III SA/Gl 1082/24
WyrokWSA w Gliwicach2025-04-14
Skład orzekający: Dorota Fleszer, Adam Gołuch, Magdalena Jankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłata podwyższona za wydobycie kopaliny bez koncesji została prawidłowo ustalona wobec właściciela nieruchomości, mimo braku jednoznacznego ustalenia sprawcy nielegalnego wydobycia?Ratio decidendi
Opłata podwyższona za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji może zostać ustalona wobec właściciela nieruchomości, jeśli nie ustalono jednoznacznie podmiotu prowadzącego nielegalne wydobycie. Właściciel nieruchomości, na której doszło do wydobycia bez koncesji, staje się stroną postępowania i adresatem obowiązku uiszczenia opłaty, zgodnie z art. 143 ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego. Sąd podzielił ustalenia organów, że skarżący prowadził działalność polegającą na wydobyciu gliny bez wymaganej koncesji, co potwierdzają zeznania świadków i wizja terenowa.Stan faktyczny
W wyniku kontroli stwierdzono wydobywanie gliny bez wymaganej koncesji na działkach nr ewidencyjnych [...], [...] i [...] w miejscowości J. Okręgowy Urząd Górniczy ustalił ilość wydobytej kopaliny na 5434,1 m3. Decyzją Dyrektora OUG w K. ustalono skarżącemu opłatę podwyższoną w wysokości 536.889,00 zł. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący kwestionował swoją odpowiedzialność, twierdząc, że nie jest właścicielem działek ani nie prowadził wydobycia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 22 sierpnia 2019 r. nr PR.543.36.2019 w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji oddala skargę.
Wyrokiem z dnia 28 września 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 989/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. W. (skarżący, strona, b. skarżący) na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego (WUG, organ) z dnia 22 sierpnia 2019 r. 2020 r., nr PR.543.36.2019 ldz.27335/08/2019/GB, w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji.
W oparciu o akta administracyjne ustalono następujący stan faktyczny sprawy.
W wyniku anonimowego zawiadomienia z dnia 17 czerwca 2015 r. pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego (dalej: OUG, organ I instancji) w Kielcach ustalili w toku wizji lokalnej w dniach 9-10 marca 2017 r., że na terenie działek nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...]w obrębie geodezyjnym J., gmina D., powiat [...] odbywa się wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji. Na działkach tych znajdowały się dwa jednopoziomowe wyrobiska stokowo-wgłębne przedzielone pasem, na którym znajdowały się słupy telekomunikacyjne. W wyrobisku po zachodniej stronie tego pasa widoczne były ślady bieżącej eksploatacji piasku (działka nr [...]). Na podstawie informacji uzyskanych od Starosty [...] w maju 2017 r. OUG ustalił, że: działka nr [...] w obrębie J. jest własnością K. W.; działka nr [...] w obrębie J. jest własnością GP "K." sp. z o.o. z siedzibą w D.; działka nr [...] w obrębie J. jest własnością Grupy Producentów B. sp. z o.o. z siedzibą w D.; działka o nr [...] jest własnością R. K.; działka o nr [...]jest własnością GP "K." sp. z o.o. z siedzibą w D.; działka o nr [...] jest własnością W. W. Ponadto Starosta [...] poinformował OUG, że właściciele działek o nr ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie J., gmina D., powiat [...]: nie zawiadamiali starosty w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2014 r. o zamiarze wydobywania piasków i żwirów na potrzeby własne, zgodnie z ustawą z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (p.g.g), jak również nie występowali do starosty o wydanie koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża lub o wydanie decyzji zezwalających na działalność na ww. nieruchomościach w oparciu o ustawę z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W dniu 12 lipca 2017 r. przesłuchany w charakterze świadka został M. W. Przyznał, że GP "K." jest właścicielem działki [...] i dodał, że nie wie kto jest właścicielem działek [...] i [...]. Zeznał, że nic mu nie wiadomo o wydobywaniu kopalin z przedmiotowych działek, jak również nie wie kto jest właścicielem koparki Komatsu [...] i wozidła [...]. Przyznał, że zna M. C. oraz, że zarówno on sam jak i G. sp. z o.o. prowadzili z M. C. współpracę w zakresie handlu piaskiem oraz wydobywania piasku. W dniu 30 października 2017 r. przesłuchany w charakterze strony został M.C. – prezes zarządu M. sp. z o.o. z siedzibą w K. i zeznał, że nie wie kto jest właścicielem działek nr [...], [...] i [...] położonych w J., jak również zaprzeczył, aby prowadzona przez niego spółka prowadziła jakiekolwiek roboty na wymienionych działkach, jak również by spółka ta była właścicielem koparki Komatsu [...] i wozidła [...] uwidocznionych na zdjęciach wykonanych na przedmiotowych działkach w dniach 9-10 marca 2017 r. Zaprzeczył również, aby P. K. był pracownikiem M. sp. z o.o. Przesłuchany w charakterze świadka R. K. zeznał, że jest właścicielem działki nr [...], nie posiada wiedzy kto jest właścicielem działek [...] i nic nie wie o prowadzonej na jego działce działalności wydobywczej. Przypominał jednak, że około 2-3 lata temu miała miejsce sytuacja, gdy na sąsiedniej działce nr [...] nie zachowano pasa ochronnego od granicy z jego działką nr [...]. Przesłuchany w charakterze strony M. C. odmówił odpowiedzi na wszystkie zadane mu w trakcie tej czynności pytania. Ponadto złożył oświadczenie, że zaprzecza, aby prowadził wydobycie kopalin na działkach [...], [...] i [...], a maszyny sfotografowane w dniach 9-10 marca 2017 r. nie należą do jego firmy PPHU M. Dodał również, że P. K. nie jest i w marcu 2017 r. nie był jego pracownikiem. W dniu 9 kwietnia 2018 r. przesłuchany w charakterze świadka został P. K. W trakcie zeznań świadek początkowo twierdził, że był pracownikiem zatrudnionym bez umowy przez stronę i na działkach nr [...], [...] i [...] jedynie wyrównywał teren na polecenie swojego pracodawcy. Początkowo zeznał, że nie wie kto był właścicielem koparki Komatsu [...] i wozidła technologicznego [...], przy czym później zmienił zdanie i przyznał, że prace na ww. działkach prowadził przy użyciu koparek Komatsu, JCB i Volvo należących do strony. Zeznał, że w dniu 9 marca 2017 r. (w trakcie wizji terenowej) skłamał, że był wówczas pracownikiem firmy M. z K. i jednocześnie zaprzeczył, aby łączyły go z M. C. jakiekolwiek interesy. Zaprzeczył także, że zna M. C. W dniu 24 września 2018 r. przesłuchany w charakterze świadka został W. W. Zeznał, że jest właścicielem działki [...] i ustnie upoważnił stronę (zięcia) do obsiania tej działki, natomiast nie upoważniał nikogo i sam nie prowadził działalności wydobywczej. Świadek rozpoznał sfotografowane koparkę Komatsu [...] i wozidło technologiczne [...] i stwierdził, że maszyny te są własnością M.C. W dniu 5 marca 2019 r. geolog górniczy i mierniczy górniczy sporządzili na potrzeby postępowania przed organem I instancji dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji na działkach o nr ewidencyjnych [...], [...], [...]. W celu obliczenia objętości wydobytej kopaliny wykorzystano: dane z pomiaru wyrobisk powstałych na przedmiotowych działkach, przeprowadzonego w trakcie wizji w dniu 10 marca 2017 r. (na podstawie pomiarów wykonano w programie C-GEO numeryczny model powstałego wyrobiska – NMW). Numeryczny model terenu wykonany w technice lotniczego skanowania powierzchni terenu UDAR, pozyskany z zasobu Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii. Następnie w programie C-GEO obliczono objętość bryły ograniczonej utworzonymi modelami. Objętość bryły ograniczonej tymi modelami wyniosła 5.982,1 m3, natomiast kubatura nadkładu zdjętego z powierzchni terenu, na którym wydobyto kopalinę bez wymaganego zezwolenia wyniosła 548,0 m3. Po odjęciu od kubatury powstałego wyrobiska kubatury nadkładu, obliczono kubaturę kopaliny pozyskanej bez wymaganej koncesji która wyniosła 5 434,1 m3.
Decyzją z dnia 18 czerwca 2019 r. Dyrektor OUG w K. ustalił stronie opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji 5434,1 m3 kopaliny - gliny, w okresie od lutego 2017 r. do marca 2017 r., na działkach o numerach ewidencyjnych: [...], [...] i [...], położonych w miejscowości J., Gmina D., powiat [...], województwo [...], w wysokości 536.889,00 zł oraz zobowiązał do wniesienia naliczonej opłaty: w wysokości 60 % na konto Gminy D. i w wysokości 40% na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, a także umorzył postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej wobec M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. i M. C.
Od wyżej wymienionej decyzji strona wniosła odwołanie, żądając jej uchylenia.
Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym zaskarżoną decyzją z dnia 22 sierpnia 2019 r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (WUG) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 p.g.g. kopaliną wydobytą - jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 p.g.g.). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., wykonywana jedynie na podstawie udzielonej koncesji. Zgodnie z art. 140 ust. 1 p.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 p.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g.). Natomiast art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. wskazuje, w jaki sposób należy obliczyć wysokość opłaty podwyższonej. Mając na uwadze powyższe uregulowania prawne, organ II instancji wskazał, że przesłankami do wydania decyzji dotyczącej naliczenia opłaty podwyższonej jest prowadzenie wydobycia przez podmiot, który nie posiada koncesji. Prezes WUG na podstawie akt sprawy i treści odwołania ustalił, że strona nie posiadała koncesji na wydobywanie kopaliny z przedmiotowych działek. Słusznie więc organ I instancji ustalił podwyższoną, przyjmując jako podstawę prawną art. 140 ust. 1 p.g.g., gdyż z zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że na przedmiotowych działkach doszło do odłączenia kopaliny od złoża, a zatem do jej wydobycia. Strona wprawdzie zaprzeczała jakoby to ona wydobywała kopalinę na terenie działek będących przedmiotem wydanej decyzji, jednakże w cenie organu II instancji, w świetle zebranego materiału dowodowego, takim twierdzeniom nie można było dać wiary, gdyż przeczyły im w szczególności zeznania świadków: P. K., W. W. i R. K., słusznie przez organ I instancji, uznane za spójne i jednoznacznie wskazujące, że to właśnie wobec strony powinna być ustalona opłata podwyższona. Zdaniem Prezesa WUG, organ I instancji właściwie określił adresata zaskarżonej decyzji, umarzając jednocześnie postępowanie wobec pozostałych stron postępowania. Organ II instancji, nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego, mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie, a tym bardziej mających wpływ na wynik sprawy.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zaskarżając ją w całości.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wspomnianym na wstępie wyrokiem z dnia 28 września 2020 r. sygn. akt III SA/GI 989/19 oddalił skargę.
Zdaniem Sądu I instancji dla ustalenia opłaty podwyższonej nie ma znaczenia czy właściciel miał świadomość wykonywania na jego nieruchomości nielegalnych prac wydobywczych lub prac w zakresie poszukiwania i rozpoznawania kopaliny. Ustawodawca jednoznacznie przesądził, że jeśli brak jest podmiotów, o których mowa w art. 143 ust. 2 pkt 2 i 4 p.g.g., stroną postępowania w sprawie opłaty podwyższonej jest właściciel nieruchomości, co oznacza, że staje się również adresatem obowiązku uiszczenia opłaty ustalonej w decyzji. WSA w Gliwicach wskazał, że w rozpatrywanej sprawie decyzja organu została prawidłowo skierowana do skarżącego jako właściciela działki nr 32 i jedynego użytkownika działki nr 33 (wg ustnego zezwolenia teścia), na którym to obszarze dokonano wydobycia bez koncesji. Taka podstawa prawna wynika za art. 143 ust. 3 p.g.g. W przedmiotowej sprawie, decyzja organów została skierowana do właściciela terenu objętego eksploatacją wobec nieustalenia w sposób bezsporny sprawcy nielegalnego wydobycia kopaliny. Sąd I instancji odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. wskazał, że organ I instancji w sposób wszechstronny i wyczerpujący przeprowadził postępowanie dowodowe dochodząc do trafnych i logicznych wniosków. W toku postępowania administracyjnego szczególne znaczenie miały zeznania P. K. Jako operator koparki był on bezpośrednio zaangażowany w proces wydobywania kopalin i to jego zeznania w dużej mierze przyczyniły się do ustalenia stanu faktycznego przyjętego przez organy administracji. Ocenę zeznań P. K. dokonaną przez organy administracji WSA w Gliwicach podzielił. Zdaniem Sądu, świadek ten w sposób wiarygodny i logiczny wytłumaczył dlaczego wcześniej przedstawił pracownikom OUG wersję wydarzeń nieodpowiadającą prawdzie. W ocenie Sądu I instancji brak jest uzasadnionych podstaw, aby odmówić ww. zeznaniom wiarygodności. Odnosząc się do fragmentu zeznań W.W. dotyczących rozpoznania koparki i wozidła technologicznego jako własności M. C., WSA wskazał, że W. W. zeznał jednocześnie, że nie zna tego ostatniego. WSA w Gliwicach nie zgodził się również z zarzutem naruszenia szeregu przepisów procesowych, tj. art. 10 § 1, art. 8 § 1, art. 9 i art. 81 k.p.a., a także art. 79 § 2, art. 80, art. 84, art. 107 § 3 i art. 15 k.p.a. Zdaniem Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie nie doszło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wszystkie fakty, które miały istotne znaczenie, zostały przez organy prawidłowo ustalone i rozważone w sposób niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy.
Od powyższego wyroku Sądu I instancji skarżący złożył, skargę kasacyjną zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Skarżący zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I) naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 143 ust. 3 p.g.g. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy skarżący nie jest stroną postępowania, albowiem nie posiada tytułów prawnych do działek objętych zaskarżoną decyzją, a niewykrycie podmiotów dokonujących wydobycia kopaliny bez wymaganej koncesji wyłącznie wskutek nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego, nie może usprawiedliwiać pominięcia podstaw odpowiedzialności z art. 143 ust. 2 p.g.g.;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 p.g.g. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i nałożenie na skarżącego opłaty podwyższonej w sytuacji, gdy organy górnicze nie wykazały, że przedmiotem wydobycia bez wymaganej koncesji była w części lub całości kopalina;
II) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 22 sierpnia 2019 r. i poprzedzającej jej decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego z dnia 26 czerwca 2019 r, w sytuacji, gdy decyzje te zostały skierowane do osoby niebędącej stroną postępowania, albowiem - w stanie faktycznym, w którym ww. organy nie ustaliły w sposób bezsporny podmiotu prowadzącego rzekome wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji - skarżący nie jest właścicielem działek o nr ewid. [...], [...], [...] ani nie posiada żadnego innego tytułu prawnego do tych działek, a zatem zgodnie z art. 143 ust. 3 p.g.g. nie można uznać go za stronę postępowania.;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że w przedmiotowej sprawie organ dokonał wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, a materiał zebrany w sprawie, na którym oparł się organ jest pełny, spójny i wyczerpuje nakazy zasad procesowych, a w konsekwencji prawidłowo ustalił stan faktyczny w niniejszej sprawie, podczas gdy organ nie podjął wszelkich niezbędnych, koniecznych a możliwych czynności w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a jedynie bezkrytycznie podzielił niepełne i nieprawidłowe ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organy górnicze;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. oraz z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., 79 § 1 i 2 k.p.a., art. 80 k.p.a. i 81 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, a wszystkie niezbędne dla rozstrzygnięcia okoliczności zostały wyjaśnione i udowodnione, podczas gdy skarżący nie był w toku postępowania zawiadamiany o dowodach i ich przeprowadzaniu, nie miał tym samym możliwości ustosunkować się do nich, przedstawić swoich i brać udziału w przeprowadzaniu dowodów ani też zadawać pytań świadkom i stronom, a także wypowiedzieć się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ wyczerpująco rozważył materiał dowodowy i prawidłowo ustalił stan faktyczny, podczas gdy organ ustalił stan faktyczny w przeważającej części w oparciu o niewiarygodne, niespójne i wewnętrznie sprzeczne zeznania świadka P. K. lub W. W.;
5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez uznanie zeznań świadka P. K. stanowiących podstawę ustaleń faktycznych, za spójne, logiczne i wiarygodne oraz "pozornie sprzeczne", podczas gdy świadek ten zmieniał swoje zeznania dwukrotnie w toku postępowania oraz zeznawał nieprawdę, co znalazło potwierdzenie w zeznaniach skarżącego i W. W. a oraz M.C.;
6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 75 k.p.a. i art. 86 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji mimo nieprzesłuchania skarżącego w charakterze strony oraz wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji zaistnienia przesłanek określonych w art. 86 k.p.a.;
7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., 61 § 4 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 79 § 1 i 2 k.p.a., 81 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, mimo, iż wydana ona została z naruszeniem prawa skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu przed Prezesem Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z uwagi na fakt, iż skarżący od kwietnia 2018 r. do końca 2019 r. przebywał w Areszcie Śledczym w L. z ograniczeniami komunikowania się i odwiedzin, wskutek czego nie miał możliwości korzystania z przysługujących mu uprawnień;
8. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie, iż rozstrzygniecie w niniejszej sprawie wymaga wiadomości specjalnych, tj. opinii biegłego geologa w celu ustalenia czasookresu, ilości, rodzaju i składu wydobytej kopaliny, w tym także ustalenia czy i jaka ilość kopaliny została wydobyta na obszarze domniemanego wydobycia przez skarżącego lub na terenie w jego posiadaniu, w zakresie objętym koncesja Starosty Łęczyckiego z dnia 2 listopada 2015 r., co ma istotny wpływ na ustalenie czy i jaka ilość domniemanej kopaliny ewentualnie mogła zostać wydobyta bez wymaganej koncesji;
9. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe oparcie się przez organy górnicze na domniemaniu faktycznym, że całość obmiaru należy identyfikować jako kopalinę, co nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym i jest niespójne i sprzeczne z wiedzą notoryjną;
10. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę braku rozstrzygnięcia przez organ niedającej się usunąć w postępowaniu sądowoadministracyjnym wątpliwości co do tytułu prawnego do działki nr [...] i nieuwzględnienia jej na korzyść strony, w sytuacji gdy niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego winny być rozstrzygane na korzyść strony jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku;
11. art. 106 § 3 w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z Koncesji Starosty [...] z dnia 2 listopada 2015 r. na wydobywanie metodą odkrywkową kopaliny - kruszywa naturalnego ze złoża [...] udzielonej PUH "R." R. K. udokumentowanego w obrębie części działki o nr ewid. [...], obręb [...] J., gm. D., powiat [...], woj. [...] na czas oznaczony 10 lat, tj. do dnia 2 listopada 2025 r., którego przeprowadzenie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych okoliczności w niniejszej sprawie i nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania, co doprowadziło do pominięcia tego dowodu w rozważaniach WSA oraz braku poczynienia istotnych ustaleń w zakresie okoliczności i legalności wydobywania kopaliny na działce o nr ewid. [...], a także jej w tym czasie posiadania i/lub podmiotu prowadzącego to wydobycie;
12. art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. i w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. pominiecie w uzasadnieniu wyroku dowodu z ww. koncesji Starosty [...] z dnia 2 listopada 2015 r. w sytuacji braku wydania postanowienia o jego pominięciu oraz braku oceny wpływu ww. dowodu na wynik sprawy, co skutkowało nietrafnym uznaniem przez Sąd I instancji, że organy górnicze w sposób prawidłowy dokonały ustaleń stanu faktycznego sprawy;
13. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie z jednej strony, że działka nr ewid. [...] została skarżącemu oddana w użytkowanie przez W. W. (a więc tytuł z prawa rzeczowego), a z drugiej strony, że skarżący był posiadaczem działki nr ewid. [...], bez wskazania tytułu prawnego tego posiadania obligacyjnego tytułu z prawa zobowiązań;
14. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, iż skarżący jest użytkownikiem działki o nr ewid. [...], podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż właściciel ww. działki nie zawarł ze skarżącym umowy w przedmiocie obciążenia swojej nieruchomości ograniczonym prawem rzeczowym na rzecz skarżącego, w którym co najmniej dla oświadczenia właściciela działki zachowana zostałaby forma aktu notarialnego, wymagana odpowiednimi przepisami Kodeksu cywilnego lub aby zawarto umowę dzierżawy będącej podstawą do czerpania pożytków, co mogło by uzasadniać uogólnienie poprzez zastosowanie pojęcia użytkowania.
W piśmie procesowym z dnia 7 stycznia 2021 r. pełnomocnik procesowy skarżącego kasacyjnie dokonał uzupełnienia uzasadnienia skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i obciążenie strony skarżącej kosztami postepowania kasacyjnego.
W toku postępowania kasacyjnego zmarła strona skarżąca kasacyjnie. W miejsce strony skarżącej kasacyjnie wstąpił do postępowania jej jedyny następca prawny (spadkobierca) – W. W., popierając skargę kasacyjną wniesioną przez poprzednika prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 listopada 2024 r. na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 28 września 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 989/19 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach
W uzasadnieniu powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji wykazuje wewnętrzne sprzeczności i niespójności w zakresie podstawowych w przedmiotowej sprawie ustaleń faktycznych i ocen na tle kwalifikacji prawnej podmiotu, który został pociągnięty do odpowiedzialności sankcyjnej za nielegalne wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd Wojewódzki, oddalając skargę, dokonał bez dostatecznego wyjaśnienia i uzasadnienia zakresowej zmiany ustaleń faktycznych i ocen prawnych organów administracji górniczej, przyjmując, że b. skarżący został ukarany jako "właściciel działki nr [...]" oraz "jedyny użytkownik działki nr [...]" (zob. m.in. s. 19 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), co oznacza, że Sąd ten eliminując – co najmniej implicite – możliwość zastosowania art. 143 ust. 2 pkt 2 p.g.g. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 28 października 2023 r. – zob. art. 55 ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw) i tym samym ustalenie sprawcy naruszenia prawa, opowiedział się za koniecznością zastosowania art. 143 ust. 3 p.g.g. przez uznanie, że b. skarżący ponosi odpowiedzialność jako właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której była prowadzona nielegalna działalność wydobywcza. Dodatkowo jako wewnętrznie sprzeczne należy ocenić ustalenia i rozważania Sądu a quo na tle kwalifikacji b. skarżącego jako "właściciela nieruchomości" albo "innej osoby posiadającej tytuł prawny do nieruchomości" (art. 143 ust. 3 p.g.g.).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że kwestią niewyjaśnioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (zob. s. 5-7 oraz 17 i n. uzasadnienia) pozostaje także sprawa powiązania prawnego (na tle art. 143 ust. 3 p.g.g.) b. skarżącego z działką nr [...], na której zgodnie z treścią kontrolowanych decyzji I i II instancji miała być prowadzona nielegalna działalność wydobywcza i która pozostawała własnością R. K.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd Wojewódzki pominął ocenę prawną w zakresie podstaw odpowiedzialności b. skarżącego w odniesieniu do działki nr 31 (art. 143 ust. 2 pkt 2 i art. 143 ust. 3 p.g.g.).
W zaskarżonym wyroku doszło przede wszystkim do nieprawidłowej weryfikacji legalności oceny kontrolowanych organów w zakresie wiarygodności i mocy dowodowej zeznań świadków P. K., M. C. i W. W.
Nadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pozbawione wiarygodnych podstaw dowodowych są również pozytywnie zweryfikowane przez Sąd Wojewódzki ustalenia kontrolowanych organów, że świadek P. K.był pracownikiem b. skarżącego. Nie znajdują także podstaw dowodowych przyjęte w zaskarżonym wyroku ustalenia faktyczne, że b. skarżący był w sensie prawnym "użytkownikiem" lub podmiotem uprawnionym do wykonywania praw właścicielskich w mieniu właściciela działki nr [...].
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego niedokonanie oceny konieczności przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci koncesji Starosty [...] z dnia 2 listopada 2015 r. na wydobywanie metodą odkrywkową kopaliny - kruszywa naturalnego ze złoża J. w obrębie części działki o nr ewid. [...], obręb [...] J., gm. D., powiat [...], woj. [...], udzielonej na czas oznaczony 10 lat (do dnia 2 listopada 2025 r.). Okoliczności objęte ww. dokumentem (w tym przede wszystkim istnienie upoważnienia koncesyjnego do prowadzenia działalności wydobywczej na części działki nr 31, której dotyczy zaskarżona decyzja sankcyjna) mają bezpośredni związek z wyjaśnieniem istotnych wątpliwości związanych z oceną legalności decyzji skarżonego organu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie została dostatecznie wyjaśniona istota sprawy sądowoadministracyjnej z tych względów Sąd pierwszej instancji winien dokonać oceny stanowiska organów przy uwzględnieniu przedstawionego wyżej stanowiska.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał że ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji dokona ponownie pełnej i prawidłowej oceny legalności zaskarżonej decyzji, uwzględniając zakres stwierdzonych wad proceduralnych uchylonego orzeczenia i sformułowaną powyżej wykładnię relewantnej regulacji prawnej oraz dokonując jej powiązania z ustaleniami faktycznymi sprawy już poczynionymi i wymagającymi uzupełnienia.
Na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2025 r., pełnomocnik organu wskazał, że M. W. został pociągnięty do odpowiedzialności nie z tego tytułu, iż był prezesem spółki K. sp. z o.o., lecz jako osoba wydobywająca kopalinę. Natomiast tytuł prawny do działek nr: [...],[...] i [...] znajduje się w aktach sprawy jak również fakt udzielenia koncesji na wydobywanie piasku na działce nr [...], która graniczy z działką nr [...] i dotyczyła innego fragmentu działki niż ten z którego faktycznie była wydobywana. Pełnomocnik skarżącego powołując się na wyrok NSA z 5 listopada 2024r. o sygn. akt II GSK 275/21domagał się wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy zeznaniami świadków oraz dokonania ustaleń co do posiadania przez M. W. tytułu prawnego do wydobywania kopalin z wszystkich trzech działek. Sąd dopuścił dowód z koncesji Starosty [...] z 2 listopada 2015r na wydobywanie kopaliny- kruszywa naturalnego ze złoża J.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Mocą art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje sprawy wymienione w tym przepisie. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem jej art. 57a. W świetle obowiązujących unormowań, w szczególności zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej kontrolując postępowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.
Na wstępie należy przypomnieć, że niniejsza sprawa była już przedmiotem wyrokowania NSA, który w wyniku złożonej przez stronę skargi kasacyjnej wyrokiem z 5 listopada 2024 r., II OSK 275/21 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Gliwicach z 28 września 2020 r., III SA/Gl 989/19 w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Uchylenie zaskarżonego wyroku przez NSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skutkuje powrotem do sytuacji, która istniała przed wydaniem wyroku przez sąd I instancji. Stosownie bowiem do treści art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podkreślić przy tym należy, że rozpatrując ponownie sprawę wojewódzki sąd administracyjny związany jest nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny, ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami co do dalszego postępowania.
Wykonując wytyczne tego Sądu, zgodnie z art. 190 p.p.s.a., orzeczenia sądów administracyjnych mają charakter kasacyjny. Z tego właśnie względu podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest materiał dowodowy i faktyczny sprawy zgromadzony przez organy w postępowaniu administracyjnym. Według art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Chodzi tu o akta obrazujące stan faktyczny i prawny sprawy w chwili wydania zaskarżonego aktu lub czynności, ponieważ sąd przeprowadza jedynie kontrolę działania organu administracyjnego. W konsekwencji sądy administracyjne nie dokonują ustaleń faktycznych. W postępowaniu sądowoadministracyjnym jest jedynie możliwe przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów, na zasadach określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny we wskazaniach zawartych w ww. wyroku z 13 listopada 2024 r. zobowiązał Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy w granicach związania wynikającego z art. 190 p.p.s.a., do dokonania ponownie pełnej i prawidłowej oceny legalności zaskarżonej decyzji, uwzględniając zakres stwierdzonych wad proceduralnych uchylonego orzeczenia i sformułowaną wykładnię relewantnej regulacji prawnej oraz dokonując jej powiązania z ustaleniami faktycznymi sprawy już poczynionymi i wymagającymi uzupełnienia.
Nadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że końcowa ocena dowodowa musi być spójna, przekonująca oraz dokonana na tle całokształtu zebranego materiału dowodowego oraz zobowiązał Sąd I instancji do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci koncesji Starosty[...] z dnia 2 listopada 2015 r. na wydobywanie metodą odkrywkową kopaliny - kruszywa naturalnego ze złoża J. w obrębie części działki o nr ewid. [...], obręb [...] J., gm. D., powiat łęczycki, woj. [...], udzielonej na czas oznaczony 10 lat (do dnia 2 listopada 2025 r.) ponieważ okoliczności objęte ww. dokumentem (w tym przede wszystkim istnienie upoważnienia koncesyjnego do prowadzenia działalności wydobywczej na części działki nr [...], której dotyczy zaskarżona decyzja sankcyjna) mają bezpośredni związek z wyjaśnieniem istotnych wątpliwości związanych z oceną legalności decyzji skarżonego organu.
Powyższe oznacza, że przy dokonaniu końcowej oceny dowodowej należało przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentu w postaci koncesji Starosty [...] z dnia 2 listopada 2015 r. na wydobywanie metodą odkrywkową kopaliny - kruszywa naturalnego ze złoża J. w obrębie części działki o nr ewid. [...], obręb [...] J., gm. D., powiat [...], woj. [...].
Sąd dopuścił dowód z ww. koncesji wydanej przez Starostę [...].
W związku z czym Sąd rozstrzygający wyjaśnił kwestię faktu udzielenia koncesji na wydobywanie piasku na działce nr [...], która graniczy z działką nr [...], uznając, że ww. koncesja dotyczyła innego fragmentu działki niż ten z którego faktycznie była wydobywana kopalina.
Tym samym rozstrzygający Sąd uwzględnił istotny dla ustalenia okoliczności sprawy dowód.
Wypełniając dalsze wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd rozstrzygający uznał, że istotą sporu w kontrolowanej sprawie, w świetle stanowiska prezentowanego przez skarżącego w skardze i wcześniej w toku postępowania administracyjnego jest odpowiedź na pytanie, czy Prezes WUG prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a także dokonał należytej oceny materiału dowodowego i wywiódł prawidłowe wnioski co do wymiaru opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji ustalając skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji 5434,1 m2 kopaliny - gliny, w okresie od lutego 2017 r. do marca 2017 r., na działkach o numerach ewidencyjnych: [...], [...] i [...] (obręb [...]), położonych w miejscowości J., Gmina D., powiat [...], województwo [...], w wysokości 536 889,00 zł.
Sąd podzielił ustalenia organów, że właścicielami w/w działek są odpowiednio:
- dz. nr [...] – R. K.,
- dz. nr [...]- G. Sp. z o.o.,
- dz. nr [...] – W. W.
oraz że właściciele przedmiotowych działek nie zawiadamiali Starosty [...] o zamiarze wydobycia kopaliny, nie kierowali wniosku o udzielenie koncesji na wydobycie kopaliny oraz nie kierowali wniosku o wydanie decyzji w oparciu o ustawy: o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Prawo wodne i Prawo budowlane.
Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 15 lutego 2023 r., II GSK 1424/19, iż w przypadku prowadzenia robót górniczych bez koncesji, stroną postępowania jest podmiot, który taką działalność prowadzi (...).
Analizując przepisy prawne regulujące kwestię wydobycia kopalin oraz sankcji za ich nieprzestrzeganie, zauważyć przyjdzie, że stosownie do treści art. 140 ust. 1 p.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust. 2 pkt 1 p.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g.). Zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 p.g.g., w sprawach określonych Działem VII. Opłaty stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 p.g.g. ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:
1) prac geologicznych;
2) wydobywania kopalin ze złóż;
3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;
4) podziemnego składowania odpadów;
5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.
W rozumieniu p.g.g. (art. 6 ust. 1 pkt 3) kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 p.g.g.). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.
W oparciu o przepis art. 140 ust. 1 p.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Stosownie do art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g., za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji ustala się opłatę podwyższoną w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny, a na mocy art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g. organem właściwym w takiej sprawie jest właściwy organ nadzoru górniczego. Wysokość opłaty jest uzależniona wyłącznie od ilości wydobytej bez koncesji kopaliny i przyjętej stawki opłaty eksploatacyjnej.
Jak już było wspomniane spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy organy nadzoru górniczego zasadnie obciążyły skarżącego opłatą podwyższona za wydobywanie kopaliny bez koncesji. Stosownie do wspomnianego wyżej art. 140 ust. 1 p.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej, przy czym opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny (ust. 3 pkt 3 p.g.g.).
Zgodnie z tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2020 r., II GSK 298/20 (Legalis nr 2486902) stanowiącą, że: "z treści art. 140 ust. 1 z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze wynika, że działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Z kolei art. 140 ust. 3 pkt 3 tej ustawy stanowi, że opłata podwyższona za wydobywanie kopalin ustalana jest w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny. Oznacza to, że dla wymierzenia opłaty podwyższonej, a tym samym zastosowania wskazanej wyżej regulacji prawnej konieczne jest ustalenie, czy nastąpiło wydobycie określonej rodzajowo kopaliny, czy wydobycie to miało miejsce bez koncesji oraz jak była wielkość wydobytej kopaliny".
Sąd podzielił stanowisko organów, dotyczące ustaleń opartych o wizję w terenie w dniach 9 i 10 marca 2017 r. którą dokonali pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w K. i podczas której stwierdzili m.in., że na działkach o nr: [...], [...] i [...] obręb geodezyjny J., gmina D., powiat [...], województw [...] w dniu 9 marca 2017 r. prowadzone były roboty górnicze polegające na odspajaniu - eksploatacji kopaliny i przemieszczaniu oraz składowaniu jej w zasięgu wysięgnika koparki.
Ponadto podczas wizji stwierdzono, że:
- wydobywaną kopaliną jest glina,
- eksploatacja prowadzona jest w warstwie suchej oraz w warstwie zawodnionej z postępem frontu robót w kierunku północnym,
- w wyrobisku powstały trzy zbiorniki wodne,
- wyrobisko posiada nieregularny kształt i wymiary: 48.0 m na kierunku północnym, 87.8 mi na kierunku wschodnim, wysokość skarp nadwodnych - do 4 m,
- skarpy są pionowe,
- wzdłuż południowego, wschodniego i zachodniego obrzeża wyrobiska składowana jest w postaci wału zabezpieczającego to obrzeże wydobyta kopalina.
W czasie wizji w terenie wykonano pomiary geodezyjne oraz sporządzono dokumentację fotograficzną.
Przy wyrobisku znajdowało się również wozidło technologiczne. Operator koparki – P. K. poinformował, że jest pracownikiem firmy M. z K. i że przedmiotowe roboty wykonuje w/w firma na terenie wydzierżawionym od skarżącego.
Zdaniem Sądu Prezes WUG odniósł się szczegółowo do zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego z 7 lipca 2019 r., które są zasadniczo identyczne z zarzutami podniesionymi w skardze. Prezes WUG odniósł się również do zarzutu skarżącego, że świadek K. K. nie jest jego pracownikiem.
Sąd zauważył, że skarżący przesłuchany w dniu 12 lipca 2017 r. przyznał, że zna M. C. oraz, że zarówno on sam jak i G. sp. z o.o. prowadzili z M. C. współpracę w zakresie handlu piaskiem oraz wydobywania piasku. Zeznał, że nic mu nie wiadomo o wydobywaniu kopalin z przedmiotowych działek, jak również nie wie kto jest właścicielem koparki Komatsu [...] i wozidła [...].
Natomiast przesłuchany w dniu 30 października 2017 r. w charakterze strony M. C.– prezes zarządu M. sp. z o.o. z siedzibą w K. zeznał, że nie wie kto jest właścicielem działek nr [...], [...] i [...] położonych w J., jak również zaprzeczył, aby prowadzona przez niego spółka prowadziła jakiekolwiek roboty na ww. wymienionych działkach i zaprzeczył, że P. K. był pracownikiem M. sp. z o.o. i nie wiedział dlaczego P. K. powiedział pracownikom OUG, że w dniu 9 marca 2017 r. pracował w tej firmie.
Z kolei przesłuchany w dniu 9 kwietnia 2018 r. w charakterze świadka P. K., przyznał, że to co zeznał do tej pory( tj. 7 marca 2017r.) nie było prawdą, gdyż do tej pory nie chciał pogrążać skarżącego - swojego byłego pracodawcy, na którego zlecenie wykopywał kopalinę z przedmiotowych działek zarówno on, jak i inni operatorzy. W wyniku kopania powstały wyrobiska ujęte na fotografiach wykonanych podczas wizji w dniach 9 i 10 marca 2017 r. W/w prace trwały ok. 2 tygodnia na przełomie lutego i marca 2017 r. Wydobytą kopalinę P. K. ładował do wozidła i ciągnika (ok. 6 wozideł i 6 przyczep ciągnikowych dziennie). Następnie kopalina wywożona była na posesję skarżącego w miejscowości D., gdzie była waga. Później skarżący kazał mu wyrównać teren. Ostatecznie w trakcie przesłuchania świadek przyznał się, że wraz z innymi operatorami na polecenie strony wydobywał kopalinę i to strona wskazała miejsce na działkach nr [...], [...] i [...] gdzie ma kopać, zaznaczając aby uważał na drogę. Prace wydobywcze trwały około dwóch tygodni na przełomie lutego i marca 2017 r.
Natomiast przesłuchany w dniu 24 września 2018 r. w charakterze strony W. W. (zięć skarżącego) właściciel działki nr [...] zeznał, że nie prowadził wydobycia na terenie przedmiotowych działek i nie wie jakie roboty były na nich wykonywane, ponieważ zezwalał skarżącemu na użytkowanie działki nr [...], na której zięć miał posiać lucernę i łubin na paszę dla bydła, a ze względu na stan zdrowia nie bywał na swojej działce.
Z uwagi na stan zdrowia W. W. nie bywał na przedmiotowych działkach i nie wiedział co się na nich dzieje. Ustnie upoważnił Stronę – zięcia - do obsiania gruntu działki nr [...]. Zaprzeczył aby udzielił zezwolenia na wydobywanie kopalin z terenu swojej działki, sam również nie prowadził żadnych prac wydobywczych. Świadek rozpoznał sfotografowane koparkę Komatsu [...] i wozidło technologiczne [...] i stwierdził, że maszyny te są własnością "Pana C.". Jednocześnie zeznał, że nie zna M. C. i widział go "ze dwa razy" jak wchodził do strony "bo oni mieli swoje sprawy".
Także w dniu 30 października 2017 r. przesłuchany w charakterze świadka został R. K. W trakcie przesłuchania zeznał, że jest właścicielem działki nr [...] oraz, że nie posiada wiedzy kto jest właścicielem działek [...] i [...]. Na swojej działce był ostatnio w przybliżonym okresie luty-kwiecień 2017 r., gdyż nic na tej działce nie robił i nie miał potrzeby bywać tam częściej. Nic nie wiedział o prowadzonej na jego działce działalności wydobywczej. Przypominał sobie, że około 2-3 lata temu miała miejsce sytuacja gdy na sąsiedniej działce nr [...] nie zachowano pasa ochronnego od granicy z jego działką nr [...]. Została wówczas wezwana Policja. Skarżący – prowadzący w okolicy żwirownię - przepraszał później za brak zachowania pasa ochronnego działki nr [...]. R. K. zaprzeczył aby prowadził wydobycie kopalin na działkach nr [...], [...] i [...] oraz by był właścicielem koparki Komatsu [...] bądź wozidła [...]. Zaprzeczył także aby zezwalał innym osobom na korzystanie z jego działki nr [...].
Sąd podziela stanowisko organu, że zgromadzony w sprawie materiał dowody wskazuje, że działalność prowadzona przez skarżącego na działkach o nr [...],[...], [...] w miejscowości J. gm. D., pow. L., woj. [...] polegała na wydobyciu kopaliny. W tym zakresie – zdaniem Sądu – ustalenia faktyczne organów są prawidłowe i wyczerpujące.
Fakt wydobycia kopaliny z przedmiotowych działek bez wymaganej koncesji przez skarżącego potwierdzają:
- stwierdzone w dniu 9 marca 2017 r. wyrobisko powstałe na ww. działkach,
- brak koncesji na wydobywanie kopaliny oraz innych przewidzianych prawem pozwoleń,
- swobodny dostęp skarżącego do przedmiotowych działek, tj. głównie do działki nr [...] - jako prezesa spółki G. Sp. z o.o. oraz do działki nr [...] - jako upoważnionego przez swojego teścia W. W.,
W szczególności dowodami potwierdzającymi wydobywanie i wywożenie na zlecenie skarżącego kopaliny w tym zakresie są zeznania świadków tj. przede wszystkim P. K., W. W. oraz R. K.
Zgromadzone dowody są spójne i jednoznacznie wskazują, że skarżący w okresie od lutego 2017 r. do marca 2017 r. prowadził na przedmiotowych działkach eksploatację gliny bez wymaganej koncesji. Powyższy czasokres został ustalony w oparciu o zeznania świadka P. K. oraz wizję w terenie przeprowadzoną w dniach 9-10 marca 2017 r.
W ocenie Sądu skarżący eksploatował kopalinę bez tytułu prawnego do nieruchomości, co wynika z zeznań ww. świadków.
W tym zakresie Sąd podziela i aprobuje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy mieć również na uwadze, że wobec przyznania się przez skarżącego w piśmie z dnia 7 lipca 2019r, iż świadek P. K. od 5 lat nie jest jego pracownikiem, co oznacza, że znał się ze świadkiem który był jego pracownikiem a co w świetle zeznań wyżej wymienionego świadka pozwala na przyjęcie, że skarżący bez wymaganej koncesji oraz zgody właścicieli ww. nieruchomości prowadził działalność w zakresie wydobywania złóż gliny, której ilość ustalono w zaskarżonej decyzji.
Ponadto W. W. w zeznaniach z dnia 24 września 2018r oświadczył, że widział wiosną 2017 r. na przedmiotowych nieruchomościach położonych w miejscowości J., gmina D. oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...] i [...], koparki Komatsu [...] i wozidła technologicznego [...], co do których maszyn zgodę na ich parkowanie na ww. działkach wyraził skarżący.
W świetle powyższych zeznań tworzy się logiczny ciąg zdarzeń pozwalających na uznanie skarżącego odpowiedzialnym za wydobywanie kopaliny bez koncesji.
Stan faktyczny został zatem prawidłowo ustalony i oceniony przez Prezesa WUG.
Organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny zebranych dowodów. W ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ kierował się zasadami logiki, traktował zebrane dowody obiektywnie i ocenił je wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy. Dopóki tak zakreślone granice swobodnej oceny dowodów nie zostały przez organ orzekający przekroczone, sąd administracyjny nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tych przyczyn skargi nie uwzględnił.
Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył przy tym granic swobodnej oceny dowodów. Wydana decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, a przedstawiona argumentacja jest przekonująca i oparta na prawidłowo zebranym materiale dowodowym. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeroko i wyczerpująco odniósł się do wszystkich podniesionych zarzutów, a zaprezentowane stanowisko Sąd podziela. W rozpatrywanej sprawie organy dokonały prawidłowej subsumcji prawa materialnego. Zatem wskazać należy, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony w oparciu o wskazane przesłanki. Sąd podziela te ustalenia organów. W związku z tym że skarżący prowadził wydobywanie kopaliny, a zatem wymierzenie opłaty podwyższonej w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny było zdaniem Sądu uzasadnione.
Podsumowując, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia zasad postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy jak również przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Żaden z zarzutów skargi nie zasługiwał na uwzględnienie.
Wobec powyższego Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi, zaś stanowisko organu, że doszło do wydobycia kopaliny bez koncesji uznał za uprawnione. Dlatego skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło