III SA/Gl 1202/15

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 21 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą kasacyjną skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i córkami w wieku [...] i [...] lat. Wszyscy zamieszkują w domu o pow. ok. [...] m2, który obciążony jest hipoteką na rzecz banku oraz organów podatkowych w związku z prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniem egzekucyjnym. Według złożonego oświadczenia prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza od czerwca 2016 r. nie przynosi dochodu. Dlatego została zawieszona. Jedynym źródłem utrzymania całej rodziny są prace dorywcze wykonywane przez męża, z których uzyskuje dochód w wysokości ok. 1.500,00 zł. Jako składniki posiadanego majątku wymieniła: [...] udziałów o wartości 50,00 zł w Sp. z o.o. A z siedzibą w K. oraz samochód marki Volkswagen Golf rocznik 2002 o wartości 6.500,00 zł należący do córki. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: wydruk z księgi wieczystej dotyczącej posiadanej przez skarżącą nieruchomości o pow. [...] ha (obejmującej zurbanizowane tereny niezabudowane i łąki trwałe), załącznik do umowy o kredyt na działalność gospodarczą wraz z dokumentami księgowymi dotyczącymi prowadzonej do czerwca 2016 r. działalności, wydrukiem z CEIDG i umową zbycia udziałów Sp. z o.o. A, umowę majątkową małżeńską, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, wydruki z rachunków bankowych prywatnych i związanych z prowadzoną działalnością, zeznania podatkowe za 2015 r. oraz faktury VAT za wodę (191,84 zł), energię elektryczną (256,60 zł) oraz gaz (320,23 zł). Dodatkowo przedłożono dokumenty związane z nabyciem samochodu marki VW Golf przez córkę skarżącej za kwotę 6.500,00 zł oraz zaświadczenie o zameldowaniu pod podanym w rubryce nr 2.2 adresem. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu należy zauważyć, iż wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych jest drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z art. 165 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie - do których niewątpliwie wydane wcześniej w dniu 5 października 2015 r. prawomocne postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt I FZ 475/15) należy zaliczyć – mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (vide: postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, Lex nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, Lex nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Tymczasem te jak wynika z akt sprawy nie zostały wykazane. Wprawdzie w chwili obecnej prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza została zawieszona (vide: wydruk z CEIDG oraz dokumenty księgowe w postaci prowadzonej do czerwca podatkowej księgi przychodów i rozchodów wraz z deklaracjami VAT-7), a jedynym źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny są – jak podano w treści złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia - dochody z pracy dorywczej męża w kwocie ok. 1.500,00 zł, niemniej jednak jak ustalono z nadesłanych do akt dokumentów źródłowych, mimo zawieszenia prowadzonej działalności, skarżąca we własnym zakresie dokonuje wpłat własnych na rachunek bankowy prowadzony w B (vide: operacje zaksięgowane 20 czerwca 2016 r. i 21 lipca 2016 r. na łączną kwotę 2.900,00 zł). Źródło pochodzenia tych środków nie zostało w rozpoznawanej sprawie w żaden sposób wskazane. Podobnie jak pochodzenie środków w kwocie 4.000,00 zł, za które mąż skarżącej odkupił od niej 26 lipca 2016 r. udziały w Sp. z o.o. A, skoro jego miesięczne dochody z tytułu wykonywanych prac dorywczych mają jedynie – jak wskazano w piśmie z dnia 6 września 2016 r. - jednostkowy, sezonowy charakter i wynoszą ok. 1.500,00 zł, co daje po przeliczeniu na każdego członka rodziny dochód w kwocie 375,00 zł, podczas gdy wydatki związane z koniecznym utrzymaniem to nie tylko: woda i odprowadzanie ścieków (191,84 zł), energia elektryczna (256,60 zł) czy gaz (320,23 zł), ale również wydatki związane z zakupem żywności, środków czystości, czy edukacją dzieci, które choć nie zostały oszacowane, to z pewnością muszą być ponoszone. Dodatkowo na uwagę zasługuje fakt, że treść podpisanej między małżonkami umowy zbycia udziałów Sp. z o.o. A wskazuje jako adres zamieszkania męża miejscowość D. [...], podczas gdy w zeznaniu podatkowym PIT-36 mąż skarżącej figuruje pod adresem ul. [...]. Adres ten podano również jako adres skarżącej na rachunkach za tzw. media, gdzie poza ul. [...], podano jeszcze ul. [...] i ul. [...]. W tej sytuacji uznać należało, że stan majątkowy przedstawiony przez skarżącą w treści urzędowego formularza nadal budzi istotne wątpliwości, podobnie jak źródła utrzymania jej rodziny, albowiem wyciąg z rachunku bankowego o nr [...], na który skarżąca dokonuje przelewów własnych nie został nadesłany (vide: operacje z dnia 23 maja 2016 r., z dnia 20 czerwca 2016 r. oraz z dnia 21 lipca 2016 r.). Podobnie jak dokumenty źródłowe odnoszące się do Spółki z o.o. A, w której skarżąca i jej mąż są wspólnikami, czy FHU C prowadzonej przez męża w 2015 r. (vide: zeznanie podatkowe). Nie można było zatem w żaden sposób ustalić jaka jest ich kondycja finansowa. A ponieważ to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, że odpowiednich informacji i dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Brak było podstaw do poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść skarżącej w sytuacji, gdy T. P. korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika procesowego. Powyższe odnosi się również do przedłożonej przy piśmie z dnia 6 września 2016 r. umowy kredytowej dotyczącej prowadzonej działalności gospodarczej, której ogólne postanowienia nie zostały nadesłane. Nie można było zatem ustalić w jakiej kwocie kredyt ten został udzielony, komu i kiedy. Wprawdzie nadesłano harmonogram spłaty kredytu, niemniej jednak wynika z niego, że jest to tylko symulacja prezentowana w celach informacyjnych, która nie może być traktowana jako podstawa do wykonywania spłat. Co istotne wskazuje ona datę spłaty pierwszej raty na 22 września 2016 r., podczas gdy w przedłożonym do akt wydruku z CEIDG brak informacji o wznowieniu prowadzonej przez skarżącą działalności, która wykonywana jest nie tylko pod adresem ul [...], ale również pod adresem ul. [...] (vide: wydruk z rachunku bankowego). Wątpliwości budzi również zawarte w piśmie pełnomocnika z dnia 6 września 2016 r. oświadczenie jakoby nabyty przez córkę skarżącej 2 sierpnia 2016 r. samochód marki VW Golf rocznik 2002 za kwotę 6.500,00 zł eksploatowany był ze środków własnych córki, czyli prezentów otrzymanych na osiemnaste urodziny. Należy bowiem zauważyć, że treść urzędowego formularza (druk PPF) nie wskazuje na posiadanie przez córkę jakichkolwiek oszczędności, choć posiada ona własny rachunek bankowy (vide: przelew z dnia 20 czerwca 2016 r. dokonany z rachunku bankowego o nr [...]), którego saldo również nie zostało podane. Powyższe odnosi się również do skarżącej, która 26 lipca 2016 r. zbyła udziały w Sp. z o.o. [...] za kwotę 4.000,00 zł, podczas gdy wskazana kwota nie została uwidoczniona wśród operacji uznaniowych dokonywanych na rachunkach bankowych, których wydruki zostały do akt przedłożone. Nie została też w żaden sposób wykazana w treści urzędowego formularza jako posiadane oszczędności. Brak było zatem wystarczających podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Tym bardziej, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8 oraz z dnia 9 grudnia 2008 r. sygn. akt II GZ 306/08, LEX nr 532271). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., postanowiono orzec jak w sentencji.