadanie klauzuli wykonalności wyroku w którym orzeczono jego eksmisję, czy też skargi na czynności komornika, który eksmisję przeprowadził ( z informacji Komornika Sądowego wynika, że na dzień 22 styczeń 2013r. żadna skarga nie wpłynęła) W tym miejscu przypomnieć przyjdzie, że wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w K. orzekł eksmisję Z. N. z mieszkania przy ul. [...]w K. Wyrok uprawomocnił się z dniem [...]r. Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974r.o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu ( por. wyrok NSA z dnia 30 listopad 2012r., sygn. akt II OSK 1369/11, LEX nr 1291933, wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012r., sygn. akt II OSK 771/11, LEX nr 1252181). Fakt, że co do zasady opuszczenie lokalu powinno być dobrowolne nie oznacza jednak, że w każdym przypadku wymeldowaniu z pobytu stałego może podlegać tylko taka osoba, która opuściła lokal dobrowolnie. Na równi z dobrowolnością należy traktować te sytuacje, w których dotychczas zameldowany, jak w niniejszej sprawie, nie ma prawa przebywania w lokalu, w którym nastąpiło jego zameldowanie. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lutego 2013r., sygn. akt II OSK 1976/11 ( publ. LEX nr 1358486) w którym stwierdził, że brak cechy dobrowolności nie zawsze stanowi przeszkodę do wymeldowania. Przykładem tego jest wykonanie eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu wykonanego przez komornika. Dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu o charakterze najczęściej trwałym, skutkujące powstaniem obowiązku wymeldowania ( podobnie wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012r., sygn. akt II OSK 2398/10, LEX nr 1123128). W tym miejscu wskazać należy, że również zdaniem składu orzekającego opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego, jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji. Uczestnik postępowania Z. N. nie może zgodnie z prawem dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym był zameldowany. Takie rozumienie opuszczenia lokalu jest uzasadnione tym, że prawo nie może chronić tych przypadków, które byłyby z nim sprzeczne. Taka sytuacja miałaby miejsce w niniejszej sprawie, gdyż uczestnik postępowania został z lokalu wyeksmitowany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzenia do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że uczestnik postępowania Z. N. obecnie nie zamieszkuje przy ul. [...] w K., przebywa w mieszkaniu kolegi przy ul. [...], nie przyjął lokalu tymczasowego i zamierza, jak twierdzi, powrócić mieszkania z którego został eksmitowany. Zamiar, to jest wola uczestnika ma znaczenie, przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło, jednakże w rozpatrywanej sprawie znaczenie nadrzędne ma możliwość dostępu do lokalu. O braku możliwości dostępu do lokalu świadczy fakt, iż uczestnik został z przedmiotowego lokalu wyeksmitowany, na wniosek skarżącej, która nie widzi możliwości aby ponownie zamieszkał w przedmiotowym lokalu. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż Z. N., nie ma dostępu do mieszkania, nie ogniskuje tam swoich spraw życiowych. Należy zatem przyjąć, że w niniejszej sprawie nastąpiło, równoznaczne z dobrowolnym i trwałym opuszczenie przez uczestnika postępowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a pozostawienie zameldowania stanowiłoby w takiej sytuacji jedynie fikcję meldunkową. Na marginesie wskazać należy, że podstawa do wymeldowania uczestnika postępowania powstała już w momencie gdy został on umieszczony w zakładzie karnym, bowiem sam fakt odbywania kary pozbawienia wolności, co wiąże się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu, potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013r., sygn. akt II OSK 2407/11, LEX nr 1337360 ). W ocenie Sądu Wojewoda [...] wydając decyzję w wyniku odwołania Z. N. dokonał błędnej wykładni art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co doprowadziło do wydania wadliwej - pod względem prawnym-decyzji. Nie można także uznać za trafne argumenty organu II instancji, że okolicznościami, które należy wziąć pod uwagę w niniejszej sprawie jest ustalenie miejsca w którym znajdowało się centrum spraw życiowych uczestnika Z. N. przed osadzeniem w zakładzie karnym, czy też gdzie i kiedy został aresztowany oraz czy był wcześniej poszukiwany. Okoliczności te w świetle wyżej poczynionych wywodów Sądu pozostają bez znaczenia, albowiem fakt trwałego opuszczenia przedmiotowego lokalu przez uczestnika postępowania jest bezsporny. Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W ocenie Sądu zebrany przez organ I instancji materiał dowody był kompletny a organ dokonał prawidłowej jego oceny, nie naruszając przy tym zasady swobodnej oceny dowodów. Zatem zaskarżona decyzja Wojewody [...] wydana została z naruszeniem przepisów postępowania tj. art.138 § 2 k.p.a., które to naruszanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz.270 z późń. zm.) orzekł jak w sentencji. .