III SA/Gl 1313/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" s.c. K. w K., W. G., T. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., znak [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia skargi postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pismem z dnia [...] r. strona skarżąca wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., znak [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skarga wraz z przedmiotowym wnioskiem została złożona osobiście w siedzibie Sądu dniu [...]r., jednakże z uwagi na pominięcie trybu wnoszenia skargi na akt administracyjny, Sąd zarządzeniem z dnia [...]r. przekazał skargę Dyrektorowi Izby Skarbowej w K.. Skarga ta wpłynęła do organu dnia [...]r., już po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. Zaskarżona decyzja została bowiem doręczona stronie skarżącej w dniu [...] r., a zatem 30-dniowy termin do wniesienia skargi upłynął z dniem [...]r. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżąca podniosła, że wystąpiły nadzwyczajne okoliczności związane ze złą sytuacją finansową i złym stanem zdrowia (psychicznym i fizycznym) wspólników Spółki, co spowodowało uchybienie terminu do wniesienia skargi. Strona wskazała również, że zaskarżona decyzja została skonstruowana w sposób wprowadzający w błąd przy jej czytaniu, a mianowicie, że pouczenie o możliwości zaskarżenia zostało zamieszczone pod koniec dokumentu drobnym drukiem, podczas gdy standardowo pouczenia dokonywana są pogrubionym drukiem. Ponadto wspólnicy skarżącej Spółki podali, że obydwaj pozostają pod opieką lekarza psychiatry, a dodatkowo wspólnik W. G. posiada schorzenia w postaci nerwicy neurastenicznej nie poddającej się leczeniu oraz chorobę wieńcową i arytmię serca oraz był już czterokrotnie hospitalizowany na oddziale intensywnej opieki medycznej w stanie bardzo ciężkim. Jak dalej argumentują posiadane schorzenia powodują, że nie mają oni możliwości właściwego prowadzenia swoich spraw, zwłaszcza że ostatnio w wyniku sytuacji ekonomicznej i wielu spraw sądowych, postępowań egzekucyjnych, komorniczych dolegliwości wspólników skarżącej znacznie się nasiliły, co uniemożliwia im sprawne i terminowe działanie. Postanowieniem z dnia 27 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy. Natomiast zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca pismem z dnia [...] r. wniosła zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r. sygn. akt I FZ 448/15 uznał zażalenie za zasadne i uchylił zaskarżone postanowienie w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjny w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Natomiast brak winy strony w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy. Zastosowanie tej instytucji jest możliwe tylko, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a uchybienie terminowi nie zostało spowodowane, najmniejszym nawet, niedbalstwem strony (por. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2016 r., sygn. akt I OZ 1841/15 oraz postanowienie NSA z dnia 25 września 2015 r. sygn. akt. II FZ 1343/14 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, brak winy w uchybieniu terminu zaistnieje co do zasady wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując - własnym bądź innych - zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 1998 r. o sygn. akt IV SA 1153/96). Do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zaliczyć można zatem np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Oceniając wniosek strony skarżącej Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia skargi, nastąpiło bez jej winy. W pierwszej kolejności należy odnieść się do stanu zdrowia wspólników skarżącej. Wskazują oni, że główną przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia skargi był bardzo zły stan zdrowia psychicznego i fizycznego spowodowany sytuacją firmy i faktyczną utratą dorobku całego życia. Jak wynika z akt sprawy do pisma z dnia [...] r. (data wpływu do Sądu) załączono orzeczenie w sprawie niezdolności do zawodowej służby wojskowej wspólnika W. G. wraz z rozpoznaniem zespołu neurastenicznego, choroby wieńcowej. Nadesłano także zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. wydane również dla tego wspólnika przez lekarza psychiatrę potwierdzające, iż od dnia [...] (brak podanego roku) do nadal objęty jest opieką lekarza psychiatry oraz, że nie jest on obecnie zdolny do prowadzenia swoich spraw. Z załączonego zaświadczenia nie wynika jednak od którego roku wspólnik objęty jest opieką poradni psychiatrycznej, co więcej nie wynika z niego, czy stan niezdolności istniał w czasie biegu terminu do wniesienia skargi. Skarżąca nie nadesłała również żadnych dokumentów odnoszących się do wielokrotnej hospitalizacji wspólnika W. G., z uwagi na problemy z sercem. Oceniając powyższą argumentację Sąd nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia. Należy bowiem zaznaczyć, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Choroba taka musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Wnioskodawca, powołując się na tego rodzaju okoliczność, zobligowany jest w związku z tym uprawdopodobnić, że stan jego zdrowia w danym okresie uniemożliwiał mu prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą ( por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2013 r. sygn. akt. I FZ 397/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Załączone zaświadczenie lekarskie, nie stwierdza choroby obłożnej, czy wymagającej hospitalizacji, która uniemożliwiałaby dopełnienia czynności, nie jest również chorobą nagłą. Wskazać przy tym należy, że samo zwolnienie (zaświadczenie) lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu, niekoniecznie wyklucza bowiem możliwość dokonania czynności procesowej osobiście bądź z pomocą innych osób (patrz: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 411 i przytoczone tam orzecznictwo). Trafnie przyjmuje się, że strona w tego rodzaju sytuacji nie musi działać sama a więc może posłużyć się inną osobą a dopiero brak takiej możliwości połączony z faktem niewątpliwej choroby uzasadnia przywrócenie terminu do wniesienia skargi (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 sierpnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 431/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga również fakt, iż wspólnikiem skarżącej Spółki jest także T. G., zatem na nim również spoczywał obowiązek wniesienia skargi w ustawowym terminie. W ocenie Sądu wyjaśnienia, iż wspólnik T. G. faktycznie nie uczestniczy w działalności Spółki i nie zna spraw, które są przedmiotem sporu, gdyż poszukuje pracy w kraju i za granicą żeby zapewnić swojej rodzinie podstawowe warunki bytu, nie zasługują na aprobatę. Jak wynika bowiem z art. 865 § 1 kc każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki cywilnej. Powinien zatem należycie zadbać o interesy Spółki, w której jest wspólnikiem, tym bardziej, że za zobowiązania spółki cywilnej odpowiadają jej wspólnicy solidarnie całym swoim majątkiem. Także twierdzenia o bardzo złym stanie psychicznym i fizycznym wspólnika T. G. należało uznać za gołosłowne. W aktach sprawy brak jakichkolwiek dokumentów odnoszących się do jego stanu zdrowia. Zaznaczyć przy tym należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn niezawinionego niedochowania terminu do dokonania czynności procesowej. Sąd zaś nie może go w tym zakresie wyręczać. Przechodząc do kwestii związanych z sytuacją finansową wspólników skarżącej Spółki należy wyjaśnić, iż sytuacja ta była poddana analizie w związku z wnioskiem Skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Ostatecznie postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2015 r. sygn. akt FZ 188/15 oddalono zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 kwietnia 2015 r. odmawiające przyznania pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Mając na uwadze dokonane wówczas w sprawie ustalenia oraz to, iż strona na obecnym etapie postępowania nie nadesłała żadnych nowych dokumentów należy wskazać, iż znajdujące się w aktach sprawy dokumenty nie pozawalają w sposób rzetelny ocenić możliwości finansowych zarówno Spółki i jej wspólników. Poza informacją o czynnościach egzekucyjnych podejmowanych na posiadanych przez stronę rachunkach bankowych, strona nie nadesłała dokumentów dotyczących wielkości środków finansowych zgromadzonych na wszystkich rachunkach bankowych strony czy jej wspólników oraz nie nadesłała wyciągów z operacji finansowych prowadzonych na posiadanych kontach. Odnosząc się natomiast do argumentacji strony skarżącej, co do wątpliwości związanych z pouczeniem o trybie zaskarżenia decyzji, należy wskazać, iż pouczenie zawarte w zaskarżonej decyzji nie odbiegało wielością czcionki od uzasadnienia decyzji. Cała decyzja jest bowiem napisana czcionką "Times New Roman" w rozmiarze 12. Zatem zarzut skarżącej jakoby pouczenie o sposobie wniesienia skargi było napisane drobnym drukiem jest całkowicie bezzasadny. Dodatkowo pouczenie o skardze do sądu administracyjnego znajduje się w odrębnym akapicie na końcu decyzji. Wprawdzie podkreślić trzeba, iż zamieszczone pouczenie nie zostało wytłuszczone w tekście, jednakże przepisy prawa nie nakładają na organy obowiązku szczególnego wyróżnienia pouczeń kierowanych do stron postępowania. Na marginesie należy dodać, iż Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu postanowieniu z dnia 30 listopada 2015 r. sygn. akt I FZ 448/15 uchylającym postanowienie tut. Sądu z dnia 27 października 2014 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi wyjaśnił skarżącej, iż to na stronie domagającej się pozytywnego rozpatrzenia wniosku ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Wskazał również na to, że jeśli skarżąca dysponuje (jak wskazuje w zażaleniu) dokumentami i dowodami na poparcie swoich twierdzeń to powinna je przedstawić, a nie oczekiwać na wezwanie sądu w tym zakresie. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż pomimo tak sformułowanego pouczenia skarżąca nie nadesłała żadnych nowych dokumentów. Konkludując strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia skargi było spowodowane przyczynami wskazującymi na brak jej winy. Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.