II SAB/Gl 7/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie niewydania decyzji w sprawie likwidacji samowolnie wybudowanego wjazdu w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 lutego 2011 r. S. K. został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł – zgodnie z treścią § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na trudną sytuację materialną, a w szczególności brak dochodów. Z treści formularza wynika, że wnioskodawca wraz z żona i synem zamieszkują w budynku mieszkalnym o pow. 220 m2, usytuowanym na nieruchomości o pow. 2400 m2. W skład majątku S. K. wchodzi również nieruchomość gruntowa o pow. 1175 m2. Z treści formularza wynika, że ani wnioskodawca ani też żaden z członków jego rodziny nie uzyskuje jakiegokolwiek dochodu. Do druku formularza dołączone zostały kserokopie dwóch deklaracji VAT -7 (za grudzień 2010 r. i za styczeń 2011 r.) z treści których wynika, że skarżący nie wykazał żadnego przychodu stanowiącego podstawę opodatkowania. Oprócz tego S. K. przedstawił wyciąg z karty [...], z treści którego wynika, że na dzień 14 lutego 2011 r. dysponował kwotą [...] zł. Pismem z dnia 15 marca 2011 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego poprzez: - wskazanie źródła utrzymania się rodziny wnioskodawcy, - nadesłanie kserokopii dokumentów wykazujących wysokość przeciętnych, miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem się (opłat za energię elektryczną, dostawy wody, gazu, odbiór ścieków, usługi telekomunikacyjne itp.), - przedłożenie kompletnych wyciągów z rachunku (rachunków) bankowego obejmujące okres ostatnich 4 miesięcy, odpisy podatkowej księgi przychodów i rozchodów obejmującej okres od początku roku, wykaz środków trwałych znajdujących się w posiadaniu strony ze względu na prowadzoną działalność gospodarczą, kserokopię zeznania podatkowego za rok ubiegły. Na wezwanie to S. K. nie udzielił żadnej odpowiedzi. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Oceniając stan majątkowy skarżącego uznano, że jego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby, której sytuacja materialna nie budzi wątpliwości i jest na tyle ciężka, że zestawienie uzyskanych informacji pozwala przyjąć, że tego rodzaju wydatek leży poza możliwościami finansowymi strony. Stąd tez niezwykle istotnym jest należyte przedstawienie okoliczności dotyczących statusu osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, w szczególności zaś źródeł utrzymania oraz poziomu wydatków przeznaczanych na utrzymanie się. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208 i w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504). Odnosząc poczynione wyżej uwagi do realiów niniejszej sprawy, stwierdzić wypada, że nie dało się stwierdzić, iż sytuacji materialna S. K. jest na tyle trudna, aby uzasadnione było przyznanie mu prawa pomocy. Istnieje bowiem zbyt wiele niejasności dotyczących tak źródeł dochodu jak i poziomu wydatków strony. Przede wszystkim zauważyć przyjdzie, że wnioskodawca uchylił się od wskazania źródeł utrzymania się swojej rodziny. Oczywistym jest, że zarówno utrzymanie trzyosobowej rodziny (w tym niepracującej żony oraz kształcącego się syna) wymaga określonych wydatków, których źródła pokrycie skarżący nie wskazał. Podobnie uchylił się on od podania i udokumentowania poziomu orientacyjnych wydatków związanych z utrzymaniem się. W tej sytuacji nie można dać wiary oświadczeniu, że skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu, a zarazem nie korzysta z systemu wsparcia udzielanego osobom najuboższym (pomocy społecznej). W tym kontekście podkreślenia wymaga, że trzyosobowa rodzina skarżącego zamieszkuje w budynku mieszkalnym o pow. 220 m2, co wymaga niebagatelnych nakładów na utrzymanie się. Odmowa udzielenia wyjaśnień w opisanym wyżej zakresie (bo tak należy rozumieć uchylenie się od udzielenia odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego) uniemożliwia dokonanie rzetelnej oceny sytuacji materialnej strony, a w konsekwencji nie pozwala na uwzględnienie wniosku. Na koniec zauważyć przyjdzie, że ocena sytuacji materialnej strony obejmuje również składniki jej majątku. W tym kontekście trzeba zauważyć, że skarżący jest właścicielem nieruchomości o pow. 1175 m2. Z treści formularza wynika, że ten składnik majątku nie przynosi żadnych dochodów np. w formie pożytków naturalnych lub cywilnych a wręcz generuje określone wydatki związane np. z obciążeniami podatkowymi. W tej sytuacji nie można przyjąć, że sytuacja materialna skarżącego jest bardzo ciężka, skoro stać go na utrzymanie takiej nieruchomości. Co więcej, nie wykazano, aby nieruchomość ta stanowiła zabezpieczenie jakichkolwiek zobowiązań względem podmiotów trzecich, w tym aby istniały przeszkody jej zbyciu lub obciążeniu (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2009 r. sygn. akt I OZ 563/09 – LEX nr 574123). Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.