II SAB/Gl 136/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi S.K. na bezczynność Prezydenta Miasta C. w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty za postój w strefie płatnego parkowania 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 2) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązuje organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 30 dni od otrzymania akt administracyjnych; 4) zasądza od Prezydenta Miasta C. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 8 marca 2021 r. S. K. (strona, skarżący) wniósł skargę na bezczynność Prezydenta Miasta C. (organ) w sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w wysokości 50 zł uiszczonej na rachunek Miejskiego Zarządu Dróg i Transportu w C. (MZDiT), tytułem opłaty dodatkowej za parkowanie. Skarżący domaga się zobowiązania organu do rozpatrzenia powyższego wniosku w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (obecnie t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm. – dalej o.p.), a ponadto domaga się zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, "a w szczególności wynagrodzenia adwokata". W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu 22 marca 2018 r. złożył do pośrednictwem platformy ePUAP wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w wysokości 50 zł uiszczonej na rachunek MZDiT tytułem opłaty dodatkowej za parkowanie. Wobec zaś bezczynności MZDiT w dniu 3 sierpnia 2018 r. wysłał (również za pomocą platformy ePUAP) ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. Ponaglenie to Kolegium uznało za zasadne. Jednak pomimo upływu prawie trzech lat wniosek z 22 marca 2018 r. nie został rozpatrzony do chwili obecnej. W skardze wyjaśniono przy tym, że MZDiT jest zarządcą dróg na terenie Miasta C. i zaś Dyrektor MZDiT działa z upoważnienia Prezydenta Miasta C. Według skarżącego opłata dodatkowa za parkowanie pojazdu na terenie strefy płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty za parkowanie, o której mowa w art. 13f ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1376 ze zm., dalej: u.d.p.) stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, a zatem zalicza się do katalogu należności wymienionych w art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm.), a konkretnie w art. 60 pkt 7 tego aktu prawnego. Z tego względu złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty powinno prowadzić do wszczęcia postępowania na podstawie art. 74a o.p. w związku z art. 2 § 2 o.p. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie i zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaakcentowano przy tym, że w przedmiotowej sprawie wydane zostało postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27 maja 2019 r., sygn. akt II SAB/GI 16/19, którym to postanowieniem Sąd odrzucił skargę. Zatem sprawa objęta skargą została już prawomocnie osądzona. Ponadto wniosek skarżącego jest całkowicie bezzasadny. Zgodnie bowiem z materiałem dowodowym zebranym w niniejszej sprawie nie doszło do nadpłaty ze strony skarżącego, który nie posiadając ważnego biletu parkingowego zobowiązany był do zapłaty dodatkowej opłaty za nieopłacony postój. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2021 r., sygn. akt II SAB/GI 43/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę w niniejszej sprawie. Uznał bowiem, że skoro wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, to również nie jest dopuszczalne składanie skargi na bezczynność w sprawie zwrotu nadpłaty za postój w strefie płatnego parkowania. Jednak Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 listopada 2021 r., sygn. II GSK 2128/21, uchylił powyższe postanowienie. Wskazał, że "(...) do opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie w strefie płatnego parkowania znajdują zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, co w konsekwencji oznacza, że opłata dodatkowa może stanowić nadpłatę w przypadku zapłacenia jej nienależnie. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji uznać należy, że stronie skarżącej przysługuje zatem skarga na bezczynność organu administracji publicznej w razie bezczynności w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nadpłaty w trybie przewidzianym przez przepisy Ordynacji podatkowej." Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SAB/GI Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ponownie odrzucił skargę w niniejszej sprawie. Sąd przyjął bowiem, że skarżący nie złożył ponaglenia poprzedzającego niniejszą skargę, a wniósł jedynie ponaglenie poprzedzające poprzednią skargę (w trybie k.p.a. w sprawie zakończonej postanowieniem WSA w Gliwicach z 27 maja 2019 r., sygn. akt II SAB/GI 16/19.). Stąd skarżący nie dopełnił wymogów formalnych. W następstwie skargi kasacyjnej wniesionej przez stronę Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 października 2022 r. uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm. – dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Warunkiem dopuszczalności skargi jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania niezbędne jest obecnie złożenie ponaglenia, o czym stanowi art. 37 § 3 k.p.a. Dopiero po wyczerpaniu wskazanego trybu strona może wnieść skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Dla uznania wyczerpania ww. toku przez stronę w realiach rozpoznawanej sprawy rozstrzygające znaczenie ma treść wyroku NSA z 20 października 2022 r. sygn. II GSK 1258/22, którym Sąd obecnie orzekający jest związany na zasadzie art. 190 p.p.s.a. W konsekwencji uznać należy, że wymagane ponaglenie zostało złożone przez skarżącego. Sama zaś skarga na bezczynności jest w niniejszej sprawie dopuszczalna, co zostało już przesądzone wyrokiem NSA z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. II GSK 2128/21. Wobec dopuszczalności skargi koniecznym jest zatem dokonanie jej merytorycznej oceny. W jej ramach w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że bezczynność w prowadzeniu postępowania przez organ administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. zachodzi wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu, lub nie podjął wymaganej czynności. Z punktu widzenia zaistnienia bezczynności znaczenia nie mają powody, które doprowadziły do tego, że określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność w prowadzeniu postępowania została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (por. wyrok NSA z 7 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 389/15 i powołane tam piśmiennictwo). W realiach rozpoznawanej sprawy kluczowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy organ pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy, gdyż skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. W wyroku z 18 listopada 2021 r. sygn. II GSK 2128/21 Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że opłata dodatkowa za nieopłacone parkowanie może stanowić nadpłatę w przypadku zapłacenia jej nienależnie. Wniosek skarżącego o stwierdzenie nadpłaty dotyczącej tej opłaty obligował zatem organ do jego merytorycznego rozpatrzenia, przy zachowaniu ustawowych terminów załatwiania spraw w postępowaniu podatkowym. Zgodnie z art. 139 § 1 o.p. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie (§ 2). Ponadto, w myśl art. 125 § 1 o.p., organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie (§ 2). Jak natomiast stanowi art. 140 § 1 o.p. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). W realiach rozpoznawanej sprawy ponad wszelką wątpliwość wskazane powyżej terminy na załatwienie sprawy upłynęły bezskutecznie. Co prawda w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 6 sierpnia 2018 r. stanowiące odpowiedź MZDiT na "pismo dotyczące stwierdzenia nadpłaty", w którego części końcowej nadmieniono "iż po zaksięgowaniu wpłaty w kwocie 58,80 zł nie stwierdzono nadpłaty, tym samym zwrot powyższych środków jest nieuzasadniony.". Jednak pisma tego nie sposób uznać za decyzję administracyjną, zwłaszcza że nie zostało on podpisane z powołaniem się na upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych pochodzące od Prezydenta Miasta. Tymczasem wydania decyzji administracyjnej rozstrzygającej o wniosku dotyczącym stwierdzenia nadpłaty domaga się w niniejszej sprawie skarżący. W konsekwencji uznać należało, że w sprawie zaistniała bezczynności organu. Odnosząc się natomiast do kwestii, czy bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. podkreślić należy, że termin ten oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W realiach rozpoznawanej sprawy sytuacja taka jednak nie miała miejsca. Przede wszystkim bowiem treść wcześniejszych rozstrzygnięć tutejszego Sądu z punktu widzenia organu dostarczała argumentacji o braku podstaw do tego, aby w formie decyzji administracyjnej odnieść się do żądania skarżącego o stwierdzenie nadpłaty. Z tych samym względów Sąd nie znalazł podstaw do tego, aby podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. z urzędu orzec o wymierzeniu organowi grzywny lub o przyznaniu sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. Z wyżej przedstawionych względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się uiszczony wpis od skargi do tutejszego Sądu w kwocie 100 zł. oraz wpis od skargi kasacyjnej od postanowienia tutejszego Sądu z dnia 4 kwietnia 2022 r. sygn. II SAB/Gl 16/22. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.