III SA/Gl 163/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 grudnia 2021 r. nr SKO.L/41.6/207/2021/17413/RN w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Decyzją z dnia 3 listopada 2021 r. nr IM-II.824.1.001552.001846.2021.MS Kierownik Zespołu Komunalno-Lokalowego w Wydziale Infrastruktury Miejskiej Urzędu Miasta M., działając z upoważnienia Prezydent Miasta M., po rozpatrzeniu wniosku z 19 października 2021 r., odmówił przyznania Z.C. (dalej zwanej skarżącą) dodatku mieszkaniowego. Uzasadnieniem był brak posiadania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu wynikającego z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2021 – dalej zwanej ustawą o dodatkach mieszkaniowych). Skarżąca złożyła od tej decyzji odwołanie, wyrażając niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia. Wskazała, że spełnia warunek określony w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, gdyż jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu. Zwróciła również uwagę na toczące się postępowanie eksmisyjne. Odwołanie nie przyniosło zamierzonego skutku, gdyż zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach reguluje ustawa o dodatkach mieszkaniowych. Przytoczył przy tym treść art. 2 ust. 1 tej ustawy, wyjaśniając, że podstawowym warunkiem do przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego jest posiadanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Zdaniem Kolegium, organ I instancji w sposób prawidłowy dokonał weryfikacji ustawowych okoliczności warunkujących przyznanie dodatku mieszkaniowego i słusznie odmówił wnioskowanego dodatku. Organ II instancji zwrócił uwagę, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca ma wypowiedzianą umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego w M. przy ul. [...], a termin wypowiedzenia upłynął 30 czerwca 2021 r., a sprawa o eksmisję z tego lokalu jest w toku. Nadto, skarżącej nie przysługuje aktualnie lokal zamienny albo socjalny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucono rażącą obrazę art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na pominięciu celów tej ustawy zmierzających do ochrony podmiotów słabych w ramach systemu zaopatrzenia społecznego, a co za tym idzie zaniechanie dokonania jego wykładni systemowej i skupianiu się wyłącznie na wykładni literalnej określenia osobom zajmującym lokal bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Podczas gdy sformułowanie oczekiwania na przysługujący lokal zamienny albo socjalny dotyczy również sytuacji oczekiwania na zakończenie sprawy o eksmisję, w ramach której właściwy sąd wypowie się o uprawnieniu skarżącej do lokalu socjalnego. Skarżąca w powołaniu na art. 14 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2021 r. ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (obecnie tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 172, ze zm.). Zaakcentowała, że oczekuje na rozstrzygnięcie sprawy o eksmisję przez Sąd Rejonowy w M., a sprawa jest w toku. W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca wniosła także o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy o sygn. [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Zwrócił się również z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w trybie uroszczonym na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, ze zm. - dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2021 – dalej zwana jak dotychczas ustawą o dodatkach mieszkaniowych). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje: 1/ najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2/ osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, 3/ osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, 4/ innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5/ osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Przepisy art. 2 ust. 1 pkt 1 – 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wymieniają rodzaje tytułów prawnych pozwalających określonym w nim osobom o ubieganie się o dodatek mieszkaniowy. Osoba niemająca jednego z tytułów prawnych wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1- 4 ustawy lub jego ekspektatywy - art. 2 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, nie spełnia podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie tego dodatku. W rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że skarżąca w dacie złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie spełniała przesłanek, o których mowa w powołanych przepisach, a w szczególności określonych w art. 2 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Nie jest sporne między stronami, że lokal mieszkalny położony w M. przy ul. [...] w dacie złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego zajmowany był przez skarżącą bez tytułu prawnego. Na tę okoliczność skarżąca wskazuje w treści wniosku z dnia 19 października 2021 r. Z kolei organ I instancji ustalił, że Miejski Zarząd Gospodarki Komunalnej w M. w dniu 13 maja 2021 r. wypowiedział skarżącej umowę najmu tego lokali ze skutkiem na dzień 30 czerwca 2021 r. MZGK złożył pozew o eksmisję skarżącej z ww. lokalu a sprawa sądowa jest w toku. Również treść skargi potwierdza, że skarżącą oczekuje na zakończenie sprawy o eksmisję z powyższego lokalu. Skarżąca uważa natomiast, że spełniona została przesłanka z art. 2 ust. ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W ocenie Sądu stanowisko skarżącej w tym zakresie jest jednakże nieprawidłowe. Zauważyć należy, że rozstrzygnięcie o przyznaniu prawa do lokalu socjalnego wynika z przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2021 r. ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (obecnie tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 172, ze zm.). Zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. Użyty natomiast przez ustawodawcę w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zwrot "osobom oczekującym" wiąże się ściśle z realnym uprawnieniem do uzyskania lokalu zamiennego albo socjalnego przez wnioskodawcę niemającego tytułu do zajmowanego lokalu. Obowiązek dostarczenia osobie uprawnionej lokalu socjalnego przez gminę aktualizuje się z momentem uprawomocnienia się wyroku nakazującego eksmisję z jednoczesnym przyznaniem prawa do lokalu socjalnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 81/15). Wobec powyższego dopiero po uprawomocnieniu się takiego orzeczenia skarżąca mogłaby wystąpić o przyznanie dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Ponownie wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca w dacie wystąpienia z wnioskiem, tj. 20 października 2021 r. (data wpływu do organu) nie dysponowała prawomocnym wyrokiem eksmisyjnym zobowiązującym do opróżnienia i opuszczenia zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz przyznającym prawo do lokalu socjalnego. W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych skarżąca nie spełniała zatem wymogów stawianych ustawą dla przyznania jej prawa do dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożeniu wniosku. Tak więc ocena istnienia przesłanek do uzyskania dodatku dokonywana jest w momencie przyznawania dodatku na dany sześciomiesięczny okres (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 2117/10 , wyrok NSA z 13 kwietnia 2007 r. sygn. akt I OSK 214/06). Trafna jest zatem ocena dokonana przez organ. Skoro bowiem skarżąca w dacie złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie posiadała tytułu prawnego do lokalu i nie oczekiwała na przydział lokalu, przyznanie dodatku mieszkaniowego, w świetle art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, było niedopuszczalne. Ustawa ta zawiera przepisy bezwzględnie obowiązujące i w sposób wyczerpujący określa krąg podmiotów, które mogą otrzymać dodatek mieszkaniowy i precyzyjne wskazuje przesłanki, jakie osoby te muszą spełnić, aby dodatek mieszkaniowy otrzymać. Żadnej swobody w tym zakresie organ nie posiada. Zdaniem Sądu organy przeprowadziły prawidłowe postępowanie w sprawie i ustaliły, że wobec nie spełnia przesłanek z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych konieczna stałą się odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego. Jednocześnie z uwagi na wniosek skarżącej wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle tego uregulowania przeprowadzenie dowodu przez sąd administracyjny ma charakter wyjątkowy i następuje wyłącznie wtedy, gdy jest ono konieczne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a także nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w danej sprawie. Tymczasem okoliczności faktyczne niniejszej sprawy miały charakter niesporny, a zarzuty skargi dotyczyły wykładni art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Sąd nie znalazł zatem podstaw do zastosowania art. 106 § 3 p.p.s.a. Reasumując podkreślić wymaga, że postępowanie o eksmisje jest jednym ze skutków utraty tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, a jego bieg się nie ma bezpośredniego wpływu na prawo do dodatku mieszkaniowego. Jeżeli natomiast w wyroku eksmisyjnym sąd ustali, że skarżącej przysługuje prawo do lokalu socjalnego, dopiero wówczas zostanie spełniona przesłanka pozwalająca uzyskać prawo do dodatku mieszkaniowego. Skarżąca składając wniosek nie była osobą oczekującą na przysługujący jej lokal socjalny (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 214/06). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wbrew zarzutom skarżącej zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a. – na wniosek organu, przy jednoczesnym braku żądania przez skarżącą przeprowadzenia rozprawy.