III SA/Gl 1147/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2013 r. przy udziale – sprawy ze skargi H.G. (G.) na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego (pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia) 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. U Z A S A D N I E N I E. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. , na podstawie art. 169 § 4 w związku z art. 235 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz.926 ze zm.) pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie wniesione od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. nr [...]określającej H. G. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą "A" zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiąc wrzesień 2006 r. w kwocie [... ] zł. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi H. G. , S. K. w dniu [...] r., razem z postanowieniami dotyczącymi decyzji z tej samej daty ale określających stronie zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiąc czerwiec i sierpień 2006 r. Jak wynika z uzasadnienia wskazana wyżej decyzja z dnia [...] r. została doręczona pełnomocnikowi H. G. w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] r, pełnomocnik wniósł odwołanie od wszystkich doręczonych mu decyzji wymiarowych. Wniósł go za pośrednictwem Urzędu Celnego w K. ale nie załączył do odwołania pełnomocnictwa do reprezentowania strony przed organem II instancji. Pełnomocnik pismem z dnia [...] r. został wezwany do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych odwołania poprzez dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do reprezentowania H. G. przed organem odwoławczym pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Wezwanie to zostało wysłane do pełnomocnika i w odpisie do wiadomości strony, ale pozostało bez odpowiedzi mimo prawidłowego doręczenia w dniu [...] r. Przesyłka była awizowana w dniu [...]r. i odebrana [...]r. Na zwrotnym poświadczeniu odbioru brak jest informacji o drugim awizie. Również błędne adnotacje widnieją na potwierdzeniu doręczenia decyzji, co miało miejsce [...]r., po awizie z [...]r. a dotyczącym decyzji z [...]r. Nie miały one jednak wpływu na terminowość doręczenia przesyłek. W dniu [...]r. organ wydał postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia, które doręczył pełnomocnikowi. Postanowienie zostało zaskarżone wniesieniem skargi przez H. G. , który wniósł o jego uchylenie nie zgadzając się z brakiem umocowania pełnomocnika do reprezentowania go przed organem odwoławczy. Wskazał również na błędne pouczenie o sposobie jego zaskarżenia, bowiem w dwóch przypadkach został pouczony o możliwości zaskarżenia w drodze zażalenia a w jednym przez wniesienie skargi do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, że z treści pełnomocnictwa, które zostało złożone przez S. K. w dniu [...] r. jednoznacznie wynika umocowanie go do reprezentowania skarżącego "w postępowaniu przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w K. , mającym za przedmiot określenie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc wrzesień 2006 r." Skoro pełnomocnik mimo wezwania nie przedłożył umocowania odwołanie pozostawiono bez rozpatrzenia. Na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi H. G. , sygn.. akt III SA/GI 1145/12, III SA/GI 1146/12 i III SA/GI 1147/12 połączono do wspólnego rozpoznania ale odrębnego orzekania, gdyż dotyczą tożsamych kwestii prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie tego sądu podlega zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych zasadniczo sprowadza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpatrywania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dacie zdarzenia i na podstawie materiał dowodowego zgromadzonego w sprawie. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 137 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm., w skrócie O.p.), pełnomocnik dołącza do akt oryginał pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Zatem co do zasady S. K. winien był złożyć pełnomocnictwo do występowania w imieniu skarżącego wraz z odwołaniem, a jeżeli tego nie uczynił to na wezwanie organu w zakreślonym terminie. Zasadnie Dyrektor Izby Celnej w K. uznał, że odwołanie dotknięte jest brakiem formalnym, który podlega uzupełnieniu, w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, do usunięcia w określonym terminie, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Wezwanie zostało wysłane do pełnomocnika a odpis stronie skarżącej do wiadomości. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia umocowania pełnomocnika do reprezentowania strony przed organem odwoławczy, a w konsekwencji skuteczność jego wniesienia. Skarżący stoi na stanowisku udzielenia pełnomocnikowi umocowania do występowania w jego imieniu również w postepowaniu odwoławczym, które jednak nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Należy zgodzić się z organem podatkowym, że w aktach sprawy widnieje wyłącznie pełnomocnictwo dla S. K. do reprezentowania strony przed organem I instancji, W tej sytuacji rodzi się kolejne pytanie, czy organ podatkowy winien był wezwać skarżącego do podpisania odwołania. Zdaniem Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie, przy braku odpowiedzi pełnomocnika na wezwanie do przedłożenia pełnomocnictwa organ winien był wezwać skarżącego do podpisani skargi, uznając brak podpisu jako jej brak formalny podlegający uzupełnieniu. Bez znaczenia dla sprawy jest wysłanie w odpisie stronie skarżącej wezwania skierowanego do pełnomocnika, gdyż nie zawiera ono stosownych pouczeń ani wezwania skarżącego do podpisania skargi. Bezspornym jest, że w postepowaniu podatkowym strona może występować osobiście lub przez pełnomocnika. Od udzielenia pełnomocnictwa należy natomiast odróżnić jego wykazanie przed sądem (organem administracji), co stanowi jeden z wymogów skuteczności tego aktu procesowego i tym samym podejmowania czynności procesowych przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy. Przepis art. 137 § 3 O.p. nakłada obowiązek dołączenia przez pełnomocnika do akt oryginału pełnomocnictwa, jednak jego niezłożenie przy wniosku jest brakiem formalnym, który zgodnie z art. 169 § 1 tej ustawy może być usunięty. Przy braku takiego pełnomocnictwa mimo prawidłowego wezwania strona powinna zostać wezwana do podpisania odwołania. Dopiero brak podpisu strony (art. 168 § 3, art., 169 § 1 O.p. w związku z art. 235 O.p.), pomimo prawidłowego wezwania, stanowi brak formalny odwołania i skutkuje niemożnością jego rozpatrzenia. Na obecnym etapie kontrolowanego postepowania podatkowego nie został wyczerpany tryb usunięcia stwierdzonego braku odwołania. Bezspornym jest, że to pełnomocnik musi wykazać organowi, że strona go umocowała do działania. Kategoryczne brzmienie art. 137 § 3 zd. 1 O.p. nie pozostawia bowiem wątpliwości, iż to pełnomocnik, chcąc występować w postępowaniu w takim charakterze, jest zobligowany do przedłożenia do akt konkretnej sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres. Organy w toku postępowania nie mają obowiązku badania tego, czy stronę postępowania i jej pełnomocnika wiąże umowa o określonej treści, mająca wpływ na sposób działania pełnomocnika. Bez względu zatem na zakres udzielonego pełnomocnictwa, to pełnomocnik decyduje o tym, czy będzie zastępował stronę w zakresie, w jakim został umocowany (por. wyrok NSA z dnia 11.04.2008 r. sygn. akt II FSK 128/08, LEX) w dacie jego przedstawienia organowi. Organ musi posiadać wiedzę o tym, że strona ustanowiła w postępowaniu pełnomocnika i w jakim zakresie. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik złożył pełnomocnictwo w toku postepowania podatkowego, którego brzmienie przytoczone wyżej nie budziło żadnych wątpliwości co do jego zakresu. Inna sytuacja ma miejsce wtedy, gdy to pełnomocnik podejmuje działania w imieniu strony powołując się na stosowne pełnomocnictwo, którego nie załącza do pisma adresowanego do organu podatkowego, jak to miało miejsce przy wniesieniu odwołania. W tym przypadku pełnomocnik wyraził wolę reprezentowania strony, jednakże nie wykazał swojego umocowania, do czego zobowiązuje go zapis art. 137 O.p. Brak pełnomocnictwa jest jednak brakiem formalnym podlegającym konwalidacji w trybie art. 169 § 1 O.p., który stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienia tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Zdaniem Sądu orzekającego użyte przez ustawodawcę sformułowanie "wzywa wnoszącego podanie" jest jasny i jednoznaczny, podobnie jak "pełnomocnik załącza". Zasadnie zatem organ wezwał do usunięcia braków formalnych odwołania pełnomocnika, z powiadomieniem strony. Mógł również wezwać stronę do podpisania wniosku, gdyż pismo sporządzone w jej imieniu przez osobę bez umocowania, jest również dotknięte brakiem formalnym wynikającym z zapisu art. 168 § 3 O.p. (brak podpisu osoby od której pochodzi). Brak ten może być także uzupełniony w trybie art. 169 O.p., której to informacji nie zawarto w wezwaniu skierowanym do strony (zobacz wyrok NSA z 15.02.2007 r. sygn. akt II FSK 259/06, LEX nr 307371, wyrok WSA w Gdańsku z 15.01.2009 r., sygn. akt I SA/Gd 756/08, LEX 48164, wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 233/09, LEX 529317). Podsumowując, należy stwierdzić, że gdyby nawet przyjąć brak prawidłowego usunięcia w wyznaczonym terminie braku formalnego dotyczącego pełnomocnictwa, to bez wezwania strony do podpisania odwołania przedwczesnym było pozostawienie go bez rozpatrzenia. Ten formalny brak odwołania zobowiązywał organ podatkowy do zastosowania trybu z art. 169 § 1 w związku z art. 235 O.p., w pierwszej kolejności przez wezwanie pełnomocnika do złożenia w ustawowym terminie dokumentu pełnomocnictwa udzielonego przez stronę, następnie przy braku złożenia prawidłowego dokumentu przez pełnomocnika, organ podatkowy miał obowiązek wezwać samą stronę do podpisania odwołania. Jak wynika z przedstawionych akt postępowania, organ podatkowy tego obowiązku nie dopełnił. W tych okolicznościach kontrolowanego postępowania odwoławczy organ podatkowy przedwcześnie pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia a ta dowolność postępowania organu podatkowego jest wynikiem braku respektowania wskazanych wyżej przepisów (art.. 168 § 3, art. 169 § 1 i art. 235 O.p.) i uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Należy też podkreślić, że postanowienia zawierające pouczenie o możliwości ich zaskarżenia zażaleniem były dotknięte wadą, jednakże strona wykorzystała skutecznie prawidłową drogę ich zaskarżenia, to Sąd uchybienie to uznał za nieistotne. W dalszym postępowaniu podatkowym należy prawidłowo podjąć, dotąd zaniechane, czynności uzupełnienia podpisu na odwołaniu i w zależności od ich wyniku podjąć dalsze postępowanie w sprawie. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 p.p.s.a.