III SA/Gl 416/17

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 23 lutego 2018 r. skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagał się zwolnienia z należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego (vide: treść pisma z dnia 10 kwietnia 2018 r.). W jego uzasadnieniu podał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną. Ich źródłem utrzymania jest zasiłek opiekuńczy w kwocie 500,00 zł, jako że skarżący nie posiada prawa do emerytury lub renty. Tymczasem opłaty związane z utrzymaniem wynajmowanego mieszkania o pow. 67 m2 obejmują tzw. media (ok. 300,00 zł) oraz czynsz (500,00 zł). Dodatkowo na leki i wyżywienie wydatkują kwotę ok. 1.500,00 zł. Ponieważ podane wyżej dane uznano za niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, pismem z dnia 19 marca 2018 r. wezwano ustanowionego w sprawie pełnomocnika do nadesłania aktualnych dokumentów źródłowych wskazujących, iż skarżący i jego żona nie pobierają świadczeń emerytalno-rentowych; wydruku bądź wyciągu z posiadanego rachunku bankowego obrazującego dokonywane w okresie ostatnich trzech miesięcy operacje księgowe, w tym za tzw. media; a nadto aktualnych decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku opiekuńczego, zasiłku pielęgnacyjnego bądź zasiłków celowych na zakup posiłków i żywności lub dokumentów źródłowych wskazujących na inne formy pomocy, z których skarżący i jego żona korzystają. W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy przedłożono jedynie decyzję Prezydenta Miasta C. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł. Nadto powołując się na dołączoną do wniosku kartę informacyjną leczenia szpitalnego zwrócono się o przedłużenie terminu do nadesłania pozostałych dokumentów źródłowych, który to wniosek z uwagi na zaistniałe okoliczności referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 17 kwietnia 2018 r. uwzględnił. Do dnia dzisiejszego dokumenty te nie zostały jednak nadesłane. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie z należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie z należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał w całości wezwania z 19 marca 2018 r. to jest nie nadesłał wszystkich dokumentów źródłowych pozwalających na weryfikację złożonego oświadczenia. Tym samym brak było podstaw aby przyjąć, że zasługuje na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Wprawdzie jak wynika z treści wniosku skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym (vide: orzeczenie wydane w tym przedmiocie do dnia [...] r. w aktach sprawy, k-62), niemniej jednak korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika. I choć ten w piśmie z dnia 10 kwietnia 2018 r. poinformował, że wnioskodawca leży obłożnie chory i nie może się poruszać, a zatem nie jest w stanie w terminie wskazanym skompletować stosownych dokumentów potwierdzających zawarte we wniosku dane. Co więcej wystąpił o przedłużenie terminu do ich nadesłania, który to wniosek z uwagi na zaistniałe okoliczności referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 17 kwietnia 2018 r. uwzględnił, mimo to dokumenty źródłowe, do których przedłożenia skarżący został zobowiązany do dnia dzisiejszego nie zostały nadesłane. W tej sytuacji przyjąć należało, iż H. K. poprzestał jedynie na podanych w treści formularza wyjaśnieniach, które uznano za niewystarczające. Wynikało z nich bowiem, iż wnioskodawca jako osoba niepełnosprawna pobiera zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł (vide: decyzja z dnia [...] r., k-62 i k-146). Jednak wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, której aktualne źródła utrzymania z uwagi na brak stosownych dokumentów źródłowych w tym zakresie nie mogły zostać zweryfikowane. Decyzja o przyznaniu jej zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem w kwocie 520,00 zł znajdująca się w aktach sprawy wystawiona bowiem została na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. (k-62). Z kolei świadczenia pieniężne na zakup posiłków lub żywności, z których skarżący i jego żona korzystali, po raz ostatni wypłacono im w grudniu 2017 r. (vide: decyzja z dnia [...] r., k-65). Ponieważ aktualny wydruk z konta bankowego, na które środki te przelewano nie został przedłożony w tej sytuacji w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy powtórzyć, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. w CBOIS). Natomiast, gdy ten uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji o sytuacji finansowej, w której się znajduje, choć reprezentowany jest w sprawie przez fachowego pełnomocnika procesowego, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (tak postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06, a także z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06 oraz z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07 publik. w CBOIS oraz z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 561/08, LEX nr 530368). Orzekanie na podstawie nieaktualnych bądź niekompletnych danych nie jest przecież możliwe ani dopuszczalne. Tym bardziej, że zadeklarowane z tytułu koniecznego utrzymania wydatki (vide: rubryka nr 11 formularza) przewyższały uzyskiwane dochody (vide: rubryka nr 10 formularza). Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.