III SA/Gl 310/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M.E. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K., po rozpatrzeniu zażalenia M. E. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w C. z [...] r. nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego w C. z [...] r. nr [...] określającą M. E. zobowiązanie w podatku akcyzowym za maj 2010 r. - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej organ powołał przepisy art. 162 § 1, 2 i 4, art. 163 § 1 i 3, art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej zwana: O.p.). Stan sprawy jest następujący: Naczelnik Urzędu Celnego w C. decyzją z [...] r., po rozpatrzeniu wniosku Strony o wznowienie postępowania zakończonego własną decyzją ostateczną z [...] r. określającą zobowiązanie w podatku akcyzowym za ten okres w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 2 czerwca 2016 r. sygn. akt C-418/14 - odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 241 § 2 pkt 2 O.p. wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. jest dopuszczalne tylko na żądanie strony, wniesione w terminie miesiąca od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. W tej sprawie sentencja orzeczenia TSUE z 2 czerwca 2016 r. sygn. akt C-418/14 została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C-287 – w dniu 8 sierpnia 2016 r. Ostatnim dniem terminu do skutecznego wniesienia wniosku o wznowienie postępowania był dzień 8 września 2016 r. Strona swoje żądanie wznowienia postępowania wniosła natomiast 13 października 2016 r., a zatem z przekroczeniem ustawowego miesięcznego terminu. Wobec powyższego M.E. pismem z [...] r. zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego w C. z [...] r., dołączając odpis wniosku o wznowienie przedmiotowego postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że wiadomość o w/w wyroku TSUE powziął z internetu 10 lub 11 października 2016 r. Nie śledzi orzecznictwa TSUE na bieżąco, stąd nie ponosi winy za złożenie wniosku o wznowienie postępowania z uchybieniem miesięcznego terminu od opublikowania jego sentencji. Naczelnik Urzędu Celnego w C., po rozpatrzeniu w/w wniosku, postanowieniem z [...] r. wydanym na podstawie art. 162 § 1, 2 i 4 O.p. - odmówił przywrócenia terminu argumentując, że Strona nie wykazała, aby uchybienie terminowi do wniesienia żądania o wznowienie postępowania było przez nią niezawinione. W zażaleniu M. E. zarzucił naruszenie art. 162 § 1 i 2 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie terminu zakreślonego przepisami ustawy, a także błędne przyjęcie, że nie wykazano (nie uprawdopodobniono) braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Uzasadniając zarzuty Strona podniosła, iż składając 13 października 2016 r. wniosek o wznowienie postępowania nie posiadała świadomości co do tego, że jest on składany po terminie. Wiedzę o tym, że wniosek został złożony po terminie uzyskała z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z [...] r. W tej sytuacji termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg [...]r., tj. w dniu doręczenia ww. decyzji, a nie jak przyjął organ pierwszej instancji dnia 11 października 2016 r. Powyższe oznacza, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ustawowym terminie. M. E.podniósł również, że jeżeli termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg 11 października 2016 r., to organ podatkowy wniosek o wznowienie postępowania winien potraktować jako zawierający w sobie żądanie przywrócenia terminu do jego wniesienia, ewentualnie wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia, czego nie uczynił, a co jest sprzeczne z art. 7 i 8 k.p.a. Wyjaśniając kwestię złożenia wniosku o wznowienie postępowania po upływie terminu bez swojej winy Strona wskazała, że na bieżąco nie śledzi orzecznictwa TSUE, a o orzeczeniu z 2 czerwca 2016 r. sygn. akt C-414/14 wiedzę uzyskała 10 lub 11 października 2016 r. całkiem przypadkowo z Internetu i niezwłocznie złożyła wniosek o wznowienie postępowania. Nie miała przy tym świadomości, że w dacie jego złożenia upłynął już termin zakreślony przepisami prawa. Strona podniosła też, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a dla osoby fizycznej taką przeszkodą jest obowiązek złożenia wniosku o wznowienie postępowania w terminie miesiąca od dnia publikacji sentencji orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Jest to termin bardzo krótki w sytuacji, gdy żaden organ krajowy nie publikuje oficjalnej informacji o takich orzeczeniach. Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne wskazując, że warunkiem skuteczności czynności procesowej, np. wznowienia postępowania czy przywrócenia terminu, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje, że wznowienie postępowania bądź przywrócenie uchybionego terminu jest niedopuszczalne. Przywołując przepisy art. 162 § 1, 2 i 4 O.p wskazał, że przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Negatywnie z tego punktu widzenia oceniane jest choćby lekkie niedbalstwo. Dalej organ wyjaśnił, że zasadą jest, że wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Niekiedy jednak ustawa wprost wskazuje, że wznowienie może nastąpić wyłącznie na wniosek strony. Organ podatkowy nie jest wówczas władny uruchomić z urzędu postępowania. Taka sytuacja zachodzi właśnie w przypadku zaistnienia podstawy wznowienia związanej z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości UE (art. 240 § 1 pkt 11 O.p.). W tej sytuacji miesięczny termin do wznowienia postępowania przez wnioskodawcę liczy się od dnia publikacji sentencji orzeczenia TSUE w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej K. za przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania można uznać podnoszony przez Stronę brak wiedzy o wyroku TSUE z 2 czerwca 2016r. w sprawie C-418/14, a tym bardziej o dacie jego publikacji. Skoro przyczyna uchybienia terminowi ustała najpóźniej 11 października 2016 r., to podanie o przywrócenie terminu należało wnieść w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi (art. 162 § 3 o.p.), czyli najpóźniej 18 października 2016 r. Tymczasem wniosek w tej sprawie wpłynął do organu 10 listopada 2016 r. Niezależnie od tego strona nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w sprawie nie zaistniała także niezależna od Wnioskodawcy przeszkoda, której nie mógłby pokonać przy zachowaniu należytej staranności. Nic zatem nie stało na przeszkodzie temu, aby wniosek złożyć w terminie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zarzuciła naruszenie art. 162 § 1 i 2 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu złożono po upływie terminu zakreślonego przepisami ustawy, jak również poprzez błędne przyjęcie, że nie wykazano (nie uprawdopodobniono) braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Ponowiła argumenty przytoczone w zażaleniu, według których wiedzę o tym, że przedmiotowy wniosek został złożony po upływie terminu z art. 241 § 2 pkt 2 O.p. powzięła dopiero na skutek doręczenia [...]r. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z [...] samym termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu mógł w jej sytuacji rozpocząć swój bieg dopiero od [...] r., a nie jak błędnie przyjęły organy obu instancji 11 października 2016 r. Z uwagi na powyższe, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został złożony w ustawowym terminie, tj. 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Powtórzono przy tym argumenty o naruszeniu zasad ogólnych postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, podtrzymując wcześniejsze zarzuty w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest terminowość i skuteczność wniesionego przez stronę wniosku, na podstawie art. 162 § 1 i § 2 O.p., o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przywrócenie siedmiodniowego terminu do złożenia podania jest niedopuszczalne. Wskazana regulacja prawna kreuje cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: 1) uchybienie terminowi, 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), 3) uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej oraz 4) dokonanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu nie jest przedmiotem uznania organów. Omawiany przepis stanowi bowiem expressis verbis, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ zatem, w razie wystąpienia pozytywnych przesłanek objętych tym przepisem, zobligowany jest do przywrócenia terminu. Warunkiem przywrócenia terminu na podstawie art. 162 § 1 O.p. jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Zarówno w judykaturze jak i w doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 97/10, wyrok NSA z 4 czerwca 2002 r. sygn. akt I SA/Ka 1977/00 - dostepne:orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest więc jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II FSK 178/12). Zatem przy ocenie czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, co do zasady, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przywrócenie terminu wyklucza każdy rodzaj winy. Usprawiedliwiają z kolei przywrócenie terminu okoliczności nagłe, nieprzewidywalne, takie, których człowiek dbający należycie o swoje interesy nie mógł przewidzieć i im zapobiec (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1779/12). W judykaturze wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Poza sporem w rozpoznawanej sprawie pozostaje okoliczność, że skarżący uchybił miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 2 O.p., albowiem skoro wyrok TSUE z 2 czerwca 2016 r. w sprawie C-418/14, na który powołał się we wniosku o wznowienie postępowania, opublikowano w Dzienniku Urzędowym UE 8 sierpnia 2016 r., to termin do wniesienia żądania o wznowienie postępowania upływał z dniem 8 września 2016 r. Skarżący z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpił natomiast dopiero 13 października 2016 r. (decyzją z [...] r. organ odmówił wznowienia postępowania - doręczona [...] r.). W dniu 8 listopada 2016 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania wraz z wnioskiem o wznowienie, a czynności tej dokonał – jak twierdzi - w terminie 7 dni po tym, jak uzyskał informację od organu w uzasadnieniu w/w decyzji odmawiającej wznowienia z uwagi na uchybienie miesięcznemu terminowi od daty opublikowania wyroku TSUE w sprawie C-418/14. Spór sprowadza się więc do tego, czy strona podanie o przywrócenie terminu wniosła w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi i czy zaistniała przesłanka braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Przy ocenie tego, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, co do zasady, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności. Skarżący brak swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, upatruje w braku wiedzy o wydaniu przez TSUE wyroku z 2 czerwca 2016 r. w sprawie C-418/14 i jego publikacji w Dzienniku Urzędowym UE 8 sierpnia 2016 r. W piśmie z 8 listopada 2016 r. oświadczył, że informację o tym wyroku uzyskał 10 lub 11 października 2016 r. i niezwłocznie złożył stosowny wniosek o wznowienie postępowania. Zdaniem Sądu, taka argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. W szczególności podnieść należy, że sama okoliczność braku przez stronę skarżącą wiedzy o wydaniu w/w wyroku nie może zostać uznana za przesłankę uzasadniającą przywrócenie terminu, o której mowa w art. 162 § 1 O.p. (zob. wyrok NSA z 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 4057/14). Brak winy w uchybieniu terminu należy bowiem oceniać w kategoriach zachowania reguł starannego działania, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. O braku winy można więc mówić w sytuacji, kiedy strona nie miała wpływu na zdarzenie powodujące uchybienie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy więc przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie pokonać przeszkody przy użyciu sił i środków ogólnie dostępnych. Takie przesłanki jednak w sprawie nie zaistniały. Nawet przyjmując, jak uczynił to organ w przedmiotowej sprawie, że w przypadku, gdy uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest wynikiem braku możliwości uzyskania wiedzy strony co do faktu wydania i wejścia w życie orzeczenia TSUE, to dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się siedmiodniowy termin do wniesienia podania o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 O.p., musi być określony w sposób bezsporny co do faktu możliwości powzięcia przez stronę informacji o wydaniu tego orzeczenia. Wiedzę o orzeczeniu TSUE z 2 czerwca 2016 r. skarżący uzyskał 10 lub 11 października 2016 r., co sam oświadczył w piśmie z 8 listopada 2016 r. W tej sytuacji to najpóźniej od tej daty (11 października 2016 r.) rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Tymczasem wniosek w tej sprawie skarżący złożył dopiero 8 listopada 2016 r. Wprawdzie skarżący argumentował, że o uchybieniu terminu dowiedział się dopiero [...] r. (z doręczonej decyzji organu odmawiającej wznowienia postępowania), jednak stanowisko to jest całkowicie chybione. Wskazać bowiem trzeba, że termin miesięczny do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w przypadku, o którym mowa w art. 240 § 1 pkt 11 O.p., wynika wprost z art. 241 § 2 pkt 2 O.p. Zapoznając się najpóźniej 11 października 2016 r. z już opublikowanym wyrokiem TSUE skarżący powinien mieć świadomość przekroczenia w/w miesięcznego terminu. Wniosku o jego przywrócenie jednak wówczas nie złożył, czyniąc to dopiero 8 listopada 2016 r. Świadczy to o niedochowaniu staranności, jakiej należałoby oczekiwać od podmiotu należycie dbającego o swoje interesy szczególnie, że z wydanego przez TSUE orzeczenia strona próbuje wywieść korzystne dla siebie skutki prawne. Zdaniem Sądu przedsiębiorca jest zobowiązany do podwyższonej staranności, typowej dla profesjonalisty, a więc osoby zawodowo trudniącej się przedsiębraną działalnością gospodarczą (zob. art. 355 k.c.). W tej sytuacji pozyskanie wiedzy o wyroku TSUE już po terminie do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i niezłożenie w ciągu 7 dni podania przywrócenie tego terminu, świadczy raczej o niedbalstwie podatnika, a co najmniej o niedochowaniu należytej staranności w dbałości o własne interesy. W realiach rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że strona nie powołała żadnych argumentów, które mogłyby uprawdopodobnić brak jej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Sama okoliczność braku wiedzy o wydanym wyroku TSUE nie może zostać uznana samoistnie za przesłankę braku winy uzasadniającą przywrócenie terminu, o której mowa w art. 162 § 1 O.p. W tej sytuacji, w ustalonych przez organy okolicznościach, przywrócenie terminu nie było możliwe ze względu na przekroczenie siedmiodniowego terminu do złożenia stosownego wniosku, o którym mowa w art. 162 § 2 O.p., jak i ze względu na niewykazanie braku winy w niedochowaniu uchybionemu terminowi. W tej sytuacji organy prawidłowo odmówiły przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. W świetle zatem przedstawionych okoliczności chybione okazały się zarzuty skargi, w tym naruszenia art. 121 i art. 122 O.p. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.