III SA/Gl 1298/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z 17 sierpnia 2016 r. I. W. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. W skardze skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazała, że wykonanie decyzji doprowadzi do wyrządzenia znacznej szkody oraz wywoła realne zagrożenie dla istniejącej, aktualnej sytuacji ekonomicznej (gospodarczej) skarżącej, a więc do skutków trudnych do odwrócenia w przypadku wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Skarżąca podała, że pozostaje obecnie na utrzymaniu małżonka - jedynego żywiciela rodziny. Pozostaje obecnie w ciąży, a ponadto zajmuje się wychowaniem dwóch synów. Należy ponadto zauważyć, że miesięczne wydatki gospodarstwa domowego Skarżącej dalece przewyższają jej możliwości finansowe, w konsekwencji uzależniona jest ona od stałej pomocy męża (z którym pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej), który zaopatruje Skarżąca w niezbędne produkty żywnościowe, odzież, wyprawkę dla synów. Obecnie bowiem Skarżąca nie jest w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb swoich i swojej rodziny. Nie ulega przy tym wątpliwości, że niewstrzymanie decyzji doprowadzi do uszczerbku dla utrzymania Skarżącej i jej najbliższych. Biorąc pod uwagę dotychczasową sytuację materialną, wykonanie decyzji spowoduje zupełną utratę płynności finansowej Skarżącej i spowoduje jej zadłużanie. W ocenie Skarżącej, zaskarżona decyzja pozostaje krzywdząca i niezasadna, nie tylko ze względu na słuszny interes Skarżącej, jako obywatela, ale także z uwagi na interes społeczny. Tak rażąco nieprawidłowa decyzja organu podatkowego nie może bowiem ostać się w obrocie prawnym i stanowić skutecznej podstawy do stosowania przymusu państwowego (egzekucji). Realnym więc, zdaniem Skarżącej, jest zakończenie przedmiotowego sądowego postępowania administracyjnego poprzez uchylenie decyzji. Należy przy tym zauważyć, że skutki wykonania decyzji, prowadzące do pozbawienia Skarżącej środków do życia, stanowiącej przedmiot rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu, nie będą możliwe do odwrócenia. Skarżąca podkreśliła, niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków pozostaje realne i nieuchronne w przypadku wykonania decyzji. Sprzedaż składników majątku skarżącej w trybie przymusu państwowego (egzekucji), celem zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego, bezpowrotnie udaremni jej dysponowanie prawem własności. Nie będzie bowiem możliwe późniejsze wynagrodzenie powstałej szkody poprzez zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia. Wykonanie przedmiotowej decyzji spowoduje ponadto tak dalece dotkliwy uszczerbek w majątku skarżącej, że nie będzie możliwe przywrócenie do poprzedniego stanu. Niebezpieczna zwłaszcza pozostaje wizja nadmiernego zadłużenia Skarżącej, która, w konsekwencji wykonania decyzji, celem obsłużenia długów, zmuszona będzie do zaciągania kolejnych zobowiązań. Wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji, a ponadto zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości jest konieczne i uzasadnione. Sytuacja materialno - rodzinna skarżącej uzasadnia bowiem przyznanie jej ochrony tymczasowej i prawa pomocy, niemożliwe przy tym ponadto będzie odwrócenie skutków w przypadku wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Skarżąca nie dołączyła do swojego wniosku żadnych dokumentów. Zgodnie z prawomocnym postanowieniem wydanym w niniejszej sprawie z 30 stycznia 2017 r. Sąd uznał, że skarżąca nie nadesłała, na wezwanie referendarza sądowego, do akt kompletnej dokumentacji obrazującej sytuację finansową gospodarstwa domowego skarżącej. Dokumentacja zawierała liczne braki oraz sprzeczności, które uniemożliwiły całościową ocenę sytuacji skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 tekst jedn. ze zm.) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. – sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z przepisu tego wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie danego aktu administracyjnego uzależniając to od zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, albo w drodze egzekucji administracyjnej albo w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. "Niebezpieczeństwo" zaistnienia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" musi wynikać z racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu w czasie zawisłości skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej. Tym samym, aby ocena Sądu nastąpiła, zainicjowana złożonym wnioskiem o wstrzymanie, strona winna uzasadnić ten wniosek powołując się na określone okoliczności faktyczne, ewentualnie winna uprawdopodobnić możliwość ich wystąpienia działając we własnym interesie. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, strona ma obowiązek uprawdopodobnić istnienie konkretnych i obiektywnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Nie wystarcza jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonania decyzji. Twierdzenia strony o niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wypadku wykonania decyzji, powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II GSK 1799/11, LEX nr 965117). Należy mieć na uwadze także to, że Sąd nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej, a katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty (por postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., II OZ 1047/11, LEX nr 984678). W ocenie tut. Sądu wskazana wyżej przesłanka nie została przez stronę skarżącą wykazana. Należy bowiem zauważyć, iż sam fakt istnienia obowiązku wykonania zaskarżonej decyzji nie może stanowić podstawy do uwzględnienia złożonego wniosku. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku stanowi zwykłe następstwo takiej decyzji. Obowiązkiem wnioskodawcy jest zatem wykazanie, iż na skutek egzekucji spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Należy bowiem zauważyć, że egzekwowane roszczenie ma charakter pieniężny i z natury rzeczy skutki jego są odwracalne, albowiem w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi nadpłacone kwoty podlegać będą zwrotowi tym bardziej, że każde egzekwowanie należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zbyt niski zwrot pobranych należności, uwzględniając dodatkowe odsetki, uzasadnia dochodzenie stosownego odszkodowania. Jest to pogląd rozpowszechniony w orzecznictwie (postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 576/08, Lex 493724) oraz w literaturze. Zauważyć należy, iż przepis art. 61 ustawy został tak skonstruowany, że ciężar wykazania, iż okoliczności w nim wskazane istotnie zaistniały spoczywa na osobie wnioskującej o ochronę tymczasową. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że w sytuacji faktycznej, w jakiej się znajduje, wykonanie decyzji powodować będzie znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki. Wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został poparty żadną dokumentacją obrazującą aktualną sytuację materialną skarżącej. Dokumentacja wymagana (choć też niekompletna) do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest tożsama z wykazaniem przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca w szczególności nie wskazała, sprzedaż jakich składników majątku może jej wyrządzić szkodę i jaki wpływ będzie miała ta sprzedaż na sytuację gospodarstwa domowego skarżącej. Nie wskazała także na czym miałby polegać dotkliwy uszczerbek w majątku skarżącej. Wszystkie wyliczenia skarżącej są ogólnikowe i nie obrazują rodzaju ani wielkości, jak twierdzi skarżąca, niebezpieczeństwa wyrządzenia nieuchronnej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Powyższe w rezultacie uniemożliwiło Sądowi ocenę wpływu wykonania tej decyzji na sytuację majątkową strony. Zauważyć bowiem należy, że z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo przedstawienie zakresu żądania, a mianowicie wniesienie o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji strony w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Oznacza to, że wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jednakże w przypadku braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też na skutek niedołączenia ich do wniosku, sąd administracyjny nie jest władny, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności, aby wzywać stronę do ich przedłożenia (zob. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 404/13, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trudno jest bowiem na podstawie samych tylko twierdzeń strony niezobrazowanych żadnym dodatkowym materiałem źródłowym ustalić wpływ wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony. W konsekwencji brak powyższych danych w połączeniu z niedołączeniem stosownych dokumentów do wniosku uniemożliwił Sądowi zweryfikowanie, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącej, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki. Wbrew także stanowisku strony, ciążący na niej obowiązek wynikający z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie sprowadza się jedynie do gołosłownego twierdzenia, że wykonanie decyzji grozi stronie wyrządzeniem znacznej szkody. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2008 r., I FSK 450/09), natomiast strona skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że takie skutki w stosunku do niej mogłyby wystąpić. Poza tym sama szkoda, powstała z tytułu wykonania świadczenia publicznoprawnego ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie. Zbyt niski zwrot pobranych należności, uwzględniając dodatkowe odsetki, uzasadnia dochodzenie stosownego odszkodowania. W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, iż skoro strona skarżąca nie uprawdopodobniła niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody, to nie można przyjąć twierdzenia, że wykonanie decyzji spowodowałoby taką szkodę, a co więcej "znaczna szkodę". Strona nie wykazała istnienia argumentów przemawiających za tym, że wykonanie decyzji mogłoby rodzić niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wobec powyższego, mając na uwadze wszystkie podniesione już okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie powołanego wyżej art. 61 § 3 i § 5 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.