III SA/Gl 1112/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu do zwrotu podatku w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści skargi skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. Żądanie to powtórzyła na druku urzędowego formularza, gdzie podała, że jest na granicy upadłości z powodu przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT. W chwili obecnej nie posiada żadnych składników majątku ani środków pieniężnych (vide: rubryka nr 9.3. dotycząca konta bankowego). W ostatnim roku obrotowym z tytułu prowadzonej działalności nie wypracowała zysku tylko poniosła stratę rzędu 1.142.381,33 zł. Tymczasem jej zobowiązania wobec dostawców, na dzień złożenia urzędowego formularza, wynosiły 726.654,94 zł, natomiast należne podatki i składki ZUS kształtowały się na poziomie 41.856,99 zł, podczas gdy stałe wydatki za usługi księgowe i utrzymanie biura zamykały się w kwocie 750,00 zł. Ponieważ podane wyżej dane okazały się niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, pismem z dnia [...] r. wezwano skarżącą Spółkę do ich uzupełnienia w terminie siedmiu dni poprzez nadesłanie: - wyciągów bądź wydruków z posiadanych rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - zeznania podatkowego za 2016 r.; - sprawozdania finansowego za 2016 r. (tj. bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej), a także bilansu wraz z rachunkiem zysków i strat na dzień sporządzenia urzędowego formularza; - deklaracji VAT, ewidencji środków trwałych oraz raportów kasowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wezwanie to jak wynika z akt sprawy doręczono pod wskazany adres 14 lutego 2018 r. Do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte przez ustawodawcę pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl). Odnosi się ono do wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek, albowiem art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też to od strony oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych w oparciu o które ma zostać poddana analizie jej kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż złożony wniosek rzeczywiście zasługuje na uwzględnienie. Natomiast w sytuacji, gdy strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na wolną od wątpliwości weryfikację złożonego w tym zakresie oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka do dnia dzisiejszego nie wykonała wezwania z dnia 1 lutego 2018 r., tj. nie nadesłała żądanych dokumentów źródłowych, które w pełni zobrazowałyby jej sytuację finansową, w której się znajduje. Dotyczy to zarówno zeznania podatkowego za 2016 r., raportów kasowych Spółki za ostatni kwartał oraz deklaracji VAT z tego okresu. Podobnie sprawozdanie finansowe za 2016 r. (tj. bilans, rachunek zysków i strat oraz informacja dodatkowa), jak również bilans wraz z rachunkiem zysków i strat na dzień sporządzenia urzędowego formularza nie zostały przedłożone, choć mają istotne znaczenie w sprawie. Pozwalają bowiem na weryfikację złożonego oświadczenia, którego dane budzą wątpliwości, jako że wskazują na wysokość stałych wydatków, które skarżąca Spółka zobowiązana jest ponosić bez podania źródeł z których te są finansowane, albowiem poza deklarowaną stratą informacji o wypracowanym przychodzie nie zamieszczono. W tej sytuacji brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji obrazującej jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Podobnie art. 255 ustawy p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem czy referendarzem sądowym w tym zakresie, albowiem prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To z kolei oznacza, że dopóki skarżąca Spółka nie nadeśle żądanych dokumentów źródłowych jej wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Za takim stanowiskiem przemawia również ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por.: postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06, a także z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06 oraz z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 561/08 LEX nr 530368). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.