III SA/Gl 411/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] w K. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 13 marca 2024 r., nr PR.9200.4.2023 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia 8 grudnia 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi jest postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: Prezes) z 13 marca 2024 r, znak PR.9200.4.2023 utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. – dalej Dyrektor z 8 grudnia 2023 r. znak [...], odmawiające dopuszczenia Fundacji [...] w K. – dalej strona, fundacja - do udziału na prawach strony w postępowaniu o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego KWK "[...]" na lata 2024- 2026. Stan sprawy jest następujący: Wnioskiem z dnia 7 listopada 2023r. fundacja zwróciła się o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu toczącym się przed Dyrektorem Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z wniosku P S.A. w przedmiocie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego KWK [...] na lata 2024-2026. Wskazała, iż na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. dopuszczenia do udziału w postępowaniu może żądać organizacja społeczna, jeśli jest to uzasadnione jej celami statutowymi, przy czym do jej celów statutowych należą m.in.: — ochrona przyrody, krajobrazu oraz środowiska naturalnego (§7 pkt 3.1 statutu Fundacji); — podejmowanie starań na rzecz realizacji zasad demokratycznego państwa prawa, przejrzystości w życiu publicznym, społecznej kontroli nad instytucjami zaufania publicznego oraz przeciwdziałania patologiom życia publicznego i społecznego (§7 pkt 3.3 statutu Fundacji); — wspieranie szerokiego uczestnictwa społeczeństwa w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska naturalnego, zabytków kultury, praw człowieka jak i innych interesów publicznych (§7 pkt 3.4 statutu Fundacji). Jak stanowi § 8 pkt 4 statutu fundacji, realizuje ona swoje cele m.in. poprzez uczestniczenie w postępowaniach administracyjnych i innych, w których mogą być naruszone interesy ochrony środowiska naturalnego, prawa konsumentów i inne interesy publiczne. Zaznaczyła, iż celem przedmiotowego postępowania jest zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego zajmującego się wydobyciem węgla kamiennego. Ruch zakładu górniczego, w szczególności zajmującego się wydobyciem węgla kamiennego, ma bezpośredni i znaczący wpływ na środowisko. Wpływ ten polega przede wszystkim na ingerencji w powierzchnię ziemi, w strukturę wodną, co w konsekwencji skutkuje również negatywnym oddziaływaniem na elementy przyrody. Po pierwsze, wydobywanie węgla ściśle wiąże się z ingerencją w powierzchnię ziemi, która bezsprzecznie jest elementem środowiska. Po drugie, ruch zakładu górniczego inherentnie oddziałuje na strukturę wodną. Działanie zakładu wiąże się bowiem z odwadnianiem kopalni, co może mieć przełożenie na stan wód podziemnych i powierzchniowych. Zatem monitorowanie wpływu kopalni na hydrosferę, jest tym bardziej istotne dla zapewnienia jak najpełniejszej ochrony środowiska. Po trzecie, ruch zakładu KWK [...] wpływa negatywnie na warunki życia mieszkańców dzielnicy [...] W K., w związku z występowaniem wstrząsów i szkód górniczych. Zjawiska te prowadzą do naruszenia dóbr osobistych mieszkańców oraz skutkują powstawaniem szkód w nieruchomościach będących ich własnością, a także w infrastrukturze publicznej z której korzystają w codziennym życiu. Zatem w interesie społecznym leży to, aby interes społeczności lokalnej był uwzględniany w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia (zmiany) planu ruchu zakładu górniczego. Fundacja działając jako rzecznik interesu społecznego (interesu społeczności lokalnej dzielnicy [...]) realizować będzie cele statutowe określone w § 7 pkt 3.3. oraz 3.4. Statutu. W ocenie fundacji jej udział w niniejszym postępowaniu jest uzasadniony interesem społecznym z kilku powodów. Po pierwsze, w interesie społecznym jest zapewnienie społecznej kontroli planu ruchu zakładu górniczego, który szczegółowo określa sposób prowadzenia działalności wydobywczej, mającej z kolei bezpośredni wpływ na stan środowiska naturalnego. Umożliwi to przede wszystkim kontrolę nad uwzględnieniem zasad ochrony środowiska oraz interesu mieszkańców dzielnicy [...] w K. w postanowieniach planu ruchu zakładu górniczego. W ocenie fundacji ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych, a każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska. Zatem transparentność prowadzenia działalności mającej bezpośredni i znaczący wpływ na środowisko naturalne, jaką jest ruch zakładu górniczego, leży w interesie społecznym. Za przyjęciem istnienia interesu społecznego w jej udziale w postępowaniu przemawia znaczący wpływ przedsięwzięcia będącego przedmiotem postępowania na środowisko naturalne, prawnie chronione elementy przyrodnicze, a także zdrowie ludzi, powierzchnię ziemi ,czy wodę. W interesie społecznym leży kontrola wpływu zatwierdzanego planu ruchu zakładu górniczego na te elementy środowiska. Fundacja na potwierdzenie swego stanowiska, że działanie na rzecz ochrony środowiska zawsze leży w interesie społecznym przywołała wyrok NSA z 23 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1339/09. Wskazała, iż ponadto współpracuje ze społecznością lokalną dzielnicy [...] w K., na którą bezpośrednio oddziałuje prowadzone przez Wnioskodawcę wydobycie kopalin ze złoża [...]. Ruch zakładu wpływa bezpośrednio na warunki życia mieszkańców, w tym na zamieszkiwane przez nich nieruchomości, w związku z regularnym występowaniem wstrząsów i szkód górniczych. Społeczność lokalna dzielnicy [...] wielokrotnie wyrażała swoje krytyczne stanowisko wobec działalności Wnioskodawcy, m.in. organizując protesty oraz kierując w lutym 2022 r. petycję do Prezydenta K. w sprawie ograniczenia negatywnego oddziaływania związanego z działalnością kopalni. Udział fundacji, jako rzecznika interesów społeczności lokalnej oraz środowiska jako dobra wspólnego, wpłynie pozytywnie na przebieg postępowania poprzez nadanie mu bardziej kontradyktoryjnego, obiektywnego charakteru. Będzie ona czuwać nad prawidłowym przebiegiem postępowania, w szczególności nad stosowaniem ogólnych zasad postępowania administracyjnego, takich jak zasada praworządności, zasada prawdy obiektywnej oraz uwzględniania słusznego interesu obywateli, zasada zaufania do władzy publicznej. Działając na podstawie art. 31 § 2 K.p.a., Dyrektor OUG w K., postanowieniem z dnia 8 grudnia 2023 r., odmówił dopuszczenia fundacji do udziału w prowadzonym postępowaniu, wskazując, iż w sprawie nie są spełnione łącznie przesłanki dopuszczenia, o których mowa w ww. przepisie K.p.a. Uzasadniając zaskarżone postanowienie organ przytoczył przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu wymienione w art. 31 § 1 k.p.a. Następnie stwierdził, że pierwsza z przesłanek dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu została spełniona. Jednakże zdaniem organu w sprawie nie został spełniony drugi warunek dopuszczenia organizacji do postępowania, tj. nie przemawia za tym interes społeczny. W ocenie organu I instancji fundacja nie określiła interesu społecznego skonkretyzowanego w danej sprawie indywidualnie, przy uwzględnieniu jej realiów, uwarunkowań i celów toczącego się postępowania. Fundacja wniosła zażalenie na postanowienie Dyrektora OUG w K. z dnia 11 maja 2023 r. W treści zażalenia wskazała, iż jest ono błędne. Wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i dopuszczenie jej do przedmiotowego postępowania. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego postanowieniem z dnia 13 marca 2024r. nie uwzględnił zażalenia. Po przywołaniu art. 31 k.p.a stwierdził, iż wyrażona w zaskarżonym postanowieniu ocena organu I instancji, iż dopuszczenie fundacji do udziału w przedmiotowym postępowaniu nie jest uzasadnione jej celami statutowymi, jest niespójne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i przeczy temu statut Fundacji. Wskazano w nim, iż do celów statutowych należy m.in.: ochrona przyrody, krajobrazu oraz środowiska naturalnego (§ 7 pkt 3.1.), wspieranie, promowanie i propagowanie ochrony środowiska (...) (§ 7 pkt 3.2) oraz wspieranie szerokiego uczestnictwa społeczeństwa w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska naturalnego, zabytków kultury, praw człowieka, jak i innych interesów publicznych (§ 7 pkt 3.4). Dalej Prezes przywołał art. 108 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2023 r. poz. 633, z poźn. zm.), zwanej dalej "P.g.g." normujący zagadnienie planu ruchu zakładu górniczego i stwierdził, iż pomiędzy celami statutowymi, a przedmiotem postępowania, tzn. zatwierdzeniem planu ruchu zakładu górniczego KWK [...] istnieje związek. Zatem spełniona została pierwsza z przesłanek, o których mowa w art. 31 § 1 K.p.a. W zakresie drugiej przesłanki z art. 31 § 1 K.p.a. Prezes zauważył, że użyte w tym przepisie pojęcie interesu społecznego nie zostało ustawowo zdefiniowane, co oznacza, że pojęciu temu nadaje treść organ administracji publicznej w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnej sprawie. Wskazał, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że istotą udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie jest zaspokajanie partykularnych interesów samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. Organizacja społeczna winna także uprawdopodobnić, że jej udział przyczyni się do lepszego wypełnienia przez prowadzone postępowanie administracyjne jego celów. Dopuszczenie określonej organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w sprawach z zakresu zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego, na zasadzie art. 31 § 1 K.p.a., nawet gdy uzasadniają to cele statutowe wnioskodawcy, nie może być niejako automatyczne. W rozpatrywanej sprawie zdaniem Prezesa brak jest drugiej z przesłanek - interesu społecznego - uzasadniającej dopuszczenie Fundacji do udziału na prawach strony w przedmiotowym postępowaniu. Przywołując argumenty fundacji przemawiające za dopuszczeniem do udziału w postępowaniu polegające na "konieczności zapewnienia społecznej kontroli nad planem ruchu, który szczegółowo określa sposób prowadzenia działalności wydobywczej, mającej z kolei bezpośredni wpływ na stan środowiska", "kontroli nad uwzględnieniem zasad ochrony środowiska oraz interesu mieszkańców dzielnicy [...] w K.", "kontroli wpływu zatwierdzonego planu ruchu zakładu górniczego na elementy środowiska" Prezes stwierdził, iż takie, a nie inne określenie interesu społecznego przez fundację wskazuje de facto na brak określenia interesu społecznego skonkretyzowanego w danej sprawie indywidualnie, przy uwzględnieniu jej realiów, uwarunkowań i celów toczącego się postępowania. Prezes zaznaczył, iż w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym mamy do czynienia z działalnością górniczą i nie można zapomnieć, iż art. 144 ust. 1 P.g.g. stanowi, że właściciel nie może sprzeciwić się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego, który jest prowadzony zgodnie z ustawą. Może jednak żądać naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody. W ocenie Prezesa w toku postępowania fundacja nie przedstawiła żadnych okoliczności wskazujących na wykraczający ponad dopuszczony przepisami prawa zakres zagrożeń związanych z ruchem zakładu górniczego. Tym samym fundacja nie wykazała istotnych i ważnych z punktu widzenia interesu społecznego wartości w odniesieniu do przedmiotu postępowania w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego. Nie wykazała tym samym interesu społecznego, którym w tym stanie faktycznym mogłoby być jedynie jakieś nadzwyczajne dobro ogólnospołeczne. Wydobywanie kopaliny bez spowodowania ujemnych oddziaływań na środowisko nie jest bowiem w ogóle możliwe. Wskazał też, iż nie jest wystarczające ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, powoływanie się na ochronę środowiska, gdyż są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 985/13, opubl. Legalis). Za dopuszczeniem Fundacji do udziału w przedmiotowym postępowaniu nie przemawia również wskazana przez nią przesłanka reprezentowania "interesu mieszkańców dzielnicy [...]", " interesów społeczności lokalnej". Fundacja nie skonkretyzowała, o jaki "interes" chodzi, zaś interesy majątkowe właścicieli nieruchomości narażonych na ujemne skutki działalności górniczej są realizowane w trybie określonym w Dziale VIII P.g.g. ("Odpowiedzialność za szkody") oraz na podstawie przepisów kodeksu cywilnego, a nie w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego łub dodatku do niego. Podniósł organ II instancji, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, w myśl którego stroną w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego jest wyłącznie przedsiębiorca występujący o zatwierdzenie tego planu i brak jest możliwości przyznania statusu strony wymienionego postępowania innym podmiotom niż wnioskodawca (tak NSA w wyroku z dnia 29 sierpnia 2000 r., sygn. akt II SA/Ka 1650/99, niepubl., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w trzech wyrokach z dnia 10 maja 2004 r., sygn. akt II SA/Ka 490/02, lex 699753, III SA/Ka 752/03, lex nr 720761, i II SA/Ka 1701/03, lex nr 719757, Z faktu zamieszkiwania lub posiadania mienia na terenie górniczym (w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 15 p.g.g.) nie może więc zdaniem Prezesa wynikać przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego. Ponadto, społeczność lokalna ma możliwość wypowiedzenia się w procesie zatwierdzania planu ruchu zakładu górniczego - art. 108 ust. 6b P.g.g. W ocenie organu II instancji jakkolwiek doniosły byłby interes organizacji społecznej, ze względu na który żąda ona udziału w postępowaniu - nie można go stawiać ponad interesem strony. Organ administracji publicznej jest obowiązany w procesie ważenia interesu społecznego i statutowych celów organizacji społecznej uwzględnić także interes strony, co nie oznacza, że wyłącznie interes strony może uzasadniać odmowę dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Interes strony jest bowiem koniecznym elementem definiowania interesu społecznego w konkretnym postępowaniu, którego nie da się oderwać od przedmiotu tego postępowania, mimo że interes społeczny jako taki, inaczej niż interes prawny Strony, nie jest oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2015, sygn. akt II GSK 588/14, opubl: Legalis). W ocenie Prezesa dopuszczenie fundacji do udziału w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego KWK [...] mogłoby zagrozić interesowi strony oraz wynikającemu z niego interesowi społecznemu. Brak zatwierdzenia planu ruchu tego zakładu górniczego spowodowałby konieczność odwleczenia robót planowanych na jego podstawie, a w konsekwencji stwarzałby zagrożenie dla sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Tym samym mógłby negatywnie wpłynąć na miejsca pracy dla ogromnej liczby pracowników przedsiębiorcy, a to oznacza negatywny wpływ na interes społeczny. Za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny przemawiał będzie tylko wtedy, gdy będzie ona dysponowała nie tylko wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi, ale i rozeznaniem w sprawie, w której ma uczestniczyć (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1016/13, opubl: Legalis). Zdaniem Prezesa w przedmiotowej sprawie, zarówno we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu jak i w zażaleniu fundacja nie wywiązała się z tego obowiązku, nie wskazała w żaden sposób powyższego związku, mając na uwadze przedmiot postępowania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 9 ust. 3 Konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706), Prezes wskazał, iż jest chybiony. Postępowanie w przedmiocie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego, regulowane przepisami P.g.g., nie stanowi bowiem "administracyjnej lub sądowej procedury umożliwiającej kwestionowanie działań (...) władz publicznych naruszających postanowienia jej prawa krajowego w dziedzinie ochrony środowiska", o której mowa w art. 9 ust. 3 Konwencji, gdyż powyższe nie jest to celem ani przedmiotem tego postępowania. Nawet jeżeli przyjąć odmienne stanowisko w ww. zakresie, to wbrew temu co sugeruje żaląca się, cytowany przepis Konwencji nie stanowi o konieczności zapewnienia "automatycznego" dostępu "do administracyjnej lub sądowej procedury umożliwiającej kwestionowanie działań (...) władz publicznych naruszających postanowienia jej prawa krajowego w dziedzinie ochrony środowiska" wszystkim żądającym tego członkom społeczeństwa (organizacjom), lecz tylko tym "spełniającym wymagania, o ile takie istnieją, określone w prawie krajowym". W skardze do WSA w Gliwicach strona organowi zarzuciła naruszenie: 1. art. 31 § 2 w z., z art. 31 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie została spełniona przesłanka istnienia interesu społecznego w dopuszczeniu Fundacji do postępowania, co skutkowało odmówieniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu oraz błędną wykładnię pojęcia interesu społecznego poprzez niezasadne powiązanie interesu społecznego z interesem przedsiębiorcy górniczego, co skutkowało przyjęciem, że interes społeczny nie przemawia za udziałem Fundacji w postępowaniu, a tym samym odmową dopuszczenia jej do postępowania; 2. art. 7 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, polegającego w szczególności na zapewnieniu społecznej kontroli przebiegu postępowania, w którym występuje tylko jedna strona oraz zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony środowiska w odniesieniu do działalności przedsięwzięcia znacząco oddziałującego na środowisko, jak również na umożliwieniu uwzględnienia w przebiegu postępowania interesu społeczności lokalnej dzielnicy [...], co w konsekwencji skutkuje naruszenie zasady budowania zaufania do władzy publicznej; 3. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady bezstronności i równego traktowania, a w konsekwencji naruszenie zasady budowania zaufania do władzy publicznej, polegające na bezpodstawne przyznanie prymatu indywidualnemu interesowi przedsiębiorcy górRlczegz3-. nad interesem społecznym, W' tym interesem społeczności lokalnej dzielnicy [...] w K. oraz utożsamienie indywidualnego interesu przedsiębiorcy górniczego z interesem społecznym; 4. art. 7, 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. poprzez pominięcie kluczowego w sprawie elementu materiału dowodowego, tj. Uchwały Rady Dzielnicy nr [...] [...] nr [...] z 14 listopada 2023 r., co skutkowało nieprawidłowym uznaniem, że w sprawie nie istnieje skonkretyzowany indywidualnie interes społeczny przemawiający za dopuszczeniem Fundacji do udziału w postępowaniu; 5. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, które było wadliwe i podlegało uchyleniu; 6. art. 144 ust. 1 P.g.g. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten reguluje nie tylko dochodzenie naprawy szkód górniczych, ale określenie szczegółowych zasad funkcjonowania zakładu górniczego, a w konsekwencji niewłaściwie zastosowanie tego przepisu w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego, w którym nie znajdował on zastosowania. 7. art. 9 ust. 3 Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, sporządzona w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706; dalej; "Konwencja z Aarhus") poprzez pozbawienie Fundacji dostępu do procedury administracyjnej umożliwiającej kwestionowanie działań władz publicznych potencjalnie naruszających postanowienia prawa krajowego w dziedzinie ochrony środowiska. W konsekwencji wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie spornego postanowienia zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w tym kosztów zastępstwa procesowego . Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli stało się postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 13 marca 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora OUG w K. odmawiające dopuszczenia fundacji do udziału w postępowaniu o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego KWK [...] na lata 2024-2026 . Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w powyższym trybie i zakreślonych powyżej granicach Sąd stwierdził, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, gdyż organy odmawiając dopuszczenia fundacji do udziału w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego KWK [...] na lata 2024-2026 dokonały wadliwej wykładni art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Stosownie do art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Jak wynika z akt sprawy, organ II instancji nie kwestionował, że żądanie fundacji jest uzasadnione jej celami statutowymi. Zgodnie bowiem ze statutem Fundacji do jej celów należy m.in.: ochrona przyrody, krajobrazu oraz środowiska naturalnego (§ 7 pkt 3.1.), wspieranie, promowanie i propagowanie ochrony środowiska (...) (§ 7 pkt 3.2) oraz wspieranie szerokiego uczestnictwa społeczeństwa w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska naturalnego, zabytków kultury, praw człowieka, jak i innych interesów publicznych (§ 7 pkt 3.4). Zakwestionowano zaś brak spełnienia drugiej z przesłanek, o których mowa w art. 31 § 1 K.p.a. Organy stwierdziły bowiem, że nie została spełniona druga z przesłanek, tj. fundacja nie wykazała, że za dopuszczeniem do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. Sąd w składzie orzekającym nie podzielił stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu, że brak jest interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem fundacji do udziału w postępowaniu. Rozpoznając wniosek organizacji społecznej w ramach art. 31 § 1 k.p.a. kluczowego znaczenia nabiera właściwe określenia treści przesłanki interesu społecznego, zawartej w powyższej regulacji. Należy więc ustalić, czy interes społeczny przemawia za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w konkretnym postępowaniu, innymi słowy, czy udział organizacji społecznej w tym postępowaniu będzie korzystny dla ochrony interesu społecznego. Pojęcie "interesu społecznego" jest pojęciem nieostrym (niedookreślonym), zwanym również klauzulą generalną. Ze swej istoty pojęcie takie nie ma ogólnej definicji ustawowej, wobec czego wypełnienie go treścią, nadanie mu znaczenia w okolicznościach konkretnej sprawy należy do organu administracji publicznej. Interes społeczny nie może być zatem traktowany w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od stanu faktycznego konkretnej sprawy, gdyż nie jest pojęciem stałym i jednolitym (tak H. Knysiak-Sudyka, Komentarz do art. 7 K.p.a., uwaga nr 6, w: H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, dostęp: LEX online oraz podana tam literatura). Pojęcie interesu społecznego, ze względu na swoją niedookreśloność, jest więc traktowane jako kategoria luzu decyzyjnego przyznanego organowi administracji, przy czym swoboda decyzyjna organu nie jest w tym przypadku nieograniczona. Treść pojęcia nieoznaczonego, któremu organ nadaje sens i znaczenie, musi opierać się o wartości istotne w systemie prawnym, jak też wartości istotne w kontekście rozpatrywanej sprawy, istotne ze względu na ratio legis aktu prawnego, na tle którego rozstrzygana jest sprawa administracyjna, cele i zadania, jakie ustawodawca pragnął osiągnąć przez określoną regulację itp. (zob. T. Woś, Obowiązek uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w toku postępowania administracyjnego (art. 7 in fine K.p.a.), Krakowskie Studia Prawnicze 1987, nr 20, s. 119). Dokonana przez organ administracji publicznej interpretacja pojęcia interesu społecznego podlega kontroli sądu administracyjnego. Stanowi ona bowiem element wykładni norm prawnych, która w całości podlega tej weryfikacji w ramach badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym pojęcie interesu publicznego (społecznego) jest pojęciem szerokim i nieostrym, nie ulega jednak wątpliwości, że obejmuje ono interes ogółu (określonej wspólnoty), a nie jedynie interesy indywidualne. Warto również zwrócić uwagę, że w doktrynie, a za nią i w judykaturze przyjmuje się, iż różnica pomiędzy wyrażeniami: "jest w interesie indywidualnym" bądź "jest w interesie ogółu" oznacza, iż wyprowadzona z danego stanu obiektywnego określona korzyść przypada jednostce, względnie całemu społeczeństwu. O ile zatem interes indywidualny jest relacją pomiędzy jakimś stanem obiektywnym a oceną tego stanu z punktu widzenia korzyści, jaką on przynosi lub może przynieść jednostce, to interes ogółu oznacza relację między jakimś stanem obiektywnym a oceną tego stanu z punktu widzenia korzyści, jaką on przynosi lub może przynieść ogółowi (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 770/17, LEX nr 2637468 oraz powołane tam poglądy doktryny). Dodatkowo wymaga podkreślenia, że fundacja - organizacja społeczna, która w danej sprawie domaga się dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, powinna uprawdopodobnić, a nie udowodnić, istnienie interesu społecznego. Na tym etapie nie można więc domagać się od niej – jak w rozpoznawanej sprawie chcą tego organy – by wykazała ona przemawiające za tym konkretne okoliczności, a to z kilku istotnych względów. Po pierwsze, organizacja społeczna, która dopiero dąży do dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu nie ma przymiotu strony czy uczestnika postępowania, a zatem nie ma wglądu w akta administracyjne danego postępowania. Tym samym nie posiada takich informacji, które pozwoliłyby jej na wskazanie bardzo szczegółowych, konkretnych okoliczności popartych materiałem dowodowym. Po drugie, ustawodawca w przepisie art. 31 § 2 K.p.a. używa sformułowania "uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione", które to sformułowanie nie daje podstaw do żądania od organizacji społecznej udowodnienia konkretnych okoliczności, ale podania okoliczności, które czynią jej wniosek uzasadnionym, a więc okoliczności, które uprawdopodabniają, że wskazywany przez organizację społeczną skutek może wystąpić (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2989/15, LEX nr 2406626 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1409/15, LEX nr 2279378). Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy, że zdaniem Sądu, organy nie oceniły w sposób właściwy, czy w świetle przesłanek i celów określonych w art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. fundacja powinna zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu, którego przedmiotem jest – jak wynika z wniosku inicjującego postępowanie dotyczące zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego KWK [...] na lata 2024-2026. Wymaga w tym względzie odnotowania, że fundacja zarówno we wniosku jak i w zażaleniu podnosiła, że sprawa w postępowaniu o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego KWK [...] na lata 2024-2026. dotyczy interesu społecznego ze względu na znaczący i bezpośredni wpływ na środowisko naturalne jakim jest ruch zakładu górniczego. Wskazano także, iż niewątpliwie ruch zakładu górniczego ma duży wpływ na chronione elementy przyrodniczce, zdrowie ludzi, powierzchnię ziemi. Zaakcentowano znaczenie dla interesu społecznego kontroli wpływu zatwierdzanego planu ruchu górniczego na w/w elementy środowiska naturalnego. Zwrócono także uwagę na jego wpływ i znaczenie dla mieszkańców dzielnicy [...] na które to bezpośrednio oddziałuje wydobycie kopalin przez przedsiębiorcę górniczego ze złoża [...]. Podkreślono, iż ruch zakładu górniczego KWK [...] skutkuje regularnymi wstrząsami i szkodami górniczymi na terenie objętym działalnością wydobywczą, w tym dzielnicą [...]. W oparciu o powyższe wywodzono, że w interesie społecznym pozostaje w przypadku postępowania o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego KWK [...] udział w nim fundacji. W ocenie organów fundacja nie wskazała konkretnych przesłanek, które uzasadniałyby jej udział w toczącym się postępowaniu czemu w ocenie Sądu przeczy treść wniosku. Odnosząc się do argumentacji organów wskazać przede wszystkim należy, że zdaniem Sądu, wniosek fundacji, a na dalszym etapie także zażalenie, choć zawierał ogólne stwierdzenia dotyczące ochrony środowiska i przyrody, zdrowia ludzi, w tym m.in. negatywne skutki wpływu zatwierdzanego planu ruchu zakładu górniczego to jednak powoływał się także na konkretną okoliczność przedmiotowego postępowania, za jaki niewątpliwie należy uznać zagrożenie dla zabytku – zespołu zabudowy osiedla [...] wpisanego do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego pod nr [...] i jego wpływ na życie mieszkańców osiedla [...] liczącej ok 5000 ludzi, czyli relatywnie szerokiego kręgu osób. Słusznie także fundacja zwróciła uwagę, iż w przedmiotowym postępowaniu dot. zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego przedsiębiorcą górniczym jest spółka Skarbu Państwa a organem rozpoznającym jej wniosek organ nadzoru górniczego – organ administracji rządowej. Nie ma zatem to postępowanie charakteru kontradyktoryjnego, zatem udział w nim organizacji społecznej służyć może interesowi społecznemu jako jej rzecznikowi. W ocenie Sądu także, domaganie się przez organy uprawdopodobnienia przez fundację do wykazania interesu społecznego w dopuszczeniu do jej udziału w postępowaniu o zatwierdzeniem planu ruchu zakładu górniczego KWK [...] należy uznać za bezpodstawne, gdyż bez zagwarantowania fundacji dostępu do akt sprawy nie sposób było wymagać skonkretyzowania, doprecyzowywania wniosku. Niezależnie od powyższego, nie można nie zauważyć, że chociaż argumentacja zawarta we wniosku jest ogólna, to jednak niewątpliwie dotyczy zagadnień które mają wpływ na jakość życia, zdrowie ludzi, stan ich zdrowia fizycznego i psychicznego. Niewątpliwie także działanie zakładu ruchu górniczego wiąże się z odwadnianiem kopalni, co może mieć przełożenie na stan wód podziemnych i powierzchniowych. Zatem monitorowanie wpływu kopalni na hydrosferę, jest tym bardziej istotne dla zapewnienia jak najpełniejszej ochrony środowiska. Wymaga również podkreślenia, że w ocenie Sądu, odkodowując ustalając elementy składowe pojęcia interesu społecznego, a więc wartości, które mogą być brane pod uwagę przy wykładni tego pojęcia, można do nich zaliczyć racjonalnie pojmowaną społeczną kontrolę nad postępowaniem w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego KWK [...] na lata 2024-2026, co ma szczególne znaczenie, jeśli weźmie się pod uwagę, że stronami w tego rodzaju postępowaniach są jedynie podmioty zainteresowane prowadzeniem działalności wydobywczej w oparciu o zatwierdzony plan ruchu zakładu górniczego. Mając zatem na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności, w ocenie Sądu – wbrew twierdzeniom organów obu instancji – w przedmiotowej sprawie należało uznać, że za udziałem fundacji w postępowaniu przemawia interes społeczny. Zdaniem Sądu, fundacja nie tylko wykazała celowość przystąpienia do przedmiotowego postępowania z uwagi na cele statutowe, ale również w wystarczający sposób uprawdopodobniła, że jej udział w postępowaniu stanowi kwestię mającą znaczenie dla interesu społecznego. Poglądu tego nie może zmienić podnoszony przez organy argument, iż brak zatwierdzenia planu ruchu tego zakładu górniczego spowodowałby konieczność odwleczenia robót planowanych na jego podstawie, a w konsekwencji stwarzałby zagrożenie dla sytuacji finansowej przedsiębiorcy i w ten sposób wpłynąć negatywnie na miejsca pracy dla ogromnej liczby pracowników przedsiębiorcy, czyli negatywnie wpłynąć na interes społeczny. Udział organizacji w postępowaniu nie oznacza bowiem automatycznie iż nie dojdzie do nie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego KWK [...] na lata 2024-2026. Tym samym, organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy, powinny – zgodnie z art. 141 § 4 in fine P.p.s.a. – uwzględnić poczynione przez Sąd uwagi i kierować się oceną prawną wyrażoną w przedmiotowym orzeczeniu.