III SA/Gl 312/17
WyrokWSA w Gliwicach2017-11-14
Skład orzekający: Krzysztof Kandut, Barbara Brandys-Kmiecik, Marzanna Sałuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego, opartego na wyroku TSUE, został złożony w ustawowym terminie i czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi, ponieważ brak wiedzy o wyroku TSUE i jego publikacji świadczy o niedochowaniu należytej staranności, zwłaszcza gdy strona korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto, wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie 7-dniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia.Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania podatkowego dotyczącego podatku akcyzowego za lipiec 2010 r., powołując się na wyrok TSUE z dnia 2 czerwca 2016 r. Wniosek został złożony po upływie miesięcznego terminu od publikacji wyroku TSUE. Następnie strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, argumentując, że dowiedziała się o wyroku TSUE przypadkowo z Internetu w dniach 10-11 października 2016 r. Organy obu instancji odmówiły przywrócenia terminu, uznając, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po terminie, a strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M.E. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienia postępowania oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z [...] r., Nr: [...]Dyrektor Izby Celnej w Katowicach po rozpatrzeniu zażalenia z dnia [...]r. M.E., na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...]r., znak sprawy: [...]odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...]r., numer: [...]określającą M. E. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za lipiec 2010r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Naczelnik Urzędu Celnego w C., po rozpatrzeniu wniosku M.E. z dnia 12 października 2016r., wniesionego dnia 13 października 2016r., o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...]r., numer: [...] określającą mu zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za lipiec 2010r. w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 02 czerwca 2016r., sygn. akt C-418/14, decyzją z dnia [...]r., odmówił wznowienia ww. postępowania.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji stwierdził, iż zgodnie z art. 241 §2 pkt 2 o.p. wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 §1 pkt 11 o.p. jest dopuszczalne tylko na żądanie strony, wniesione w terminie miesiąca od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Sentencja orzeczenia TSUE z dnia 02 czerwca 2016r., sygn. akt C-418/14 została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C-287 w dniu 08 sierpnia 2016r., stąd ostatnim dniem na skuteczne wniesienie wniosku o wznowienie postępowania z tego tytułu był dzień [...]r. tymczasem Strona swoje żądanie wznowienia postępowania wniosła dnia 13 października 2016r., a zatem z przekroczeniem ustawowego terminu.
Mając powyższe na uwadze M.E. pismem z dnia 08 listopada 2016r., (wniesionym dnia 09 listopada 2016r.,) wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...]r określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za lipiec 2010r.
Wraz z ww. wnioskiem Pan M. E. przedłożył odpis wniosku o wznowienie przedmiotowego postępowania.
Naczelnik Urzędu Celnego w C., po rozpatrzeniu ww. wniosku o przywrócenie terminu postanowieniem z dnia [...]r nr [...]odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...]r., numer: [...].
Uzasadniając organ I instancji stwierdził, iż strona we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wskazał, iż informację o wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 02 czerwca 2016r., sygn. akt C-414/14 uzyskała z Internetu w dniu 10, może 11 października 2016r. i niezwłocznie złożyła wniosek o wznowienie postępowania - co stanowi, że siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu upłynął z dniem 18 października 2016r.
Jednocześnie organ pierwszej instancji, stwierdził, że strona nie wykazała, aby uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia o wznowienie postępowania było przez nią niezawinione.
W zażaleniu strona zarzuciła: naruszenie art. 162 §1 i 2 o.p. poprzez błędne przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie terminu zakreślonego przepisami ustawy, jak również poprzez błędne przyjęcie, że nie wykazano (nie uprawdopodobniono) braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
W konsekwencji wniosła o zmianę postanowienia organu pierwszej instancji i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...]r., numer: [...].
Uzasadniając zażalenie strona podniosła, iż składając 13 października 2016r. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...]r., nie posiadała świadomości, co do tego, że jest on składany po terminie. Wiedzę o tym, iż został on złożony po terminie, uzyskała z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C., tak więc termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg dnia [...]r., tj. w dniu doręczenia ww. decyzji, a nie jak przyjął organ pierwszej instancji dnia [...]r. Powyższe zdaniem Strony oznacza, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ustawowym terminie.
Podniosła również, że jeżeli termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg dnia [...]r. to organ podatkowy wniosek o wznowienie postępowania winien potraktować, jako zawierający w sobie żądanie przywrócenia terminu do jego wniesienia ewentualnie wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia, czego nie dokonano, co jest sprzeczne z art. 7 i 8 k.p.a.
Wyjaśniając kwestię złożenia wniosku o wznowienie postępowania po upływie terminu bez swojej winy strona wskazała, iż na bieżąco nie śledzi orzecznictwa TS UE, a o orzeczeniu z dnia 02 czerwca 2016r., sygn. akt C-414/14 wiedzę uzyskał w dniu 10, a może 11 października 2016r. całkiem przypadkowo z Internetu i niezwłocznie złożyła wniosek o wznowienie postępowania, nie mając świadomości, że w dacie jego złożenia upłynął już termin zakreślony przepisami prawa.
Strona podniosła też że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia , a dla osoby fizycznej taką przeszkodą jest obowiązek złożenia wniosku o wznowienie postępowania w terminie miesiąca od dnia publikacji sentencji orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Jest to termin bardzo krótki w sytuacji, gdy żaden organ krajowy nie publikuje oficjalnej informacji o takich orzeczeniach.
Dyrektor Izby Celnej w K. po rozpoznaniu zażalenia postanowieniem [...] utrzymał w mocy sporne postanowienie.
Wskazał, iż warunkiem skuteczności czynności procesowej - wznowienia postępowania, przywrócenia terminu - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje, że wznowienie postępowania, czy też przywrócenie terminu jest niedopuszczalne.
Przywołał art. 162 §1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Ponadto zgodnie z art. 162 §2 ww. ustawy, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.
Zauważył też, iż zgodnie z art. 162 §4 o.p. instytucję przywrócenia terminu stosuje się do terminów procesowych oraz, że przywrócenie terminu do złożenia podania o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne - art. 162 §3 o.p.
Wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie ugruntowany jest pogląd, iż przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Negatywnie z tego punktu widzenia oceniane jest choćby lekkie niedbalstwo. Także nie stanowią o braku winy wszelkie sytuacje, w których zainteresowany powołuje się na przyczynienie osoby trzeciej do powstania zwłoki (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2002r. sygn. akt I SA/Ka 195/02).
Dodał, iż zasadą jest, że wznowienie postępowania następuje zarówno z urzędu, jak i na żądanie strony. Jednakże niektóre spośród podstaw wznowienia mogą być wyłącznie przedmiotem wniosku strony. Organ podatkowy nie jest władny uruchomić z urzędu postępowania w przypadku zaistnienia podstawy związanej z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości UE (art. 240 §1 pkt 11 o.p.) i w tym przypadku termin do wznowienia postępowania liczy się od dnia publikacji sentencji orzeczenia TSUE w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
W świetle powyższego, w opinii Dyrektora Izby Celnej K., strona była uprawniona do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Przenosząc obowiązujące przepisy prawne na stan sprawy Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził iż za przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania można uznać podnoszony przez Stronę brak wiedzy o wyroku TS UE z dnia 02 czerwca 2016r. w sprawie C-418/14 (a tym bardziej o dacie jego publikacji). W konsekwencji powyższego stwierdził, iż przyczyna uchybienia terminowi ustała najpóźniej w dniu [...]r., a zatem podanie o przywrócenie terminu należało wnieść w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi (art. 162 §3 o.p.), tj. najpóźniej w dniu 18 października 2016r. , którego to terminu Strona nie dotrzymała.
Organ dokonał także oceny, czy uchybienie terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło bez winy Strony. W tym względzie zauważył, iż obowiązujące przepisy nie uzależniają uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Zatem każdy, nawet najlżejszy, stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu określonego do jej wykonania, wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej ale także lżejszej jej postaci niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy - por. W. Czachórski, op. cit., s. 171-172). Przywrócenie terminu uzależnione jest w szczególności od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem).
Dyrektor Izby Celnej przypomniał, iż Europejski Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu z dnia 02 czerwca 2016r. w sprawie C-418/14 Roz-Świt Zakład Produkcyjno-Handlowo-Usługowy Henryk Ciurko, Adam Pawłowski spółka jawna przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej we W. wypowiedział się w sprawie zgodności z przepisami wspólnotowymi przepisów dotyczących opodatkowania paliw do ogrzewania z powodu braku złożenia w terminie miesięcznego zestawienia oświadczeń, według których nabywane wyroby są przeznaczone do celów opałowych, co bez wątpienia ma wpływ na treść wydanej decyzji.
Podkreślił iż nie można pominąć faktu, iż nieznajomość prawa szkodzi co oznacza, że nie można zasłaniać się nieznajomością normy prawnej. W praktyce wyraża się ona tym, że nikt nie może podnosić, iż zachował się niezgodnie z normą dlatego, że nie wiedział o jej istnieniu. Dla poprawnego stosowania tej zasady konieczne jest, aby wszystkie akty prawne były publikowane w sposób umożliwiający każdemu zapoznanie się z nimi. W myśl art. 92 regulaminu postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości (Dz. Urz. UE L.2012.265.1 ze zm.) w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej publikuje się informacje zawierające datę oraz sentencję wyroków oraz postanowień Trybunału kończących postępowanie w sprawie. Odnosząc się zatem do argumentacji strony w postaci "niewiedzy" stwierdził, iż nie jest ona wystarczająca do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Wynika ona z braku staranności Strony w prowadzeniu własnych spraw. Między wydaniem orzeczenia (02 czerwca 2016r.), a jego publikacją (08 sierpnia 2016r.) upłynęło ponad 2 miesiące, a sprawa była szeroko komentowana zarówno w prasie, jak i Internecie i każda zainteresowana osoba bez najmniejszych przeszkód mogła do informacji w sprawie wyroku C-418/14 dotrzeć.
Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w Katowicach, w sprawie nie zaistniała także niezależna od Wnioskodawcy przeszkoda, której nie mogła Ona pokonać przy zachowaniu należytej staranności - zwłaszcza, że sentencja wyroku TS UE została opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE w sposób umożliwiający każdemu zapoznanie się z nią - nic zatem nie stało na przeszkodzie temu, aby w terminie wnieść wniosek o wznowienie postępowania.
Organ podkreślił iż strona, co prawda w sprawie działa w imieniu własnym, lecz wszelka korespondencja z Nią prowadzona jest doręczana na adres Kancelarii Radcy Prawnego - zatem była ona co najmniej w kontakcie z profesjonalnym radcą prawnym.
Reasumując, w opinii Dyrektora Izby Celnej w Katowicach, przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...]r. jest nieuzasadnione, gdyż strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez Jej winy, jak również nie dochowała terminu do złożenia ww. wniosku.
Odnosząc się do zarzutów strony organ drugiej instancji uznał je za niezasadne, zauważył, iż zarówno Naczelnik Urzędu Celnego w C., jak i Dyrektor Izby Celnej w Katowicach w niniejszej sprawie działały na podstawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, zatem przepisów k.p.a. siłą rzeczy nie mogły naruszyć.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zarzuciła organowi drugiej instancji naruszenie art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu złożono po upływie terminu zakreślonego przepisami ustawy, jak również poprzez błędne przyjęcie, że nie wykazano (nie uprawdopodobniono) braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Ponowiła argumenty przytoczone w zażaleniu iż wiedzę o tym, że przedmiotowy wniosek został złożony po upływie terminu z art. 241 § 2 pkt 2 o.p. powzięła dopiero na skutek doręczenia w dniu [...]r. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...]r. Tym samym termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął swój bieg w dniu [...]r., a nie jak błędnie przyjęły organy obu instancji 11 października 2016 r. Z uwagi na powyższe wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został złożony w ustawowym terminie tj. 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom zarzucić naruszenia przepisów prawa procesowego.
W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest terminowość i skuteczność wniesionego przez stronę środka w ramach instytucji przywrócenia terminu przewidzianej w art. 162 O.p. Według tej regulacji prawnej, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin procesowy na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przywrócenie siedmiodniowego terminu do złożenia podania jest niedopuszczalne.
Zaakcentować należy, że wskazana regulacja prawna kreuje cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej oraz dokonanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.
Podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu nie jest przedmiotem uznania organów. Omawiany przepis stanowi bowiem expressis verbis, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ zatem, w razie wystąpienia pozytywnych przesłanek objętych tym przepisem, zobligowany jest do przywrócenia terminu. Ponadto zauważyć należy, że warunkiem przywrócenia terminu, na podstawie art. 162 § 1 O.p., jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 97/10, wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt I SA/Ka 1977/00, wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12).
Zatem przy ocenie czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, co do zasady, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności. Wniosek zainteresowanego wskazujący przyczynę uchybienia terminu nie zawsze daje podstawę do przywrócenia terminu, bo może to nastąpić tylko wówczas, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że podawana przez niego przyczyna była nie do przewidzenia i nie do przezwyciężenia przy użyciu maksymalnego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt I FSK 1425/13). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się w zasadzie jednolicie, że przywrócenie terminu wyklucza każdy rodzaj winy. Usprawiedliwiają je okoliczności nagłe, nieprzewidywalne, takie, których człowiek dbający należycie o swoje interesy nie mógł przewidzieć i im zapobiec (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1779/12). Ponadto w judykaturze wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nie można natomiast przyjąć, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego była działalność lub brak działania osób, którymi podmiot się posługuje. Za brak działania przedstawiciela strony odpowiedzialność ponosi bowiem sama strona (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 791/12).
Poza sporem w rozpoznawanej sprawie jest okoliczność spełnienia przez skarżącego trzech z wyżej wskazanych przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Przede wszystkim skarżący uchybił miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 2 O.p., albowiem skoro wyrok TSUE z 2 czerwca 2016 r. w sprawie C-418/14, na który powołał się we wniosku o wznowienie postępowania, opublikowano w Dzienniku Urzędowym UE 8 sierpnia 2016 r., to termin do wniesienia żądania o wznowienie postępowania upływał z dniem 8 września 2016 r. Skarżący z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpił natomiast dopiero [...]r. i decyzją z [...]r. organ odmówił wnioskowanego wznowienia (decyzję doręczono 2 listopada 2016 r.).
Ponadto z akt sprawy wynika, że 8 listopada 2016 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, a czynności tej dokonał – jak twierdzi - w terminie 7 dni po tym, jak uzyskał informację od organu w uzasadnieniu decyzji odmawiającej wnioskowanego wznowienia z uwagi na uchybienie miesięcznemu terminowi od daty opublikowania wydanego przez TSUE wyroku w sprawie C-418/14.
Spór sprowadza się więc wyłącznie do kwestii, czy w sprawie zaistniała (bądź nie) przesłanka braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wymiarowego w akcyzie.
Sąd podkreśla, że przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, co do zasady należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności. Ocena taka powinna jednak każdorazowo uwzględniać całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego, nie może natomiast odwoływać się do uogólnień odnoszonych do oczekiwanego i postulowanego w powszechnym obrocie gospodarczym miernika (wzorca) starannego i uważnego przedsiębiorcy. Nie wszystkie zdarzenia i okoliczności można bowiem kwalifikować, bez uzasadnionych wątpliwości, wyłącznie wedle tego kryterium.
Skarżący brak swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, upatruje w braku wiedzy o wydaniu przez TSUE wyroku z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie C-418/14 i jego publikacji w Dzienniku Urzędowym UE 8 sierpnia 2016 r.
Zdaniem Sądu, taka argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie, a wobec tego organy obu instancji zasadnie odmówiły przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. W szczególności podnieść należy, że organy słusznie wywiodły, że brak posiadania przez stronę skarżącą owej wiedzy świadczy o niedochowaniu przez nią staranności, jakiej należałoby oczekiwać od podmiotu należycie dbającego o swoje interesy. Sąd stwierdza, że brak wiedzy Strony, co do wydanego przez TSUE orzeczenia, w sytuacji gdy z owego orzeczenia Strona próbuje wywieść korzystne dla siebie skutki prawne nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, o której mowa w art. 162 § 1 O.p. Należy podkreślić, że w sytuacji gdy podmiot posiada ograniczoną wiedzę w zakresie prawa i procedury podatkowej lub takiej wiedzy w ogóle nie posiada, a prowadząc działalność gospodarczą chce uniknąć skutków tej niewiedzy, może, a nawet powinna, skorzystać z pomocy profesjonalisty (np. doradcy podatkowego, radcy prawnego, adwokata). Brak takowej wiedzy z uwagi na fakt, że Strona jest podatnikiem prowadzącym działalność gospodarczą, świadczy raczej o niedbalstwie podatnika, a co najmniej o niedochowaniu należytej staranności w dbałości o własne interesy.
W realiach rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że Strona – jak zauważyły organy – co prawda w sprawie działa w imieniu własnym, lecz wszelka korespondencja była doręczana na adres Kancelarii Radcy Prawnego - zatem Skarżący był ona co najmniej w kontakcie z profesjonalnym radcą prawnym. Ponosi więc konsekwencje swego wyboru i działania lub zaniechania swego pełnomocnika.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę na konieczność przejrzystego i wiarygodnego przedstawienia przez stronę niezawinionych okoliczności uniemożliwiających jej dochowanie terminu, a w konsekwencji na niezbędność podjęcia aktywności dowodowej przez samą stronę w celu potwierdzenia zasadności argumentacji wskazanej we wniosku o przywrócenie terminu w zakresie braku winy w uchybieniu terminu. W badanej sprawie Skarżący nie powołał żadnych argumentów, które mogłyby uprawdopodobnić brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Sama bowiem okoliczność braku wiedzy o wydanym wyroku TSUE nie może zostać uznana za przesłankę uzasadniającą przywrócenie terminu, o której mowa w art. 162 § 1 O.p.
Podkreślenia wymaga, że z uwagi na incydentalny, wpadkowy charakter postępowania uruchamianego wnioskiem o przywrócenie terminu, w stosunku do toku postępowania zasadniczego, wprowadzono do niego środek w postaci uprawdopodobnienia. Ustawodawca przewidział w tym postępowaniu jedynie namiastkę dowodu, a weryfikacja twierdzeń zawartych we wniosku nie może przerodzić się w osobne postępowanie. W ramach tego postępowania organ powinien jedynie ocenić prawdopodobieństwo określonego ciągu zdarzeń, a przeprowadzanie dowodów mających na celu weryfikację uprawdopodobnienia ograniczyć do niezbędnego minimum (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 1654/11).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, w ustalonych przez organy okolicznościach, przywrócenie terminu nie było możliwe, a organy był obowiązane odmówić przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, co też uczyniły w swoich postanowieniach.
W świetle zatem przedstawionych okoliczności chybione były zarzuty skargi, a biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło