III SA/Gl 105/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści skargi pełnomocnik zamieścił dodatkowy wniosek o zwolnienie skarżącego z należnego wpisu sądowego. Powyższe rozszerzono na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres żądania wskazano zwolnienie od kosztów sądowych. W jego motywach powołano się na długotrwałą i przewlekłą chorobę skarżącego, która zmusiła go do zawieszenia prowadzonej działalności. Dlatego jedynym źródłem jego utrzymania jest renta w wysokości 839,54 zł. Ponieważ z kwoty tej nie jest w stanie spłacać zaciągniętych kredytów rzędu 254 tys. zł, bank wypowiedział mu umowę. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: akt notarialny z [...] r., z którego ustalono, że mieszkanie, w którym skarżący zamieszkuje nabyli J. i E. Z., działający przez M. S. Jego powierzchnia wynosi [...] m2. Natomiast należne opłaty obejmują: podatek od nieruchomości (24,00 zł rata), wodę (162,12 zł), czynsz (209,57 zł), telefon, internet i TV (120,49 zł) oraz energię elektryczną (469,95 zł). Dodatkowo nadesłano wydruk z CEIDG o zawieszeniu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, decyzję w sprawie przyznania renty w kwocie 723,98 zł netto, dowody ponoszonych w 2014 r. na leczenie i zakup leków wydatków, zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego, zeznanie o wysokości poniesionej w 2013 r. straty rzędu 1.122.131,58 zł, roczne obliczenie podatku przez organ rentowy PIT-40A, harmonogramy spłaty kredytów w łącznej kwocie 400.500,00 zł, których raty wynoszą łącznie 7.538,80 zł, pismo z [...] r. odmawiające zawieszenia spłaty kredytów z uwagi na posiadane zadłużenie, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat, decyzję o czasowym zarejestrowaniu pojazdu marki [...] rocznik [...], z której ustalono, że współwłaścicielami samochodu wspólnie ze skarżącym są: S. M. D. oraz S. K. R. Jego wartość według cen podanych w katalogu OTOMOTO szacuje się od 13.900,00 zł do 21.900,00 zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym w myśl art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy, jako że to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje bowiem wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że jego żądanie zasługuje na uwzględnienie (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na jednoznaczną weryfikację składanego oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Tym bardziej, że z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Dlatego też jego bierność w tym zakresie musi być postrzegana jako nienależyte wykazanie przewidzianych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, LEX nr 1405507 oraz z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, LEX nr 1405502). Tymczasem jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarżący do dnia dzisiejszego nie przedłożył zaświadczenia wskazującego na ilość osób zamieszkałych przy ul. [...] w T.. Podobnie nie nadesłał dokumentów źródłowych wskazujących na jakich zasadach korzysta z powyższego mieszkania, którego właścicielami są J. i E. Z. (stosowna umowa najmu bądź inny dokument nie zostały przedłożone). Nie można było zatem stwierdzić czy skarżący ponosi opłaty za mieszkanie w pełnej kwocie czy tylko w nich partycypuje. Wątpliwości dotyczyły również jego stanu cywilnego, albowiem [...] r. skarżący oświadczył, że jest kawalerem i zamieszkuje samodzielnie, natomiast w piśmie z [...] r. jego pełnomocnik wyjaśnił, że mocodawcy odmówiono wydania zaświadczenia potwierdzającego stan cywilny, gdyż związki małżeńskie zawarte poza granicami UE nie są rejestrowane w Polsce. Niezależnie od powyższego, zastrzeżenia odnosiły się również do wskazanego w treści formularza stanu majątkowego i zdolności płatniczych wnioskodawcy, albowiem skarżący zadeklarował dochód z pobieranej renty w kwocie 839,54 zł brutto, tj. 514,10 zł netto, podczas gdy udokumentowane przez niego przy piśmie z [...] r. wydatki przekraczały tą kwotę. Obejmowały bowiem: podatek od nieruchomości (24,00 zł - rata), opłaty za wodę i kanalizację (162,12 zł), czynsz (209,57 zł), telefon, internet, TV (120,49 zł) oraz energię elektryczną (469,95 zł), nie licząc wydatków na leki, leczenie i wyżywienie, które przecież też ponosi. W tej sytuacji, zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem, przyjąć należało, że wnioskodawca posiada jeszcze inne, oprócz ujawnionych w toku postępowania, źródła przychodów co czyni złożony wniosek niewiarygodnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2005 r. sygn. akt I OZ 6/05, LEX nr 849590). Niemożliwe jest bowiem aby wydatki przewyższały uzyskiwane dochody zwłaszcza, gdy dodatkowe źródła utrzymania nie zostały w ogóle podane. Dlatego też rozpoznający sprawę uznał, że skarżący nie wykazał w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. To z kolei oznacza, że jego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie zarówno w całości jak i w części, albowiem ewentualne szacowanie wysokości kosztów sądowych, które skarżący mógłby ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy podane w treści urzędowego formularza dane nie budzą żadnych zastrzeżeń. Ponieważ powyższe w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiło, nie można było wykluczyć, że strona celowo wykazała jedynie takie dane, które mogłyby świadczyć o trudnej sytuacji finansowej, aby zwiększyć szansę uzyskania prawa pomocy. Tymczasem takie działanie strony, która stara się ukryć skąd czerpie środki na pokrycie wskazanych przez siebie wydatków nie zasługuje na aprobatę. W orzecznictwie sądowym panuje bowiem pogląd, iż wątpliwości dotyczące źródeł utrzymania wnioskodawcy pojawiające się w takich przypadkach, kiedy ponosi on wydatki przewyższające wysokość zadeklarowanych dochodów, mają na tyle istotne znaczenie, że nie pozwalają uwzględnić wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.