III SA/Gl 2392/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant St. sekr. sąd. Beata Mahlhofer, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. UZ A S A D N I E N I E. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. nr [...] z dnia [...] r., którym oddalono zarzut zobowiązanego w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego jako bezzasadny. Jako podstawę prawną wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm., dalej Kpa) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 34 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954, dalej u.p.e.a.). Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] r. Prezydent Miasta K. wystawił przeciwko P. K. (K.) zamieszkałemu w Z. 3. tytuły wykonawcze: obejmujące zobowiązanie z tytułu opłaty dodatkowej za nieziszczenie opłaty parkingowej: - nr [...] za okres 16.19, 23 i 26 maja 2006 r. w łącznej kwocie [...] zł, - nr [...] za okres 19, 30 czerwca, 28 września i 14 listopada 2006 r. w łącznej kwocie [...] zł, - nr [...] za okres 5 i 15 grudnia 2006 r. w łącznej kwocie [...] zł. Jako podstawę prawną wystawienia tytułów wykonawczych wskazano art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b i art. 13f ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz.838, dalej u.d.p.). Tytuły wykonawcze zostały przesłane do realizacji do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. jako organu egzekucyjnego. W dniu [...] r. tytuły wykonawcze zostały opatrzone klauzulą skierowania do egzekucji administracyjnej a w dniu [...] r. wystawiono zawiadomienie nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężna u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, (..). Zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało wysłane do zobowiązanego za potwierdzeniem odbioru. Przesyłkę w dniu [...] r. odebrała żona, K.K. (adnotacja na pokwitowaniu). Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik P. K. – adwokat K.K. wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie powyższych tytułów wykonawczych podnosząc zarzuty wynikające z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., że egzekwowana należność pieniężna nie istnieje, gdyż jest przedawniona. Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, który uznał je za bezzasadne (postanowienie z dnia [...] r. nr [...]) naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wydał postanowienie z dnia [...] r. mocą którego oddalił zarzut P.K. jako bezzasadny. Pełnomocnik zobowiązanego P.K. złożył zażalenie na to rozstrzygniecie. Wnosząc o jego uchylenie stwierdził, że wierzyciel w żaden sposób nie udowodnił, że egzekwowana przez niego wierzytelność istnieje, gdyż nie wykazał, że w datach wskazanych w tytułach wykonawczych doszło do parkowania samochodu zatem nie można obciążać zobowiązanego opłatą za parkowanie i opłata dodatkową. Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji zażalenia i utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że art. 33 ust. 1 u.p.e.a., który miał zastosowanie w niniejszej sprawie dopuszcza jako podstawę zarzutu wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Zarzuty te organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, które jest dla organu egzekucyjnego wiążące (art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a). Dalej wyjaśnił, że po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela (postanowienie Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w K. wydane [...] r. z upoważnienia Prezydenta Miasta K.), który uznał podniesione zarzuty za bezzasadne a które nie zostało podważone przez skarżącego nie dopatrzył się w działaniach organu egzekucyjnego naruszenia prawa i podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik P.K. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzuci wydanie go z naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 120 Ordynacji podatkowej (w skrócie O.p.) w zw. z art. 123 oraz art. 187 O.p. przez niezapełnienie zobowiązanemu możliwości czynnego udziału w sprawie i art. 121 O.p. przez prowadzenie postępowania w sposób, który podważał zaufanie podatnika do organów podatkowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 u.p.e.a.). Tym samym zarzut naruszenia wskazanych przepisów ustawy ordynacji podatkowej należy uznać za chybiony, gdyż nie miały one zastosowania w sprawie. Ponieważ jednak wskazane przepisy Ordynacji podatkowej mają swoje odpowiedniki w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 6, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 Kpa) to organ odwoławczy odniósł się do podniesionych zarzutów wskazując ich bezzasadność. Skarżącemu doręczono bowiem tytuły wykonawcze, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności, stanowisko wierzyciela i był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie w przedmiocie zarzutów zobowiązanego P.K. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. na wniosek Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w K. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], nr [...] i nr [...] obejmujących opłatę dodatkową za nieziszczenie opłaty parkingowej w łącznej kwocie [...] zł na rzecz wierzyciela Prezydenta Miasta K., które zostały oddalone jako bezzasadne. Powyższe rozstrzygnięcie poprzedziło uzyskanie stanowiska wierzyciela - Prezydenta Miasta K. reprezentowanego przez Miejski Zarząd Dróg i Mostów w K. czyli postanowienia z [...] r. wydanego na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., u.p.e.a.). Wymóg taki nakłada art. 34 § 1 u.p.e.a., natomiast zarzuty, które mogą być skutecznie podniesione zakreślono w art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także w art. 33 pkt 8 u.p.e.a. Organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1- 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W spornej sprawie podniesiono zarzut przedawnienia zobowiązania oraz nieistnienia podstaw faktycznych jego nałożenia. Wyjaśnić także trzeba, że przewidziana w art. 34 § 1 u.p.e.a. forma postanowienia dla stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z możliwością jego zaskarżenia (§ 2), a także skutków nie wyrażenia tego stanowiska w terminie (§ 3) odnosi się do sytuacji, gdy wierzyciel nie jest równocześnie organem egzekucyjnym, czyli tak jak w rozpoznawanej sprawie, bowiem Prezydent Miasta jest wierzycielem a organem egzekucyjnym Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. Nadto stanowisko wierzyciela, wyrażone w formie postanowienia, wiąże organ egzekucyjny, gdyż dotyczy zarzutów wskazanych w przepisie art. 33 pkt 1 tej ustawy. Postanowieniem Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w K. z dnia [...] r. działającego z upoważnienia wierzyciela - Prezydenta Miasta K. podniesione przez pełnomocnika zarzuty uznano za bezzasadne, gdyż nałożenia opłat ma swoje umocowanie w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Również zarzut przedawnienia roszczeń w świetle art. 40d ust.3 tej ustawy uznano za chybiony. Roszczenia przedawniają się bowiem z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego w którym opłata winna być uiszczona. W spornej sprawie opłata winna być uiszczona w roku 2006, a tym samym okres przedawnienia upływa z dniem [...] r. Wyjaśnić też należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania. W myśl art. 13b ust. 1 tej ustawy, opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych miejscach lub całodobowo. Kolejne przepisy art. 13b ustawy o drogach publicznych określają zasady ustalania strefy płatnego parkowania (ust. 2) i upoważniają radę gminy (miasta) do ustalania takiej strefy (ust. 3) oraz do ustalania wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów w takiej strefie i do określenia sposobu pobierania tej opłaty (ust. 4 pkt 1 i 3). W ust. 5 art. 13b ustawodawca określił między innymi dopuszczalne różnicowanie wysokości opłat w zależności od czasu parkowania, a w ust. 7 wskazał, że wymienione opłaty pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi. Ponadto, zgodnie z art. 13f tej ustawy, za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową (ust. 1), przy czym wysokość i sposób jej pobierania określa rada gminy (miasta), lecz jej wysokość nie może przekraczać 50 zł (ust. 2), opłatę tę pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (ust. 3). Tym samym obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika wprost z przepisów prawa, bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego np. decyzji (zob.: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt FSK 2580/04). Opłata dodatkowa, o której mowa w art. 13f ustawy o drogach publicznych, jest funkcjonalnie związana z opłatą za parkowanie pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania uregulowaną w art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a ustawowe określenie "za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową" wskazuje na to, że obowiązek jej uiszczenia wynika z mocy prawa, zaś ustawodawca nie przewidział konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego. W konsekwencji, po stronie zarządcy (zarządu) drogi nie istnieje również obowiązek doręczania właścicielowi pojazdu orzeczenia w tym zakresie. Trafne jest także stanowisko organów obu instancji, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża - co do zasady - właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi chyba, że udowodni, iż pojazd użyczył innej osobie, a taka sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w całej rozciągłości pogląd przedstawiony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 869/09 czy II FSK 591/08 z 18 sierpnia 2009 r. (publ.orzeczenia.nsa,go.pl), że "Kierowanie egzekucji do właściciela pojazdu opiera się na domniemaniu faktycznym, że to właśnie on był korzystającym z niego wówczas, kiedy opłata parkingowa nie została opłacona. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli bowiem ktoś jest właścicielem pojazdu to przede wszystkim on z niego korzysta. Jeśli jednak samochód był używany dla celów służbowych przez większą ilość osób to obowiązkiem właściciela było prowadzenie stosownej ewidencji w tym zakresie. Informację o nałożonym obowiązku właściciel pojazdu uzyskuje najpóźniej w dniu otrzymania upomnienia. Już, więc wtedy ma możliwość podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia, kto w danym dniu korzystał z pojazdu i nie uiścił opłaty. Ustalenie faktów, o których mowa jest zależne wyłącznie od niego albowiem to on a nie organ posiada wiedzę w tej materii (a przynajmniej powinien ją posiadać)." Wbrew twierdzeniom skargi, dowodów na tą okoliczność nie mógł przeprowadzić z urzędu sam organ, albowiem - jak to wskazano wyżej - to nie organ egzekucyjny nakłada na korzystających z dróg publicznych obowiązek uiszczenia należnej opłaty, jest to bowiem obowiązek wynikający z mocy samego prawa. Nie musi zatem, a nawet nie może prowadzić, postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie korzystającego z dróg publicznych poprzez zaparkowanie pojazdu, ponieważ na to nie pozwalają przepisy postępowania egzekucyjnego. Ma on w tej sytuacji prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu. Ten ostatni zaś może dochodzić swych racji, podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut błędu, co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4), wskazując jednocześnie osoby, którym w tym czasie umożliwił korzystanie z pojazdu (wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 209/07, LEX 344875). W aktach administracyjnych rozpatrywanej sprawy znajduje się kilka upomnień adresowanych do P. K. wzywających do uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie samochodu o numerze rejestracyjnym [...]. Faktu posiadania samochodu o takim numerze rejestracyjnym skarżący nigdy nie zaprzeczał. Nie zaprzeczał też faktowi parkowania w Strefie Parkowania w K. Z zawiadomień tych oraz stanowiska wierzyciela wynika, że samochód skarżącego, bez uiszczenia opłaty, parkowany był w Strefie Płatnego Parkowania wielokrotnie (40 razy). Tak więc, wbrew zarzutom skargi zaskarżone postanowienie ma podstawy prawne i faktyczne, jak również nie uchybia prawu. Trafnie wskazał także organ, iż wskazane w skardze przepisy Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie. Nie mogły też odnieść oczekiwanych przez stronę skarżącą skutków w postaci uchylenia zaskarżonego postanowienia. Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem jego zgodności z prawem ocenia wprawdzie czy jest on zgodny z przepisami obowiązującego prawa, w tym z przepisami regulującymi postępowanie, w którym akt ten został wydany, ale przepisów tych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, do kontroli legalności zaskarżonego aktu bezpośrednio nie stosuje. Kontroli tej Sąd dokonuje w ramach zakreślonych przepisami p.p.s.a. W tym miejscu należy wskazać, że przedmiotem kontroli Sądu Wojewódzkiego było postępowanie toczące się w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie zaś w oparciu o przepisy Kpa, a tym bardziej Ordynacji podatkowej. Art. 18 u.p.e.a. zawiera wprawdzie odesłanie do przepisów kpa, lecz w ograniczonych przypadkach. Ustawodawca nakazuje stosowanie przepisów tej ustawy w postępowaniu egzekucyjnym nie wprost, lecz odpowiednio, czyli z uwzględnieniem jego specyfiki polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków (por. R. Hauser i A. Skoczylas, Odpowiednie stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck 2004, s. 204 i nast.). Skoro zatem do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadzono zasady ogólne i szczególne przepisy procesowe to one powinny być stosowane w pierwszej kolejności w postępowaniu egzekucyjnym. Posiłkowe zaś stosowanie przepisów kpa możliwe jest wyłącznie w sytuacji, kiedy nie stoi to w sprzeczności z celami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r. sygn. akt II FSK 157/05).Organ I i II instancji miał zatem stosować ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co uczynił i wskazał w uzasadnieniu prawnym zaskarżonego postanowienia. Nie można jednak przyjąć stanowiska, że ze względu na zapis art. 18 u.p.e.a. w wszystkich sprawach nieunormowanych w tej ustawie należy stosować przepisy Kpa. Wynika to z faktu, iż postępowanie egzekucyjne mimo wspólnych celów obu procedur realizacji prawa materialnego oparte jest na nieco innych przesłankach. Tym samym sformułowanie zawarte w art. 18 omawianej ustawy o odpowiednim zastosowaniu przepisów Kpa oznacza różne możliwości stosowania tych przepisów a to stosowanie pełne, stosowanie ze zmianami lub wreszcie niemożliwość stosowania Kpa ze względu na inne unormowania postępowania przez ustawę egzekucyjną. Reguła odpowiedniego stosowania Kpa powinna być też uwzględniona w zakresie interpretacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6-16 k.p.a.), w tym też zasady czynnego udziału stron w postępowaniu przewidzianej w art. 10 Kpa. Zwraca na to również uwagę M. Szubiakowski w artykule: Zasady ogólne administracyjnego postępowania egzekucyjnego (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck, s. 119 i nast.) podnosząc, iż postanowienia Kodeksu postępowania administracyjnego, które zawierają katalog zasad ogólnych (rozdział 2 działu I) mają o tyle zastosowanie, o ile przy tym zasady zawarte w samej ustawie mają specyficzny charakter regulacji ukierunkowanej na potrzeby postępowania egzekucyjnego. Zatem sposób stosowania tych przepisów kodeksu należy uznać za cechujący się znacznym ograniczeniem z uwagi na inną funkcję procesową. Podkreślić należy, iż niektórzy komentatorzy nie wymieniają tej dyrektywy wśród ogólnych zasad rządzących postępowaniem egzekucyjnym w administracji (patrz D. Jankowiak w Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2005, s. 184-185) wskazując, że zasada ta przejawiająca się m. in. w obowiązku zagwarantowania stronie dostępu do akt oraz w umożliwieniu stronie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, odnosi się jedynie do postępowania orzekającego i jedynie do postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Przenosząc treść tych rozważań na grunt niniejszej sprawy uznać należy, że treść wydanych w sprawie postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, nie potwierdzają uchybień proceduralnych wskazywanych przez stronę skarżącą w zaskarżonym postanowieniu jak i w postanowieniu organu pierwszej instancji, a przede wszystkim istotnego wpływu jaki mogły one wywrzeć na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Sąd uznając, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.