III SA/Gl 1555/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia "A" sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 września 2017 r. sygn. akt III SA/Gl 1555/16 w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego (odmowy stwierdzenia nadpłaty) postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. zasądzić od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 10.899 (dziesięć tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. oraz zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę kwotę 10.659 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W ustawowym terminie do Sądu wpłynęło zażalenie strony skarżącej na postanowienie w przedmiocie zwrotu w/w kosztów postępowania, w którym Spółka wniosła o jego zmianę poprzez zasądzenie na rzecz skarżącej kwoty 17.859 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej niezbędnych kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." – w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (w brzmieniu obowiązującym do dnia 26 października 2016 r. - Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) poprzez ustalenie wynagrodzenia radcy prawnego w wysokości niższej niż obowiązująca stawka minimalna. Zdaniem pełnomocnika skarżącej od dnia 16 września 2016 r., tj. od daty wydania w niniejszej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I GSK 1712/14 uchylającego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 marca 2014 r. i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi, trwało postępowanie w którym miały już zastosowanie nowe przepisy w/w rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Oznacza to, że zgodnie z § 2 pkt 7 tego rozporządzenia stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego powinna wynosić 14.400 zł, a nie 7.200 zł. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 lipca 2017 r., sygn. akt I GZ 178/17, uchylił zaskarżone postanowienie (zawarte w drugim punkcie wyroku z dnia 3 kwietnia 2017 r.) i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tutejszemu Sądowi. W ocenie Sądu II instancji uzasadnienie rozstrzygnięcia o kosztach zastępstwa procesowego, zawarte w wyroku Sądu I instancji nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd ten nie wskazał bowiem powodów zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów w wysokości wskazanej w drugim punkcie wyroku, w tym nie wyjaśnił, czy stosował w sprawie art. 206 p.p.s.a. Po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia 11 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 10.779 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślono, że sprawa niniejsza wszczęta została przed wejściem w życie rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. oraz nowelizującego je rozporządzenia i nie została zakończona przed wejściem w życie obu tych aktów. Zatem w sprawie tej stosować należy przepisy obowiązującego w dniu wszczęcia postępowania, tj. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490). Od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona złożyła zażalenie ponownie wyrażając stanowisko, że zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania należało oprzeć na rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (w brzmieniu obowiązującym do dnia 26 października 2016 r.). Spółka wniosła o zmianę postanowienia poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kwoty 18.099 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej niezbędnych kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 195 § 2 p.p.s.a. jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Przepis ten stanowi zatem podstawę do dokonania przez wojewódzki sąd administracyjny autokontroli wydanego postanowienia i w przypadku stwierdzenia zaistnienia zawartych w nim przesłanek uchylenia go bez konieczności przesyłania akt sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpoznanie sprawy powinny mieć miejsce wówczas, gdy sąd podziela podniesiony w zażaleniu zarzut nieważności postępowania lub uznaje, że jest ono oczywiście uzasadnione. W omawianej sprawie nie ulega wątpliwości, że zażalenie skarżącej Spółki jest oczywiście uzasadnione, co daje podstawy do uwzględnienia zażalenia w trybie powołanego wyżej przepisu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Stosownie do treści art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Odrębne przepisy, o których mowa w art. 205 § 2 p.p.s.a., to odpowiednie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości określające opłaty za czynności zawodowych pełnomocników. Jak zwraca się uwagę w piśmiennictwie oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob.: M. Niezgódka-Medek; Komentarz do art. 205 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; LEX, 2013; B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2008, s. 446, a także postanowienia NSA z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 38/09, 31 października 2017 r. sygn. akt I FZ 191/17, 6 października 2017 r. sygn. akt II GZ 725/17, 14 listopada 2017 r. sygn. akt I GZ 207/17), jeżeli profesjonalny pełnomocnik reprezentuje stronę w obu instancjach, stawki wynagrodzenia odnoszą się do każdej instancji oddzielnie. Podobnie jeżeli orzeczenie sądu administracyjnego pierwszej instancji zostanie uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, za ponowny udział przed sądem pierwszej instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie. W niniejszej sprawie postępowanie sądowe zostało wszczęte skargą wniesioną w dniu 25 stycznia 2013 r. W momencie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyroku z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 575/13 oddalającego skargę, nastąpiło zakończenie postępowania w tej instancji, a to oznacza, że w dacie wyrokowania w odniesieniu do stawek minimalnych obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.). Z uwagi na to, że wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosi [...] zł stawka ta wynosiła 7.200 zł i znajdowała podstawę w § 6 pkt 7 w zw. z § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. a ww. rozporządzenia. Wskutek wniesienia od wyroku z dnia 27 marca 2014 r. skargi kasacyjnej zostało zainicjowane postępowanie drugoinstancyjne, które zakończyło się w dniu 16 września 2016 r., kiedy to Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji (sygn. akt I GSK 1712/14). W tym też czasie, bo w dniu 1 stycznia 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). W związku z tym utraciło moc dotychczasowe rozporządzenie dotyczące opłat za czynności radców prawnych, tj. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - § 22 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. Jednocześnie z § 21 rozporządzenia z 22 października 2015 r. wynika, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Mając zatem na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie doszło w dniu 16 września 2016 r. do zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w danej instancji, tj. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, należy stwierdzić, że po tym dniu w sprawie winno mieć już zastosowanie rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Zgodnie zatem z § 2 pkt 7 w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. a tego rozporządzenia stawka minimalna w sprawach o wartości przedmiotu sporu powyżej 200.000 zł wynosiła 14.400 zł. Wynagrodzenie pełnomocnika ma jednak, z mocy art. 206 p.p.s.a. charakter uznaniowy. Stosownie do treści powołanego przepisu, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z powyższego wynika, że przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego ustawodawca pozostawił ustalenie ich ostatecznej wysokości uznaniu sądu orzekającego i jego swobodnej ocenie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Określając wysokość wynagrodzenia takiego pełnomocnika procesowego sąd uwzględnia zarówno stopień zawiłości sprawy jak i nakład pracy radcy prawnego (adwokata), przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym jak i wyjaśnienia istotnych zagadnień prawnych, które mogą budzić wątpliwości judykatury bądź doktryny. Określenie wysokości wynagrodzenia fachowego pełnomocnika powinno następować także z uwzględnieniem czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd postanowił zasądzić 1/2 stawki minimalnej z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 575/13 oraz 1/4 stawki minimalnej z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1555/16. Orzekając w tym zakresie wzięto pod uwagę, iż w tut. Sądzie zawisło wiele spraw ze skarg Spółki o tożsamym stanie faktycznym i prawnym, w których występuje ten sam pełnomocnik, a złożone skargi oraz pisma uzupełniające były podobnej treści. Oznacza to, że nakład pracy pełnomocnika w niemal tożsamych sprawach był mniejszy niż gdyby każda z tych spraw była sprawą jednostkową. Ustalając wysokość wynagrodzenia Sąd uwzględnił także brak aktywnego działania w sprawie przez pełnomocnika, po ponownym rozpoznaniu sprawy, w wyniku uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 marca 2014 r. bowiem jego udział w sprawie sprowadzał się do odbioru korespondencji. Pełnomocnik nie składał żadnych nowych pism procesowych i nie występował na rozprawie. Co prawda obecność na rozprawie ani składanie pism procesowych nie są obowiązkiem pełnomocnika, niemniej jednak zdaniem Sądu, mają one wpływ na ocenę poniesionego nakładu pracy i uzasadniają miarkowanie kosztów. Na marginesie należy wskazać, że zbliżone stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 września 2017 r. sygn. akt I GSK 1712/14 uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 marca 2014 r. w niniejszej sprawie i dokonując miarkowania kosztów postępowania kasacyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd postanowił zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w łącznej wysokości 10.899 zł, na które złożyły się: 1) wpis od skargi w kwocie 3.459 zł, 2) kwota 3.600 zł stanowiąca 1/2 stawki minimalnej z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 573/13, stosownie do przepisu art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.); 3) 3.600 zł stanowiącą 1/4 stawki minimalnej z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1555/16, stosownie do przepisu art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), 4) 240 zł tytułem stawki minimalnej należnej radcy prawnemu w postępowaniu zażaleniowym stosownie do § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 200 i art. 206 p.p.s.a orzekł jak sentencji.