III SA/Gl 443/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione ponaglenia w sprawie zwrotu podatku postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 10 kwietnia 2017 r., D. S. za pośrednictwem pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] roku nr [...], w przedmiocie uznania za nieuzasadnione ponaglenia w sprawie zwrotu podatku. Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i wyznaczenie terminu zawitego do załatwienia wniosku strony skarżącej o wypłatę nadwyżki naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. w wysokości [...] zł. Skarżący podkreślił w skardze, że sam organ w pierwszej instancji w trakcie prowadzonej kontroli i postępowania podatkowego stwierdził, że kwota do zwrotu podatku VAT jest bezsporna. Po zapłacie podatku od towarów i usług w tej wysokości na rzecz Skarbu Państwa jest do zwrotu w całości z uwagi na wystawioną fakturę korygującą potwierdzoną przez kontrahenta i zwrot całej kwoty na konto skarżącego. Mając na uwadze powyższe, po złożonym ponownym wniosku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał zaskarżone postanowienie. Mając na uwadze powyższe, posiłkując się uchwałą NSA z dnia 24 października 2016 r., sygn. akt. I FPS 2/16, a także wydawanymi w podobnych przypadkach wyrokami WSA - w ocenie pełnomocnika strony - skarga staje się słuszna i zasadna. W udzielonej odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej powoływanej jako p.p.s.a., zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. Zgodnie z art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, którego bezzasadność stwierdził Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., jest specyficznym środkiem ochrony prawnej w postępowaniu podatkowym. Ponaglenie to przysługuje na czynność organu administracyjnego, w przedmiotowej sprawie jest nią przewlekłość postępowania. Zgodnie z art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm.) na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 ww. ustawy stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia. Organ podatkowy, uznając ponaglenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 141 § 2 Ordynacji podatkowej). Z kolei, pomimo, że Ordynacja podatkowa nie wskazuje w jaki sposób organ wyższego stopnia powinien postąpić w przypadku uznania ponaglenia za nieuzasadnione przyjmuje się, że w takim przypadku powinien on orzec w tym zakresie w formie postanowienia. Wydanie takiego postanowienia będzie uzasadniało wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność administracji (por. R. Hauser (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2009 r., LexisNexis, wydanie 5, str. 612). Ponaglenie o którym mowa w art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej jest wiec warunkiem wniesienia skargi na bezczynność organu podatkowego do sadu administracyjnego, której samodzielnym przedmiotem jest bezczynność organu, a nie wypowiedź w tym przedmiocie organu wyższego stopnia. Postępowanie związane z rozpoznaniem ponaglenia nie jest postępowaniem konkurencyjnym w odniesieniu do postępowania, w którym następuje rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji podatkowej (por. P. Pietrasz w: Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P, Popławski M., Presnarowicz S., Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX nr 100317). Ponaglenie z art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej spełnia zatem identyczną funkcję jak zażalenie przewidziane w art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwane dalej: K.p.a.), na tle którego w orzecznictwie NSA za utrwalony uznać należy pogląd, zgodnie z którym stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 § 1 K.p.a. ma charakter wpadkowy (incydentalny) i powinno mieć formę postanowienia. Postanowienie wydane w tym trybie nie podlega kognicji sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 872/12; postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 74/13). W tym kontekście, ponaglenie z art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej nie stanowi środka zaskarżenia, nie służy bowiem kontroli rozstrzygnięć podjętych w postępowaniu administracyjnym, lecz ma na celu spowodowanie, aby rozstrzygnięcia takie w ogóle zostały wydane. Do ponaglenia nie mają zastosowania przepisy dotyczące zażaleń zamieszczone w art. 236-239 Ordynacji podatkowej. Postanowienie wydane w związku z rozpoznaniem wniesionego przez stronę ponaglenia nie należy też do postanowień kończących postępowanie dotyczy bowiem kwestii wpadkowej, tj. bezczynności organu lub przewlekłości postępowania zaistniałej w toku sprawy podatkowej. Nie można też uznać, że postanowienie wydane w oparciu o art. 141 Ordynacji podatkowej jest postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, skoro jego celem jest spowodowanie jedynie tego, aby w sprawie zostało podjęte rozstrzygnięcie (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3447/14). Postanowienie to nie jest zatem orzeczeniem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. i dlatego nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 145/12). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a., skargę należało uznać za niedopuszczalną i odrzucić, o czym orzeczono w sentencji postanowienia.