III SA/Gl 1516/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kandut po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Wyrokiem z dnia 18 listopada tutejszy Sąd oddalił skargę A S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. W dniu 12 stycznia 2016 r. skarżąca Spółka reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Jednocześnie wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż dopiero z treści postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 grudnia 2015 r. o sprostowaniu sentencji wyroku z dnia 18 listopada 2015 r. oraz z jego uzasadnienia pełnomocnik skarżącej dowiedział się o terminie rozprawy, która odbyła się 18 listopada 2016 r., a także o wydanym wówczas wyroku. Postanowienie to zostało doręczone mu w dniu 5 stycznia 2016 r., a zatem zdaniem pełnomocnika strony skarżącej jest to dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 18 listopada 2016 r. Jak dalej wskazuje pełnomocnik skarżącej, w wyniku podjętych czynności ustalono, że zawiadomienie o terminie rozprawy odebrała w dniu 26 października 2015 r. pracownica kancelarii adwokackiej A. S., jednakże nie podjęła czynności do których była zobowiązana. Przede wszystkim nie odnotowała wpływu zawiadomienia o terminie rozprawy w książce odbiorczej kancelarii, ponadto skan tego zawiadomienia nie został przesłany drogą elektroniczną z adresu mailowego sekretariatu kancelarii na adres mailowy pełnomocnika skarżącej. Pełnomocnik strony skarżącej wskazuje także, że starannie wykonywał obowiązki zawodowe w zakresie zleconej sprawy, o czym świadczy to, iż po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, zlecił telefoniczne ustalenie okresu oczekiwania na termin rozprawy, uzyskując informację, że czas oczekiwania to 6-7 miesięcy. Z wyjaśnień, które złożyła pracownica kancelarii wynika, iż niedopełnienie przez nią obowiązków mogło wynikać z silnych reakcji stresowych bezpośrednio związanych z jej leczeniem [...]. Dodatkowo w ubiegłym roku dowiedziała się o chorobie [...] matki, co spowodowało nasilenie reakcji stresowych i ogólny zły stan emocjonalny. Ponadto stan stresu pogłębiała świadomość, że jest jedyną osobą, mogącą zapewnić matce pomoc i opiekę w trakcie trwania choroby. Jednocześnie wyjaśniła, że nie informowała swojego pracodawcy o swojej chorobie, początkowo z uwagi na możliwą odmowę zatrudnienia, a później z uwagi na obawę utraty pracy. Na potwierdzenie ww. okoliczności pełnomocnik skarżącej nadesłał kserokopię karty książki odbiorczej z dnia 10 września i 26 października 2015, mail z dnia 16 września 2015 r., oświadczenie pracownicy A. S. oraz zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że pozostaje ona od 2012 r. pod opieką Poradni [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zgodnie z 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym w terminie bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie to może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Stosownie natomiast do art. 87 § 1 i 4 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Art. 88 P.p.s.a. stanowi natomiast, że wniosek spóźniony lub niedopuszczalny z mocy ustawy sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Z powyższej regulacji prawnej wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, jeżeli łącznie występują następujące przesłanki: został złożony wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiąjącej dochowanie terminu, dopełniono (wraz z wnioskiem) czynności, dla której był ustanowiony termin oraz brak winy w uchybieniu terminu. Instytucja przywrócenia terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może być stosowana jedynie wtedy, gdy wszystkie przesłanki zostaną spełnione łącznie. Samo wniesienie wniosku przez zainteresowanego w terminie wskazanym oraz dokonanie czynności dla której zakreślony był termin, nie jest wystarczającą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Konieczne jest bowiem także uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, której nie można było przezwyciężyć. Przechodząc do meritum sprawy należy zauważyć, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego (w przedmiotowej sprawie przez adwokata), to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, ponieważ to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dla przyjęcia winy profesjonalnego pełnomocnika procesowego wystarczy natomiast nawet lekkie niedbalstwo (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt: I FZ 69/09, LEX 565711). W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, pełnomocnik procesowy uchybił terminowi do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i w żadnym wypadku nie wykazał przy tym braku swojej winy w uchybieniu terminu. Adwokat będący profesjonalnym, fachowym pełnomocnikiem, powinien w sposób właściwy i odpowiedni zorganizować pracę swojej kancelarii i zasady jej funkcjonowania – także w kwestii tak istotnej, jak obsługa korespondencji. Prowadzenie działalności adwokackiej wymusza posługiwanie się innymi osobami zatem ustalenia dotyczące organizacji pracy powinny być precyzyjne i rygorystycznie przestrzegane przez pracowników tej kancelarii. Stanowisko to jest zarówno prezentowane, jak i w pełni aprobowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GZ 184/09 (LEX 552798) Sąd ten stwierdził bowiem, że obiektywny miernik staranności, której należy oczekiwać przecież od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mandanta, obejmuje także wymóg właściwego zorganizowania pracy kancelarii. Natomiast nawet potencjalne zaniedbania osób, którymi posłużył się pełnomocnik obciążają jego samego, a tym samym nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 października 2009 r., I OZ 1009/09, LEX 573306). Oznacza to, że nawet w sytuacji zlecania pewnych czynności swoim pracownikom pełnomocnik nie jest zwolniony z obowiązku "dopilnowania" zwłaszcza rejestracji wpływającej korespondencji oraz trybu i sposobu składania pism do sądu administracyjnego. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Podkreślić także należy, iż za działania (zaniechania) zatrudnionych pracowników kancelarii odpowiedzialność ponosi na zasadzie ryzyka sam adwokat, niezależnie od nawet obiektywnej niemożliwości samodzielnego działania oraz braku winy w wyborze pracownika. Może się on zwolnić od odpowiedzialności tylko wtedy, gdy wykaże że za działanie pracownika nie tylko nie można przypisać winy pracownikowi, ale także że nie można by tej winy przypisać jemu samemu, gdyby działanie zostało dokonane przez niego osobiście (por. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 402/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Choroba taka musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2013 r. sygn. akt. I FZ 397/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie choroba pracownika kancelarii, na którą powołuje się pełnomocnik skarżącej Spółki nie miała ani charakteru niespodziewanego ani też nagłego. Pracownica pozostaje bowiem pod opieką Poradni [...] od 2012 r., zaś stres związany z jej chorobą, czy też z chorobą matki nie może stanowić przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że pełnomocnik procesowy nie wykazał, aby uchybienie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w przedmiotowej sprawie było przez niego niezawinione. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.