III SA/Gl 2777/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej postanawia: przywrócić skarżącej termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę S. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej Powyższe orzeczenie doręczono skarżącej w dniu [...] r. wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o terminie oraz trybie wniesienia środka zaskarżenia Dnia [...] r. skarżąca zwróciła się do tut. Sądu z wnioskiem o ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata z urzędu, który na podstawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 marca 2011 r. został uwzględniony. Odpis tego rozstrzygnięcia przesyłano w dniu 19 maja 2011 r. Okręgowej Radzie Adwokackiej w K., która pismem z dnia [...] r. zawiadomiła tut. Sąd o wyznaczeniu pełnomocnikiem dla skarżącej adwokata w osobie M. K. W dniu [...] r. pełnomocnik ten przeglądał akta sprawy, a następnie [...] złożył w tut. Sądzie skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 lutego 2011 r. odrzucającego skargę strony skarżącej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu powyższego wskazał, iż dnia [...] r. powziął wiadomość o ustanowieniu go pełnomocnikiem dla skarżącej. Na dowód tego do akt sprawy załączył kserokopię koperty zawierającej pismo ORA z dnia [...] r. Tym samym uchybienie wyznaczonego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było od niego niezależne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek należało uwzględnić. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej jako p.p.s.a., jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.), natomiast zgodnie z art. 87 § 2 tej ustawy na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. W pierwszej kolejności należało rozważyć kwestię zachowania przez pełnomocnika strony, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia, siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Jak bowiem stanowi art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Nie ulega przy tym wątpliwości, że strona przed upływem terminu do złożenia skargi kasacyjnej, bo w dniu [...] r. wystąpiła do tut. Sądu o ustanowienie adwokata z urzędu. Określenie momentu ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sytuacji, gdy w terminie do jego wniesienia złożono wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu było przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06 niepubl., wskazał, że w wypadku ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) w trybie art. 244 p.p.s.a., dniem w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 p.p.s.a.), jest dzień, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Stanowisko to było kontynuowane w późniejszym orzecznictwie tego Sądu, np. w postanowieniu z dnia 19 marca 2008 r. sygn. akt II FZ 105/08, Lex nr 444365, w którym podkreślono, że dniem ustania przyczyny uchybienia z całą pewnością nie jest dzień, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy) dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem (zob. też postanowienia NSA z dnia z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I OZ 1164/09, Lex nr 599933, z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 125/09, Lex nr 564223 oraz z dnia 3 września 2010 r. sygn. akt I GZ 234/10 niepubl., a także B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 267 – 268). Podobne stanowisko prezentowane jest przez Sąd Najwyższy na gruncie przepisów postępowania cywilnego (por. uchwałę składu 7 sędziów SN z 17 lutego 2009 r., sygn. akt III CZP 117/08, OSNC 2009/7-8/91 oraz postanowienie SN z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt I CZ 62/00, OSNC 2001/1/7, w którym dodatkowo zaznaczono, że rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej adwokat ma dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy). Ten kierunek orzecznictwa tut. Sąd podziela, uwzględniając także zmianę stanu prawnego dokonaną z dniem 10 kwietnia 2010 r. w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskutek nowelizacji przepisu art. 244 § 2 p.p.s.a, który od tej daty nie wymaga już udzielenia przez stronę pełnomocnictwa dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu (ustawa z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 36, poz. 196). Mimo tej zmiany, w wyniku której samo postanowienie sądu daje pełnomocnikowi wystarczającą podstawę do działania i eliminuje dotychczasową konieczność uzyskania pełnomocnictwa, brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, iż termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej otwiera się w momencie zawiadomienia pełnomocnika o ustanowieniu go z urzędu. Akceptacja tej tezy oznaczałaby w istocie, że na zapoznanie się z aktami sprawy i sporządzenie kasacji pełnomocnikowi z urzędu pozostawałoby jedynie 7 dni, jako że art. 87 § 4 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek równoczesnego dokonania czynności, której nie dokonała w terminie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Taka wykładnia powołanego przepisu w sposób istotny ograniczałaby uprawnienia strony reprezentowanej przez pełnomocnika z urzędu z uwagi na faktyczne (znaczne i każdorazowe) skrócenie 30-dniowego terminu do złożenia skargi kasacyjnej, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Zwrócił na to uwagę NSA w wyroku z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GZ 204/10, Lex nr 743009 sprzeciwiając się takiemu kierunkowi wykładni i Sąd to stanowisko podziela oraz dodaje, że jego aprobata stawiałaby w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej dysponują 30 dniami (art. 177 § 1 p.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione. Wskazać również należy, iż także z praktycznego punktu widzenia trudno wymagać od ustanowionego w sprawie pełnomocnika, aby już z momentem wyznaczenia go do reprezentowania strony automatycznie pozostawał w kontakcie z nią i aby rozpoczął przygotowania do wniesienia skargi kasacyjnej już z momentem otrzymania zawiadomienia z Okręgowej Rady Adwokackiej - bez rozważenia okoliczności sprawy i bez uprzedniego kontaktu z reprezentowaną przez siebie stroną. Ponieważ z poczynionych przez Sąd ustaleń wynika, iż pełnomocnik skarżącej zapoznawał się z aktami sprawy w dniu [...] r. W tej sytuacji złożenie wniosku o przywrócenie terminu wraz z dopełnieniem uchybionej czynności w dniu [...] r. musi być uznane za spełniające warunek dotrzymania siedmiodniowego terminu. Mając zatem na względzie powyższą okoliczność oraz to, że wraz z wnioskiem dopełniono uchybionej czynności poprzez wniesienie skargi kasacyjnej sporządzonej przez adwokata, wreszcie to, że w okolicznościach faktycznych sprawy strona składając wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu uczyniła to w wymaganym trzydziestodniowym terminie do wniesienia tej skargi zachowując wymaganą staranność w dbałości o własne interesy, a pełnomocnikowi nie można było przypisać winy w działaniu, wniosek należało uwzględnić i przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej.