III SA/Gl 204/21
WyrokWSA w Gliwicach2021-05-06
Skład orzekający: Anna Apollo, Barbara Orzepowska-Kyć, Piotr Pyszny
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres marzec-maj 2020 r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasad rzetelnej procedury, obowiązku informacyjnego organu oraz wymogów formalnych uzasadnienia decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Organ nie wykazał w sposób należyty stanu faktycznego sprawy, nie załączył dokumentów źródłowych, a uzasadnienie decyzji było lakoniczne i nie spełniało wymogów art. 107 § 3 K.p.a. Ponadto, organ naruszył art. 9 K.p.a. poprzez niewywiązanie się z obowiązku informacyjnego wobec strony, co mogło skutkować jej szkodą. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek za okres marzec-maj 2020 r. Organ pierwszej instancji odmówił zwolnienia za maj 2020 r., wskazując na niezłożenie w terminie deklaracji rozliczeniowych. Prezes ZUS utrzymał w mocy tę decyzję. Skarżący argumentował, że został wprowadzony w błąd przez urzędnika ZUS, który udzielił mu nieprawidłowej informacji co do sposobu załatwienia wniosku i terminu złożenia dokumentów. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym z uwagi na sytuację epidemiczną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2021 r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.
Zaskarżoną decyzją z [...] r. znak [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej również jako Prezes ZUS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 – dalej jako kpa) w zw. z art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. ,poz. 374 ze zm. – dalej jako ustawa COVID),utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z [...] r., znak [...] o odmowie J. J. (dalej określanemu jako skarżący lub płatnik) prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od kwietnia 2020 r. do maja 2020 r.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Strona w dniu [...] r. złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z [...] r. odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne za maj 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ powołał przepis art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy COVID wskazując, iż warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek było złożenie deklaracji rozliczeniowych za kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia [...] r., chyba że płatnik był zwolniony z obowiązku ich składania. W wymaganym terminie stosowne dokumenty nie wpłynęły do organu.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący domagał się zwolnienia go z obowiązku zapłaty składek za maj 2020 r. wskazał, ze był w siedzibie Oddziału ZUS i czekał w kolejce, by złożyć dokumenty. Urzędniczka, która wyszła do oczekujących na jego pytanie o to dlaczego dostał zwolnienie za marzec, a za pozostałe okresy nie poinformował go, że wniosku załatwiane są zgodnie z kolejnością ich wpływu i ma czekać na wynik sprawy. Dlatego wyszedł z kolejki i nie złożył wówczas deklaracji. W jego ocenie, nie powinien ponosić skutków mylnej informacji. Uchybienie nie było przez niego zawinione
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego stanowiska podał, że strona nie złożyła w wymaganym terminie, tj. do [...] r. stosownych deklaracji. Nie była także zwolniona z obowiązku ich złożenia na podstawie art. 47 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. 2020 poz. 266 ze zm., dalej określanej skrótem u.s.u.s).
Na koniec organ odwoławczy wskazał, że skarżący z dniem [...]r. zawiesił działalność gospodarczą, która wznowił [...] r. to zaś spowodowało konieczność złożenia przez niego dokumentów rozliczeniowych w ustawowym terminie. Deklaracje za kwiecień i maj 2020 r. zostały złożone [...] r.
W skardze skierowanej do sądu administracyjnego skarżący, kwestionując w całości powyższą decyzję domagał się przyznania mu prawa do zwolnienia z opłacania skąd0jk za kwiecień i maj 2020 r. Podtrzymał dotychczasową argumentacje o wprowadzeniu go w błąd przez urzędników ZUS-u, którzy informowali go, że z uwagi na dużą liczbę wniosków ma spokojnie czekać na decyzję. Ponadto był już w kolejce do urzędu by złożyć poprawnie wniosek. Ale błędna informacja spowodowała, że z niej wyszedł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Podkreślił, że skarżący, jako płatnik składek, powinien wiedzieć jakie są terminu składnia deklaracji rozliczeniowych. W razie wątpliwości powinien był skontaktować się z urzędnikiem w okienku [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Biorąc pod uwagę sposób sformułowania żądania skargi na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325., dalej P.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Ponadto orzekanie – na podstawie art. 135 P.p.s.a – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty, bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest, zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Zatem, co do zasady, sąd administracyjny nie orzeka o przyznaniu prawa lub odmowie jego przyznania. Jedynie rozstrzyga, czy decyzja administracyjna rozstrzygająca w tej kwestii jest zgodna, czy też nie jest zgodna z prawem.
Rozpoznając zatem zarzuty skargi oraz badając zaskarżoną decyzję z uwzględnieniem powyższych kryteriów Sąd uznał, że została wydana z naruszeniem prawa.
Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wyżej wskazanych kryteriów należy w pierwszej kolejności rozważyć, czy zachowane zostało prawo skarżącego do rzetelnej procedury administracyjnej. Bowiem jednym ze standardów konstytucyjnych oraz unijnych jest prawo do rzetelnej procedury administracyjnej, ukształtowanej zgodnie z zasadami sprawiedliwości i równości, a także prawo do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji (art. 2 i 78 Konstytucji RP oraz art. 46 i motyw 8 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej – Dz.U. EU L 180/60, dalej: "dyrektywa proceduralna"). Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury obejmuje również prawo do pomyłki strony lub pełnomocnika w odniesieniu do wymagań formalnych pisma, w tym wymagań dotyczących podpisu. W takim przypadku strona winna mieć możliwość usunięcia takiej omyłki w postępowaniu naprawczym wszczętym przez organ. Warto odnotować w tym miejscu, że Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie stwierdzał niezgodność z Konstytucją RP przepisów k.p.c., które wyłączały możliwość wszczęcia postępowania naprawczego w odniesieniu do pisma obarczonego brakami formalnymi (zamiast wielu zob. np. wyrok TK z 20 maja 2008 r., P 18/07 i cyt. tam orzecznictwo).
Na sposób procedowania w sprawie wpływ maja przepisy prawa materialnego , z którego organ lub storna wywodzą swoje uprawnienia. Dlatego w tym miejscu należy wskazać, ze zgodnie z art. 31zo. ustawy COVID-19 prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek przysługuje osobom prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą, podmiotom zatrudniającym nie więcej niż 49 ubezpieczonych, duchownym oraz spółdzielniom socjalnym. Art. 31 zq ust. 1, 2 i 3 ustawy COVID-19 wprowadza obowiązek składania deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych; przesłanek do dokonania zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Z kolei stosownie do treści art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia [...] r., chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
Kwestię terminów i sposobu realizacji obowiązków przez płatnika uregulowani w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z treścią art. 47 ust. 2a powołanej ustawy "Osoby prowadzące pozarolniczą działalność, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące, są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarowały do podstawy wymiaru składek:
1) na ubezpieczenia społeczne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, zaś w przypadku osób, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców - obowiązującej osoby z nimi współpracujące, z zastrzeżeniem ust. 2g;
2) na ubezpieczenie zdrowotne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373, ze zm.), obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego, z zastrzeżeniem ust. 2c".
Zgodnie z treścią art. 47 ust. 2e "Osoby wymienione w art. 7 opłacające składki wyłącznie za siebie są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej zadeklarowały do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne - kwotę w wysokości określonej w art. 18 ust. 7".
Przy czym podkreślić należy, że nie ma możliwości zwolnienia od obowiązku z płacenia składek, bez ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. W ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych uregulowana jest kwestia terminów i sposób realizacji obowiązków przez płatnika składek. Uregulowana jest także kwestia zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc.
Za podstawę swojego rozstrzygnięcia organ przyjął niezłożenie przez skarżącego do [...] r. deklaracji rozliczeniowej za kwiecień i maj 2020 r. W ostatnim zdaniu uzasadnienia swojego stanowiska stwierdził, że skarżący zawiesił działalność gospodarczą [...] r. i wznowił ją [...]r. (to także dzień złożenia wniosku inicjującego postępowanie w sprawie. Wobec czego miał obowiązek złożenia deklaracji.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 K.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 K.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 K.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 K.p.a.). Wreszcie tak prowadzone postępowanie powinno być zakończone decyzją administracyjną, która, zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a. powinna zawierać m.in.: oznaczenie organu administracji publicznej (pkt 1), datę wydania (pkt 2), oznaczenie strony (pkt 3), powołanie podstawy prawnej (pkt 4), rozstrzygnięcie (pkt 5), uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 6), (...).
Rozstrzygnięcie, określane mianem osnowy lub sentencji decyzji (art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a.) jest jej zasadniczym elementem, stanowi bowiem o ustaleniu prawa, o usunięciu sporu co do niego lub o jego tworzeniu na rzecz określonych podmiotów albo też o zakończeniu postępowania w danej instancji bez orzekania w sprawie co do jej istoty. Wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku w kontekście określonych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Konkretyzacja prawa dokonuje się w rozstrzygnięciu, nie zaś w innych elementach decyzji. Natomiast uzasadnienie jest obowiązkowym składnikiem decyzji, mającym na celu wyjaśnienie rozstrzygnięcia. Ma ono objaśniać tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie, czyli ma na celu wyjaśnienie rozstrzygnięcia (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. R Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2014 str. 447 i n., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. B. Adamiak, J. Borkowskiego, wyd. C.H. Beck Warszawa 2012, str. 440 i n.). Uzasadnienie decyzji nie może zastąpić rozstrzygnięcia, lecz jego treść powinna wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie.
Należy zaakcentować, że uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 K.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę.
Powyższych standardów nie spełnia zaskarżona decyzja. W aktach sprawy brak dokumentów źródłowych, np. złożonych przez skarżącego [...] r. deklaracji rozliczeniowych. Nie wiadomo w oparciu o co organ ustalił okres zawieszenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Nie wiadomo, w oparciu o jakie dane należało wyliczyć składki, od uiszczenia których skarżący mógłby być zwolniony. Nie wskazano w uzasadnieniu decyzji, w jaki sposób ewentualne zawieszenie przez skarżącego działalności gospodarczej wpłynęło na ukształtowanie jego sytuacji prawnej i jego ewentualnego prawa do skorzystania ze zwolnienia. Z którego zresztą skorzystał w odniesieniu do marca 2020 r.
Tymczasem weryfikując legalność zaskarżonej decyzji w tym zakresie Sąd nie może poprzestać na gołosłownym zapewnieniu organu, w sytuacji, gdy dokumentacja ta nie została załączona do przedłożonych Sądowi akt administracyjnych sprawy. Wszak w świetle art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji "na podstawie akt sprawy", co oznacza, że podstawę orzekania stanowi materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania (por. wyrok NSA z 18.11.2008 r., II FSK 1162/07, CBOSA) oraz że, co do zasady, zakazane jest uwzględnianie okoliczności nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (por. wyrok WSA z 15.12.2008 r., VI SA/Wa 2099/05, CBOSA). "Akta sprawy" w powyższym rozumieniu oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Zarazem sąd jest zobligowany przyjmować, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu (por. wyrok NSA z 01.02.2008 r., I OSK 1548/06, CBOSA).
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. Bowiem jej uzasadnienie nie spełnia ww. wymogów. To na organach spoczywał obowiązek przedstawienia skarżącemu dokładnej argumentacji i wskazania przepisów, które nie pozwalały na przyznanie mu prawa do zwolnienia od składek lub pozwalały na przyznanie tego prawa. W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Tymczasem naruszenie prawa wystąpi, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji.
Wskazać także należy, że, w ocenie Sądu, organ naruszył i to w sposób istotny art. 9 K.p.a., którym to przepisem ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Skarżący [...] r. złożył wniosek inicjujący postępowanie administracyjne. Do [...] r. organ nie wezwał go do uzupełnienia wniosku o deklaracje rozliczeniowe, chociaż miesięczny termin do załatwienia sprawy wynikający z art. 35 § 3 K.p.a. obligował organ do szybkiego działania. Organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa skarżący nie poniósł szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 K.p.a., organ powinien był - w rozsądnym terminie - udzielić skarżącemu należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m. in. o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje, aby wniosek mógł zostać prawidłowo rozpatrzony.
Na skutek takiego działania organu doszło do naruszenia obowiązku wynikającego z art. 79a § 1 K.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 K.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie zaskarżania rozstrzygnięć (por. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19, z dnia 11 lutego 2021r. sygn.. akt I SA/Sz 864/20, dostępne w bazie CBOSA).
Na koniec należy wyjaśnić, że Przewodniczący Wydziału III tut. Sądu, powołując się na art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 374 ze zm., dalej uCOVID-19) oraz rozporządzanie nr 31 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 października 2020 r, w sprawie odwołania rozpraw i wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach dalszych działań profilaktycznych przeciwdziałających rozprzestrzenianiu się wirusa SARScoV-2, skierował sprawę na posiedzenie niejawne, z uwagi na to, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku. W związku z tym, strony postępowania zawiadomiono o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne celem rozpoznania skargi.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę organ wykaże czy i od kiedy do kiedy skarżący zawiesił działalność gospodarczą, czy i w jaki sposób ten fakt mógł zmodyfikować jego obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowej. Uwzględni również zmieniony stan prawny i wejście do obrotu prawnego przepisów art. art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z póź. zam.). Rozważy ewentualny wpływ tej regulacji na sytuację procesową skarżącego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło