II SA/Ka 2320/03

WyrokWSA w Gliwicach2004-11-15

Skład orzekający: Leszek Kiermaszek, Włodzimierz Kubik, Małgorzata Walentek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Miejskiej odrzucająca zarzuty do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dotyczące m.in. przebiegu drogi ekspresowej i jej wpływu na środowisko oraz zabudowę mieszkaniową, narusza prawo i indywidualny interes prawny skarżącego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona uchwała Rady Miejskiej odrzucająca zarzuty skarżącego do projektu planu miejscowego nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Procedura planistyczna została przeprowadzona zgodnie z przepisami, a uchwała zawierała wymagane uzasadnienie faktyczne i prawne. Choć projekt planu mógł naruszać interes prawny skarżącego, zarzuty dotyczące innych wariantów przebiegu drogi czy wpływu na środowisko nie odnosiły się bezpośrednio do naruszenia jego indywidualnego interesu prawnego, a powinny być podniesione w trybie protestu. Ponadto, gmina ma prawo ingerować w wykonywanie prawa własności w ramach planowania przestrzennego, kierując się interesem ogółu.
Stan faktyczny
Skarżący wniósł zarzuty do projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczącego budowy obwodnicy wschodniej i węzła drogowego. Kwestionował brak podstawy prawnej dla zmiany parametrów drogi, jej szkodliwość dla środowiska i zdrowia, a także brak analiz dotyczących przewietrzania miasta i zabezpieczenia rzeki. Zarzucał również ignorowanie istniejącej zabudowy mieszkaniowej w projekcie. Po rozpoznaniu zarzutów przez Zarząd Miasta i Prezydenta Miasta, Rada Miejska odrzuciła je uchwałą. Skarżący wniósł skargę do sądu, domagając się stwierdzenia nieważności uchwały.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia WSA Włodzimierz Kubik( spr.) Asesor WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekretarz sądowy Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Z. K. na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do projektu planu miejscowego oddala skargę. Uchwałą z dnia [...] r. Rady Miejskiej w B. przystąpiono do sporządzenia zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego związanych z przebiegiem trasy obwodowej wschodniej w M. K. i M.Ś. Projekt planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko, wyłożono do publicznego wglądu w dniach od [...] r do [...] r. O miejscu i terminie wyłożenia planu skarżący został powiadomiony pisemnie w dniu [...] r. Informacja o wyłożeniu projektu planu ukazała się także w Gazecie A oraz w stosownym obwieszczeniu. W dniu [...] r. skarżący, będący właścicielem zabudowanej budynkiem mieszkalnym działki nr [...] gm. kat. M.Ś., wniósł zarzut od wyłożonego projektu zmiany planu. W zarzucie tym stwierdził, iż ujęte w wyłożonym projekcie: droga ekspresowa oznaczona jako 01-S2/2 i węzeł 2-poziomowy zintegrowany zostały wprowadzone do tego projektu bez wymaganej podstawy prawnej, bowiem uchwała Rady Miejskiej z dnia [...] r. w sprawie przystąpienia do opracowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla trasy przebiegu obwodowej wschodniej w ogóle nie zawiera jakiejkolwiek wzmianki o drodze ekspresowej (klasy S), a mówi tylko o przebiegu obwodowej wschodniej. Budowa tej ostatniej drogi była przewidziana w dotychczas obowiązującym planie, była to jednak droga typu GP 2/2. Zarząd miasta zdaniem skarżącego bezprawnie zmienił istniejące w obowiązującym planie parametry tej drogi, powołując się na decyzje rządowe dotyczące przebiegu drogi krajowej ekspresowej S-69, czym naruszył regulacje zawarte w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. nr 15, poz. 139 ze zm.). Droga ekspresowa – podnosił dalej skarżący - jest inwestycją zaliczaną do "szczególnie szkodliwych dla zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska" – w tym miejscu skarżący powołał się na rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań , jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji (Dz. U. nr 93, poz. 589 ze zm.). W tym kontekście planuje się poprowadzenie przedmiotowej drogi doliną rzeki [...], której ekosystem pełni rolę łącznika obszarów chronionych B.Ś. i M. W zarzucie tym skarżący zgłosił także propozycję przyjęcia innego wariantu przebiegu projektowanej drogi, to jest poprowadzenia jej przez tereny o mniejszym znaczeniu ekologicznym oraz mniej nasycone zabudową mieszkaniową. Powyższe zalecane było w jednym z wariantów, dołączonej do projektu zmiany planu, prognozy oddziaływania na środowisko. Zdaniem wnoszącego zarzut, należy więc przed uchwaleniem zmiany planu, przystąpić do rzetelnego i fachowego przeanalizowania możliwości techniczno-ekonomicznych poprowadzenia przedmiotowej drogi inną trasą lub w wariancie tunelowym przez teren objęty projektem. W kolejnym punkcie zgłoszonego zarzutu skarżący podniósł, że nie zostały opracowane w sposób zadowalający oceny dotyczące wpływu podpór lub nasypów związanych z budową planowanej drogi na procesy przewietrzania miasta, a zwłaszcza przewietrzania koryta rzeki [...] na odcinku, gdzie będzie przebiegać projektowana droga ekspresowa. W tekście planu powinny znaleźć się też jednoznaczne zapisy, że z uwagi na zapewnienie prawidłowego przewietrzania doliny rzeki [...], odcinek drogi między ul. [...], a ul. [...] poprowadzony zostanie estakadą w formie ażurowej konstrukcji. W związku z brakiem ostatecznych opracowań tego problemu Rada Miejska winna wstrzymać się z uchwalaniem planu w projektowanym kształcie, do czasu zrealizowania opracowań zalecanych w aneksie do wyłożonej wraz z projektem planu prognozy oddziaływania na środowisko. W wyłożonych do publicznego wglądu wraz z projektem planu dokumentach, nie został też rozwiązany problemu zabezpieczenia koryta rzeki [...], przed skutkami związanymi z realizacją przedmiotowej inwestycji. Rozwiązanie tego problemu tymczasem winno także znaleźć się w aneksie do wyłożonej prognozy(...), bowiem z budową i eksploatacją drogi wiążą się nadzwyczajne zagrożenia dla środowiska. Wreszcie skarżący wskazał, że projekt planu odnoszący się do terenów oznaczonych symbolem WZ (rzeka [...] wraz z zielenią stanowiącą jej obudowę), na którym znajduje się m. in. jego działka ignoruje istnienie na tym terenie zabudowy mieszkaniowej. Stąd domaga się on umieszczenia w tekście planu dotyczącym tej jednostki strukturalnej, zapisu precyzującego warunki istnienia na tym obszarze takiej zabudowy oraz dojazdów do niej, bądź też konieczności jej wyburzenia. Powyższy zapis dałby właścicielom nieruchomości podstawę do dochodzenia słusznych roszczeń z art. 36 cytowanej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Wskazuje on również, aby przed podjęciem uchwały o ewentualnej zmianie planu, Rada Miejska B. podjęła uchwałę określającą źródła pokrycia zobowiązań o jakiej jest mowa w art. 38 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Zarząd Miasta rozpoznał zarzut skarżącego na posiedzeniu w dniu [...] r. i postanowił go nie uwzględnić. Z uwagi jednak na uwzględnienie w toku tego posiedzenia kilku innych zarzutów i konieczności naniesienia zmian w projekcie planu, zarzutu skarżącego nie skierowano do rozpatrzenia Radzie Miejskiej. Po korekcie projekt zmiany planu został ponownie wyłożony do publicznego wglądu w dniach od [...] do [...] r. O terminie wyłożenia skorygowanego projektu planu skarżący nie został powiadomiony pisemnie, bowiem jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, naniesione w nim w stosunku do pierwotnego projektu zmiany nie dotyczyły terenu jego nieruchomości. Skarżący jednak powtórnie w dniu [...] r. wniósł zarzut do wyłożonego ponownie projektu. Powtórzył w nim treść wcześniej zgłoszonego zarzutu z dnia [...] r. i wskazał, że w dniu [...] r. minął termin rozpoznania jego poprzedniego zarzutu przez zarząd miasta, stąd wnosi o poinformowanie go: czy jego zarzut został rozpoznany ustawowym terminie oraz, w przypadku jego rozpoznania, o zajętym przez zarząd miasta stanowisku. Zarzut ten Zastępca Prezydenta Miasta B. działający z upoważnienia Prezydenta rozpoznał w dniu [...] r. i postanowił go nie uwzględnić. W dniu [...] r. skarżący został powiadomiony o terminie sesji Rady Miejskiej na której będą rozpatrywane jego zarzuty. Dnia [...] r. Komisja Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Komisja Ochrony Środowiska Rady Miejskiej zaopiniowały pozytywnie treść uchwały odrzucającej zarzuty skarżącego. Uchwałą Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. zgłoszone dwukrotnie przez skarżącego zarzuty zostały odrzucone. Rada Miejska odnosząc się w uchwale do zgłoszonych przez skarżącego zarzutów wskazała na bezzasadność zarzutu o braku podstaw prawnych do zmiany przewidzianej w obowiązującym planie drogi klasy GP na projektowaną drogę klasy S. Uchwała Rady Miejskiej z dnia [...] r. o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego spełnia bowiem wymogi art. 12 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Rada szczegółowo też odniosła się do zarzutu o braku przeanalizowania możliwości zaplanowania innego przebiegu projektowanej drogi, bądź poprowadzenia jej wariantem tunelowym. Stwierdziła ona, że wszystkie trasy komunikacyjne prowadzące z B. do Ż. prowadzą przez [...], czyli doliną rzeki [...], (ul. [...],[...], linia kolejowa, a także linia wysokiego napięcia 110kV ) stąd też nie ma możliwości zaplanowania innego przebiegu drogi S 69. Dolina ta jest intensywnie zainwestowana i nie ma terenów wolnych od zabudowy. W dalszej części uzasadnienia swojej uchwały Rada podała, że dyskutowano również postulaty ponownego przeanalizowania kosztów naziemnego i tunelowego przebiegu projektowanej drogi. Stwierdzono jednak brak możliwości obiektywnego porównania kosztów związanych z realizacją obu wariantów. Koszty te można bowiem porównać dopiero po przeprowadzeniu postępowania przetargowego Przeprowadzone w tej sytuacji szacunki wskazują, że przyjęcie "wariantu tunelowego", pociągnie za sobą znacznie wyższe koszty. W tej sytuacji Rada Miejska zaakceptowała ostatecznie rozwiązania przewidziane w projekcie planu. Wskazała także, że ustalenia projektu planu jednoznacznie nakazują przeprowadzenie drogi przez dolinę rzeki [...] w formie ażurowych estakad w celu zapewnienia funkcji przewietrzania. Postulat odsunięcia drogi od koryta rzeki nie mógł zostać uwzględniony, gdyż spowodowałoby to konieczność wyburzenia kilkunastu następnych budynków, zmieniono jednak przebieg łącznicy rezygnując z murów oporowych. Dodatkowo Rada zauważyła, że koryto rzeki [...] na analizowanym odcinku jest już częściowo regulowane. Ustalenia projektu planu dla jednostki WZ z uwagi na brak dojazdu i bliskie sąsiedztwo drogi wykluczają możliwość adaptacji istniejącej na tym terenie zabudowy mieszkaniowej. Wskazano, że będzie można dochodzić roszczeń z art. 36 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym dopiero po uchwaleniu planu. Wreszcie wyjaśniono, że ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym nie przewiduje obowiązku informowania o zajętym przez zarząd gminy, czy prezydenta miasta stanowisku wobec wniesionego zarzutu. Negatywnie rozpatrzone zarzuty i protesty zarząd, czy aktualnie prezydent, przekazują bowiem radzie miejskiej, która podejmuje uchwałę w tej sprawie. Rada Miejska wyjaśniła też, że domaganie się podjęcia uchwały określającej źródła finansowania roszczeń wynikających z art. 36 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym przed wejściem w życie uchwały o zmianie planu jest bezpodstawne. Wreszcie Rada Miejska stwierdziła, że prawo własności nieruchomości nie jest prawem absolutnym i może ono podlegać ustawowym ograniczeniom. Zgodnie z art. 140 kodeksu cywilnego właściciel może korzystać z rzeczy w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym w art. 33 określa, że ustalenia planu miejscowego, kształtują wraz z innymi przepisami prawa sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Wymieniona ustawa określa również zasady i tryb rozwiązywania konfliktów między interesami obywateli, wspólnot samorządowych i państwa w sprawach przeznaczenia terenów na określone cele i zasad ich zagospodarowania. Ustawodawca przewidując możliwość, a nawet nieuchronność wystąpienia konfliktu interesów indywidualnych i grupowych stworzył gwarancje zadośćuczynienia każdemu, czyj interes prawny zostanie naruszony. Tak więc skoro organ wspólnoty samorządowej przyjmuje rozwiązanie godzące w interes prawny właściciela, to rodzi to po stronie właściciela na mocy art. 36 ust. 1 uprawnienie do żądania od gminy: odszkodowania za poniesioną szkodę rzeczywistą, wykupienia nieruchomości lub jej części, albo zamiany nieruchomości na inną. W obszernej, bo liczącej 11 stron skardze wniesionej jeszcze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący domaga się o stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały i zasądzenia kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi powtórzona została treść zgłoszonych przez niego zarzutów. Zaskarżonej uchwale zarzuca naruszenie art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez brak szczegółowego odniesienia się w niej do wszystkich zgłoszonych przez niego zastrzeżeń oraz uwag do projektu planu. Uchwała została wydana bez stosownej i wyczerpującej analizy kosztów przebiegu projektowanej obwodnicy wariantem tunelowym, tymczasem wybór tego wariantu pozwoliłby zachować ochronę krajobrazu i środowiska przyrodniczego, a także interesu okolicznych mieszkańców. Powołuje się także skarżący na tezy szeregu wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego odnoszące się do wymogów jakie winno spełniać uzasadnienie uchwały odrzucającej zarzut wniesiony do projektu planu. Wreszcie wskazuje, że Rada Miejska w B. odniosła się bardzo pobieżnie do braku w projekcie planu rozwiązań co do dalszego funkcjonowania zabudowy mieszkaniowej w sąsiedztwie planowanej drogi, co narusza istotny interes materialny mieszkańców. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu odpowiedzi szczegółowo zreferowane zostały kolejne kroki poprzedzające wydanie zaskarżonej uchwały. Użyta w uchwale Rady Miejskiej nazwa "obwodowa wschodnia" nie przesądzała o kategorii drogi objętej tym terminem. Wskazano, że proponowana zmiana planu jest zgodna z uchwalonym [...]r. studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego B. Uchwała Rady Miejskiej podjęta została także w granicach obowiązującego prawa, a to art. 4 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, jak i art. 7 ust. 1 pkt 1 oraz art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.). Z oczywistych względów skarżący ocenia projekt w sposób subiektywny, a ze względu na istotę procesu planistycznego interesowi subiektywnemu musi być przeciwstawiony interes ogółu o szerszym charakterze. Organ zaskarżoną uchwałą nie naruszył interesu prawnego ani uprawnienia wnoszącego zarzut. Nie doszło też do naruszenia norm prawa materialnego. Wbrew zarzutom skarżącego uchwała zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy do rozpoznania tej skargi zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) uznał, że nie narusza ona prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy . Na wstępie należy wskazać, że procedura planistyczna została przeprowadzona w przedmiotowej sprawie w związku z treścią art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717 z późn. zm.) w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. nr 15 poz. 139 z późn. zm.). Prezydent Miasta B., a także działający wcześniej w miejsce tego organu Zarząd Miasta B. wyczerpał procedurę przewidzianą w art. 18 ostatnio wymienionej ustawy. Skarżący został powiadomiony pisemnie o terminie wyłożenia planu, projekt planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko był dwukrotnie wykładany do publicznego wglądu na okres ponad 21 dni. Zarząd Miasta w przypadku pierwszego zarzutu oraz Prezydent Miasta w przypadku drugiego rozpoznali wniesione zarzuty w ustawowym terminie. Skarżący został również powiadomiony o terminie sesji Rady Miejskiej na której były rozpatrywane nieuwzględnione zarzuty. Zgodnie z art. 24 ust. 1 powołanej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, "zarzut może wnieść każdy, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przez ustalenia przyjęte w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wyłożonym do publicznego wglądu". Zakres chronionego interesu prawnego wyznacza art. 3 powołanej ustawy, który stanowi: "W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, każdy ma prawo do: 1) zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, 2) ochrony własnego interesu prawnego, przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych". Granice ochrony interesów osób trzecich wyznaczają zatem ustawy i zasady współżycia społecznego. Wprowadzenie szczegółowego trybu ochrony interesu osób trzecich w art. 24 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oznacza, że osoba ta ma prawo domagać się szczegółowego rozważenia postawionego zarzutu. W ocenie Sądu zaskarżona uchwała o odrzuceniu wniesionych przez skarżącego zarzutów zawiera uzasadnienie wymagane przepisem art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Z przepisu tego wynika bowiem, że przedmiotowa uchwała winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Powyższe zaś oznacza, że uzasadnienie takie powinno zawierać odniesienie do poczynionych ustaleń faktycznych jakie legły u podstaw dokonanego rozstrzygnięcia jak i wskazywać przepisy prawne jakie organ wziął pod uwagę podejmując uchwałę danej treści. Oba te elementy zostały zawarte w zaskarżonej uchwale. Analizując treść zgłoszonych przez skarżącego zarzutów do projektu planu stwierdzić też przyjdzie, że zastrzeżenia dotyczące: innych wariantów poprowadzenia projektowanej drogi, uwagi zgłoszone do wyłożonej prognozy oddziaływania na środowisko i aneksu do tej prognozy - nie odnoszą się bezpośrednio do naruszenia interesu prawnego skarżącego. Norma zawarta w art. 24 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nakazuje tymczasem, aby wniesiony zarzut do wyłożonego projektu planu odnosił się do naruszenia indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia konkretnego podmiotu wnoszącego zarzut. Jednocześnie mówiąc o naruszeniu interesu prawnego lub uprawnienia jako podstawie zarzutu, należy dostrzegać pewną umowność tego naruszenia, zarzut bowiem kwestionuje nie sam plan, lecz jego projekt. Wykładnia logiczna art. 24 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 listopada 1999 r. sygn. akt IV SA 1638/98 (LEX nr 48261), prowadzi do wniosku, że legitymacja do składania zarzutu i wnoszenia skargi oparta jest wyłącznie o potencjalne zagrożenie interesu danego podmiotu, a nie na faktycznym naruszeniu tego interesu, jak ma to miejsce w przypadku skargi przewidzianej w art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym( Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), gdzie skarga kierowana jest przeciwko aktowi, który uzyskał moc obowiązywania. W świetle dokonanych ustaleń Sąd stwierdził, że zdecydowana większość zgłoszonych przez skarżącego zastrzeżeń do projektu planu, a zawartych w obu wniesionych zarzutach, jak i w skardze do sądu administracyjnego powinna zostać podniesiona w innym trybie przewidzianym w ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym, a mianowicie w trybie przewidzianym dla protestu kwestionującego ustalenia przyjęte w projekcie planu. Zgodnie z art. 23 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym uchwała o uwzględnieniu bądź odrzuceniu protestu, nie musi jednak zawierać uzasadnienia faktycznego i prawnego, z wymienionego przepisu nie wynika bowiem taki obowiązek. Na uchwałę odrzucającą protest nie przysługuje też bezpośrednia skarga do sądu administracyjnego. Tym samym kwestionowanie przez skarżącego, że Rada Miejska w B. nie odniosła się dostatecznie do treści zgłoszonych przez niego wyżej opisanych zastrzeżeń nie może odnieść skutku. Dodatkowo należy wskazać, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było zagadnienie zgodności z prawem uchwały Rady Miejskiej w B. odrzucającej zarzuty, a także naruszenia interesu prawnego skarżącego rozwiązaniami przyjętymi w projekcie planu. Powyższa kontrola legalności zaskarżonej uchwały nie mogła tym samym obejmować merytorycznych zagadnień planowania. Sąd nie ma bowiem uprawnień do badania przyjętych w projekcie planu konkretnych rozwiązań planistycznych czy oceniania celowości bądź słuszności działania planistycznego organów gminy. W ramach zarysowanych cytowanym przepisem art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych granic kontroli legalności zaskarżonej uchwały, sąd administracyjny bada więc ewentualne naruszenie zaskarżoną uchwałą i projektem planu, indywidualnych interesów prawnych lub uprawnień wnoszącego zarzuty oraz w przypadku gdy naruszenie takie ma miejsce, czy mieściło się ono w granicach prawa i w jaki sposób zostało to uzasadnione w uchwale o odrzuceniu zarzutu. Kontroli Sądu poddane jest ponadto przestrzeganie przez organy gminy trybu sporządzania projektu planu miejscowego przewidzianego ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. nr 15, poz. 139 z późn. zm.). Mimo wskazanych wątpliwości co do charakteru wniesionych przez skarżącego pism z dnia [...] r. i [...] r. należy stwierdzić, że zasadnie zarówno Zarząd Miasta jak i Prezydent Miasta, a wreszcie Rada Miejska zaliczyły je do kategorii zarzutu o jakim jest mowa w art. 24 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, a nie protestu załatwianego w trybie art. 23 tej ustawy. Decydujące znaczenie miała bowiem tutaj okoliczność, że nieruchomość skarżącego jest położona w granicach obszaru, dla którego został sporządzony projekt zmiany planu wyłożony do publicznego wglądu. Podobne stanowisko w tej kwestii zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 października 2002 r. (sygn. akt III RN 163/01 opublikowane w: OSNP z 2003 r. nr 20, poz. 480). Sąd nie podzielił też stanowiska zajętego w odpowiedzi na skargę, iż projekt zmiany planu miejscowego nie narusza interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego. Stanowiska takiego nie podzieliła także - jak się zdaje - Rada Miejska. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika bowiem, że ustalenia projektu planu dla jednostki strukturalnej oznaczonej jako WZ, w obrębie której znajduje się zabudowana działka skarżącego, z uwagi na brak dojazdu i bliskie sąsiedztwo drogi, wykluczają możliwość adaptacji istniejącej zabudowy mieszkaniowej i wznoszenia nowej. Zaś w przypadku przyjęcia rozwiązań godzących w interes prawny właściciela rodzić to będzie uprawnienie do żądania od gminy w oparciu o art. 36 ust. 1 cytowanej ustawy odszkodowania, albo wykupienia nieruchomości lub jej części, czy też zamiany nieruchomości na inną. Zasadnie tym samym skarżący podnosi, że projekt zmiany planu miejscowego narusza jego interes prawny wynikający z przysługującego mu prawa własności nieruchomości. W tym względzie skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2001 r. sygn.. akt II SA/Kr 1970/01 (publ. w ONSA 2002/4/164), "że w interesie prawnym właściciela, wynikającym z istoty prawa własności, leży to, żeby mógł on korzystać ze swojej nieruchomości swobodnie. Wszelkie ograniczenia tej swobody, także zgodne z ustawą, godzą w interes prawny właściciela. Jeżeli więc projekt planu zagospodarowania przestrzennego zamyka na przyszłość możliwość swobodnego dysponowania nieruchomością, to tym samym narusza interes prawny właściciela w rozumieniu art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.)". Wniesiony dwukrotnie zarzut nie mógł jednak odnieść skutku w stosunku do przyjętych w projekcie rozwiązań planistycznych. Ustawodawca w art. 2 ust. 1 i art. 4 ust. 1 przywoływanej już kilkakrotnie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym upoważnił gminę do ustalania przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego z zachowaniem warunków określonych w ustawach. Powyższe upoważnienie, choć nie może być utożsamiane władztwem planistycznym, zezwala jednak gminie na ingerencję w sposób wykonywania prawa własności nieruchomości położonych na jej obszarze. Z dodatkowych informacji udzielonych przez gminę przed rozprawą wynika, że już w planach miejscowych B. uchwalonych w [...] i [...] roku była przewidziana rezerwa terenu dla projektowanej drogi określanej mianem "obwodowej wschodniej". Informacja ta chociaż nie może być potraktowana jako rozstrzygająca dla oceny prawnej zaskarżonej uchwały, musiała zostać jednak wzięta pod uwagę przez Sąd dokonujący takiej oceny. Zważyć przyjdzie, że obowiązek uwzględniania zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego zarzut jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego), czego skarżący nie wykazał. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 maja 1999 r. (sygn. akt IV SA 1590/98 Lex nr 48215) " obowiązku uwzględnienia zarzutu rada gminy nie ma wówczas, gdy dzieje się to zgodnie z uprawnieniami rady określonymi w ustawie, po wyczerpaniu właściwego trybu postępowania. Do uznania zasadności zarzutu lub skargi nie jest więc wystarczające samo naruszenie uprawnień właścicielskich. Rada Gminy ma prawo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przyjmować rozwiązania w granicach przysługującego jej uznania, o ile uznania tego nie nadużywa". Rada Gminy rozpatrując wniesiony zarzut musi kierować się bowiem interesem ogółu mieszkańców gminy, względnie celowościowymi, racjonalnymi oraz innymi zasadami określonymi w powołanej ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym. Powyższego stanowiska nie można też utożsamiać z "niedopuszczalną uzurpacją wyższości strony władzy i jej interesu w postępowaniu prawnym", które "stoi w jaskrawej sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa" - jak podał skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] r. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że w czasie podejmowania przez Radę Miejską zaskarżonej uchwały obowiązywała już ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. nr 80, poz. 721 z późn. zm.). Z informacji przekazanej przez pełnomocnika Gminy wynika też, że przygotowywany jest przez Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad wniosek o wydanie decyzji lokalizacyjnej dla drogi [...] dla odcinka tej drogi od węzła K. do węzła Ż. – B. wraz z tymi węzłami drogowymi. Zgodnie z art. 10 tej ustawy w sprawach lokalizacji dróg krajowych (a do takiej kategorii zalicza się droga [...]) przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie stosuje się. Wskazana zmiana stanu prawnego, która dokonała się w toku wdrożonej procedury planistycznej, powoduje iż uchwała Rady Miejskiej w B. ustalająca nowy plan miejscowy, może wzmocnić ochronę interesu prawnego skarżącego. Wobec powyższego - nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi - orzeczono na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło