III SA/Gl 1276/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" S. Sp. j. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego od skargi kasacyjnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z [...] r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego w kwocie 4.246,00 zł, skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z obowiązku jego ponoszenia. W uzasadnieniu powyższego podała, że jej aktualna sytuacja finansowa jest bardzo trudna, albowiem od kilku lat nie osiąga żadnych zysków. W poprzednim roku obrotowym poniosła stratę rzędu 109.275,31 zł, natomiast w latach [...]/[...] strata ta wynosiła: 1.187.984,59 zł i 489.175,64 zł (vide: bilans za [...]/[...]). Wprawdzie Spółka posiada środki trwałe, które oszacowała na kwotę 959.420,47 zł, niemniej jednak nie ma możliwości ich zbycia, celem pozyskania stosownych środków na uiszczenie należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego. Dotyczy to w szczególności nieruchomości obciążonej hipotecznie na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz fundusz świadczeń pracowniczych. Dodatkowo wskazała, że posiadane przez Spółkę na dzień [...] r. środki pieniężne wynosiły 33.771,40 zł, niemniej jednak stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0,00 zł. W tej sytuacji, mając na uwadze wartość przedmiotu zaskarżenia, nie jest w stanie ponieść dalszych wydatków, gdyż należny od skargi wpis sądowy już uiściła zarówno w tej jak i w dwóch równolegle prowadzonych innych sprawach. Ponadto opłaca fachowego pełnomocnika, z pomocy którego korzysta od momentu złożenia skargi. Końcowo powołała się na wydane w jej sprawie postanowienia z dnia 31 lipca 2013 r. i 6 sierpnia 2013 r., na mocy których wstrzymano wykonanie zaskarżonych decyzji. Ponieważ jej sytuacja finansowa od tego czasu nie uległa zmianie, Spółce grozi całkowita utrata płynności finansowej, której konsekwencją może być niewypłacalność i zaprzestanie prowadzonej działalności. Na potwierdzenie podanych wyżej danych do akt sprawy dołączono rachunek zysków i strat wraz z bilansem za [...] r. oraz sprawozdanie finansowe za okres od [...] r. do [...] r., gdzie wykazano stratę rzędu 93.197,42 zł, podczas gdy wartość środków trwałych zamykała się w kwocie 983.316,56 zł. Obejmowała ona grunty i prawo wieczystego użytkowania gruntu (258.190,26 zł), budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej (705.249,89 zł), urządzenia techniczne i maszyny (7.279,87 zł) oraz środki transportu (12.596,54 zł). Natomiast z nadesłanego jako uzupełnienie złożonego wniosku sprawozdania finansowego za cały [...] r. ustalono, że w drugim półroczu [...] r. wartość środków trwałych nieznacznie zmalała. Oszacowano ją bowiem na 959.420,47 zł. Z kolei wykazana strata zwiększyła się do kwoty 109.275,31 zł. W chwili obecnej rachunek bankowy Spółki wykazuje saldo ujemne na skutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego, niemniej jednak w raportach kasowych za [...], [...] i [...] r. odnotowano przychód rzędu: 393.672,82 zł, 344.971,15 zł i 292.572,11 zł, podczas gdy deklarowana dla celów podatku VAT podstawa opodatkowania za [...], [...] i [....] r. wynosiła: 46.114,00 zł, 45.227,00 zł oraz 35.729,00 zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie z przedłożonych do akt materiałów źródłowych ustalono, że przychody Spółki za ubiegły rok obrotowy wynosiły 818.684,03 zł, a zatem deklarowana strata rzędu 94.251,42 zł (vide: zeznanie podatkowe PIT-36L załącznik PIT/B) nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności tylko wysokością ponoszonych wydatków, które zamykały się w kwocie 912.935,45 zł. A ponieważ w doktrynie za dominujący uznany został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44), rozpoznający sprawę uznał, że kwota należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących dużo wyższe wartości. Tym bardziej, że powyższy pogląd został utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, LEX nr 479142 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385), a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie jak wynika z treści sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy przychody ze sprzedaży usług wynosiły 710.408,35 zł, przy ogólnym przychodzie Spółki rzędu 818.684,03 zł przyjąć należało, że uiszczenie należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącej Spółki zważywszy, że wartość jej środków trwałych szacuje się na 959.420,47 zł. Podobnie w raportach kasowych za [...], ]...] i [...] r. odnotowano przychód rzędu: 393.672,82 zł, 344.971,15 zł i 292.572,11 zł, podczas gdy wykazana dla celów podatku VAT podstawa opodatkowania za [...], [...] i [...] r. wynosiła: 46.114,00 zł, 45.227,00 zł oraz 35.729,00 zł. Trudno było zatem uznać jakoby poniesiona strata oznaczała utratę płynności finansowej, skoro powstała ona wskutek nadwyżki kosztów nad uzyskanym przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). Wprawdzie w miesiącu, kiedy składano wniosek saldo końcowe Spółki na posiadanym rachunku bankowym wynosiło 2.541,81 zł, niemniej jednak w raporcie kasowym z tego miesiąca odnotowano przychód rzędu 292.572,11 zł, a w miesiącu poprzedzającym przychód wielkości 344.971,15 zł. W tej sytuacji twierdzenie jakoby Spółka nie posiadała środków pieniężnych, albowiem jej rachunki bankowe zostały zablokowane na skutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że w razie zajęcia rachunku bankowego istnieje możliwość dokonywania wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej. A zatem blokada środków do oznaczonej wysokości nie jest tożsama z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, co potwierdza choćby fakt, że Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i we własnym zakresie ponosi koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, który reprezentuje ją przed tut. Sądem. Choć jej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uwzględniony, jednak okoliczność ta nie może mieć znaczenia przesądzającego, albowiem przesłanki dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie są identyczne z tymi, które stanowią podstawę do przyznania prawa pomocy. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.