III SA/Gl 2000/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Spółka Cywilna B. H., B. S. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł wspólnicy skarżącej domagali się zwolnienia z kosztów sądowych. Żądanie to powtórzyli następnie na druku urzędowego formularza PPPr, czyniąc tym samym zadość wezwaniu z dnia 3 października 2012 r. W uzasadnieniu powyższego podali, że działalność Spółki obejmuje sprzedaż hurtową metali i rud metali. Z tego tytułu w ubiegłym roku podatkowym firma poniosła stratę. W chwili obecnej również nie osiąga żadnego dochodu i nie uczestniczy w obrocie gospodarczym. Wszystkie posiadane przez nią rachunki bankowe na skutek wszczętej egzekucji zostały zablokowane w czerwcu bieżącego roku. Dlatego też bieżące spłacanie zobowiązań, w tym wypłacanie wynagrodzeń dla dwóch zatrudnionych pracowników stało się niemożliwe. Dotyczy to również zaciągniętych kredytów, które zostały wypowiedziane przez Bank. Dane te pełnomocnik Spółki pismem z dnia [...] r. sprostował w następujący sposób "Spółka posiada wkład [...] zł na obojga wspólników. Wysokość poniesionej za ostatni rok obrotowy straty według bilansu wynosiła [...] zł. Natomiast zaciągnięty w Banku "A" kredyt w rachunku wynosił [...] zł, podczas gdy w Banku "B" [...] zł. Dochody wspólników: S. B. z tytułu umowy o pracę wynoszą 980,00 zł netto, podczas gdy H. B. pobiera rentę w wysokości 1.200,00 zł netto, do której skierowana została egzekucja komornicza." Ponadto ze złożonych na druku PPF oświadczeń wspólników ustalono, że osiągają oni dodatkowy dochód z tytułu dzierżawy nieruchomości o pow. [...] m2. Ten kształtuje się na poziomie [...] zł. Ponadto jako składniki posiadanego majątku wymienili: dom o pow. [...] m2 oraz samochód osobowy marki [...] rok prod. [...]. Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do ich uzupełnienia poprzez: - nadesłanie stosownych dokumentów źródłowych obrazujących wysokość posiadanych przez wspólników wkładów; - przedłożenie odpisu lub kserokopii prowadzonej w ramach Spółki podatkowej księgi przychodów i rozchodów, ewidencji środków trwałych, raportów kasowych i deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące; - sprecyzowanie czy wobec Spółki prowadzone jest postępowanie likwidacyjne bądź upadłościowe, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe potwierdzające podane w tym zakresie dane; - wskazanie przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych do jakich składników majątku skierowane zostało postępowanie egzekucyjne i na jakim jest ono obecnie etapie; - nadesłanie zeznań podatkowych wspólników za 2011 r. wraz z załącznikiem PIT-B; - przedstawienie wyciągów z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, natomiast w przypadku, gdyby ich uzyskanie w związku z zajęciem kont nie było możliwe należało przedłożyć potwierdzające tenże fakt aktualne, tj. wystawione po dacie otrzymania wezwania, zaświadczenia wystawione przez banki, informujące o wysokości zajęć, sposobie ich spłaty oraz o wszelkich innych obciążeniach rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, w szczególności o środkach wypłaconych na rzecz posiadacza rachunku, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; - nadesłanie stosownych dokumentów źródłowych wskazujących na posiadane przez wspólników ruchomości oraz nieruchomości, a także źródła dochodów i ich wysokość oraz zgromadzone na rachunkach bankowych środki pieniężne, których wysokość należało ponadto udokumentować przy pomocy wyciągów z rachunków bankowych i lokat wspólników z okresu ostatnich trzech miesięcy; - przedłożenie stosownych dokumentów źródłowych obrazujących zaciągnięte kredyty i pożyczki, ich wysokość, cel na który zostały przeznaczone, a nadto wielkość płaconych rat, ich oprocentowanie oraz przewidywany termin spłaty. W odpowiedzi na powyższe nadesłano umowę Spółki z dnia [...] r. obrazującą wysokość wniesionych przez każdego wspólnika wkładów. Zeznanie podatkowe PIT-36L, z którego ustalono, że w ubiegłym roku podatkowym Spółka wypracowała przychód rzędu [...] zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania wielkości [...] zł przyniósł dochód w kwocie [...] zł. Jednocześnie przedłożono umowę o kredyt mieszkaniowy, którego raty ustalone zostały na poziomie [...] zł, a nadto umowę o kredyt w rachunku rozliczeniowym bieżącym z dnia [...] r., której celem było dofinansowanie prowadzonej działalności gospodarczej. Wcześniejsze kredyty operacyjne zaciągnięte [...] i [...] r., w związku z powstaniem zaległości w ich spłacie, zostały wypowiedziane. Podobnie umowa kredytu odnawialnego z dnia [...] r. w ramach limitu kredytowego w kwocie [...] zł w związku z niedozwolonym saldem debetowym została wypowiedziana. Z informacji uzyskanych od wspólników przeciwko Spółce nie toczy się postępowanie likwidacyjne bądź upadłościowe, mimo że ta faktycznie nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej (vide: treść pisma z dnia [...] r.). Należności wynikające z wystawionych przez Urząd Skarbowy w B. tytułów wykonawczych dochodzone są na drodze egzekucji z pobieranej przez H. B. renty w kwocie 1.200,00 zł (vide: wezwania z dnia [...] r.). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych jest drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z art. 165 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie - do których niewątpliwie wydane wcześniej w dniu 4 stycznia 2012 r. pod sygn. akt III SO/Gl 16/11 postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżącej Spółki od kosztów sądowych należy zaliczyć – mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (vide: postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08 Lex nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, Lex nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Tymczasem te w rozpoznawanej sprawie nie zostały w sposób dostateczny wykazane. Wprawdzie w poprzednio złożonym wniosku skarżąca Spółka wykazała dochód z prowadzonej działalności, który za 2010 r. wynosił [...] zł. Natomiast obecnie z tego tytułu deklaruje stratę (vide: rubryka nr 8 formularza), która zgodnie z pismem z dnia [...] r. wynosi za ubiegły rok obrotowy wg bilansu [...] zł. Niemniej jednak powyższe nie znalazło potwierdzenia w nadesłanym jako uzupełnienie wniosku materiale dowodowym. Z przedłożonych przy piśmie z dnia [...] r. zeznań wspólników wynika bowiem, że przychód Spółki za ubiegły rok podatkowy wynosił [...] zł i po potrąceniu o koszty jego uzyskania rzędu [...] zł przyniósł zysk wielkości [...] zł. Podobnie z akt sprawy o sygn. III SO/Gl 16/11 ustalono, że przychody Spółki do października 2011 r. wynosiły [...] zł i po pomniejszeniu o poniesione wydatki w wysokości [...] zł przyniosły dochód rzędu [...] zł (vide: podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za powyższy okres). Co więcej analiza pozostałych dokumentów źródłowych w postaci zaciągniętych kredytów, które zostały wypowiedziane nie pozwalała w sposób jednoznaczny zobrazować aktualnej sytuacji finansowej skarżącej Spółki. Należy bowiem zauważyć, że w latach 2009/2011 wspólnicy zaciągnęli 7 kredytów, z czego 1 dotyczył budowy [...], 5 odnosiło się do prowadzonej działalności gospodarczej, a jeden przeznaczony został na cele [...]. Jednakże wypowiedzenia dotyczyły kredytów z [...] i [...] r., a także z [...] r. Bliższe informacje o pozostałych kredytach nie zostały natomiast podane. Dlatego też w wezwaniu do uzupełnienia złożonego wniosku domagano się w szczególności przedłożenia odpisu lub kserokopii prowadzonej w ramach Spółki podatkowej księgi przychodów i rozchodów, ewidencji środków trwałych, raportów kasowych i deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące. Dokumenty te nie zostały jednak nadesłane. W żaden sposób nie udokumentowano też dość ogólnego stwierdzenia jakoby Spółka nie osiągała dochodu czy też nie prowadziła działalności gospodarczej. Zaświadczenie o nierozliczaniu się w bieżącym roku z Urzędem Skarbowym oraz zlikwidowaniu posiadanych rachunków bankowych ze wskazaniem daty ich likwidacji lub zamknięcia nie zostało bowiem do dnia dzisiejszego przesłane. W tej sytuacji przyjąć należało, że skarżąca Spółka nie udowodniła w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Tym bardziej, że wnioskodawcą jest Spółka cywilna, a to oznacza, iż ocena zasadności złożonego wniosku nie może odbywać się w oderwaniu od oceny sytuacji finansowej wspólników tejże Spółki. Stosownie bowiem do art. 864 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. Również art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) stanowi, iż wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki. Jednakże dokumenty źródłowe wskazujące na posiadane przez wspólników źródła dochodów i ich wysokość oraz obrazujące zgromadzone na rachunkach bankowych w okresie ostatnich trzech miesięcy środki pieniężne, nie zostały, mimo stosownego wezwania w tym zakresie, nadesłane. Wobec powyższego weryfikacja złożonego oświadczenia nie była możliwa. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.