III SA/Gl 465/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium z tytułu odbycia stażu oraz zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Wojewody Śląskiego z [...] r. nr [...] utrzymał, po rozpatrzeniu odwołania B.W., w mocy decyzję nr [...] z [...]r. wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta C. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ powołał art. 53 ust. 6, art. 71 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz.U. Z 2018 r. poz. 1265 ze zm. dalej zwana ustawą lub ustawą o promocji zatrudnienia). Organ wskazał, że skarżąca 24 kwietnia 2018 r. zgłosiła się celem dokonania rejestracji jako osoba bezrobotna. W oświadczeniu dla osób bezrobotnych zarejestrowanych własnoręcznym podpisem potwierdziła, że wszystkie podane w trakcie rejestracji dane są zgodne ze stanem faktycznym. Na podstawie decyzji nr [...] z [...]r. skarżąca nabyła status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku od 24 kwietnia 2018 r. W złożonym oświadczeniu, w otrzymanym egzemplarzu informacji dla osób rejestrujących się skarżąca została zapoznana z prawami bezrobotnego zawartymi w ustawie. Skierowana do odbycia stażu, na stanowisku księgowej w A sp. z o.o. Uzyskała 30 maja 2018 r. wpis o pozytywnym zaopiniowaniu jej kandydatury przez pracodawcę. Przed podjęciem stażu, w oświadczeniu "skierowanego do odbycia stażu", poinformowana została o okresie realizacji, prawach i obowiązkach bezrobotnego skierowanego do jego odbycia. Od 11 czerwca 2018 r. skarżąca rozpoczęła pracę na powierzonym stanowisku i decyzją nr [...]z [...]r. skarżąca nabyła uprawnienia do stypendium z tytułu odbywania stażu. W związku z upływem karencji związanej z przyznaniem prawa do zasiłku decyzją nr [...] z [...]r. poinformowana została o nabyciu prawa do zasiłku od 23 lipca 2018 r. z uwagi na realizowany staż. Z informacji uzyskanych przez organ I instancji wynika, że skarżąca figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym firmy B sp. z o.o. Jako Wiceprezes Zarządu. Każdy z członków zarządu w tej spółce posiada uprawnienia do samodzielnego reprezentowania spółki. Organ będąc w posiadaniu informacji wcześniej nieznane, po wznowieniu postępowania dotyczącego nabycia przez skarżącą statusu bezrobotnego wyeliminowano z obrotu prawnego decyzję z [...] r. i orzeczono o odmowie przyznania jej statusu osoby bezrobotnej decyzją z [...]r. nr [...]. Orzeczenie to stało się przedmiotem odwołania strony do Wojewody Śląskiego. Organ odwoławczy w swym rozstrzygnięciu stwierdził, że zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy. W myśl art. 53 ust. 6 ustawy bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku. Z przepisów, jak wskazał organ, wynika że świadczenia przyznawane ze środków finansowych z Funduszu Pracy przysługują osobom bezrobotnym, dlatego niedopuszczalna jest sytuacja, w której zasiłek czy stypendium przysługują pomimo tego, że warunki przyznania prawa do świadczeń z tytułu bezrobocia nie są spełnione. Z materiału zgromadzonego przez organ wynika, że pozostawała w ewidencji osób bezrobotnych choć była wiceprezesem zarządu firmy B sp. o.o. – każdy z członków Zarządu uprawniony jest do samodzielnego reprezentowania spółki. Organ odwoławczy stwierdził, że pełnienie funkcji wiążącej się z obowiązkami, które mogą choćby ograniczać gotowość do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy stanowi przesłankę odmowy przyznania statusu osoby bezrobotnej. Ponadto zacytować treść wyroku NSA sygn. akt I OSK 3204/15 z 1 marca 2017 r. z którego wynika, że "skoro przyjmuje się według powołanego i akceptowanego orzecznictwa, że niespełnieniem przesłanki gotowości podjęcia zatrudnienia, jest aktywność w postaci członkostwa w zarządzie osoby prawnej, potwierdzona dokumentami statutowymi, to nie ma potrzeby badania zakresu dyspozycyjności osób ubiegających się o status osoby bezrobotnej w oparciu o inne dowody". Z tego względu organ stwierdził, że nie można przyjąć, że strona pełniąc funkcję wiceprezesa zarządu spółki, była osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie w tej dacie. Pełnienie bowiem funkcji wiceprezesa zarządu spółki w której każdy z członków zarządu ma uprawnienia do samodzielnego reprezentowania spółki, wiąże się z obowiązkami, które ograniczają gotowość do pracy w pełnym wymiarze czasu. Jest to okoliczność przesądzająca o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej. Nie zmienia tej oceny fakt, iż nie jest ona w spółce zatrudniona i - jak deklaruje - nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia. W tych okolicznościach sprawy organ odwoławczy uznał, że pełnienie przez stronę takiej funkcji może ograniczać gotowość do pracy w pełnym wymiarze czasu i stanowi wystarczający warunek do pozbawienia jej statusu osoby bezrobotnej oraz do uznania, że skarżąca nie mogła również posiadać prawa do stypendium stażowego od 11 czerwca 2018 r. (nawet jeśli staż ten został przez skarżącą zrealizowany). Na to rozstrzygnięcie strona wywiodła skargę do sądu administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7 oraz 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. – dalej zwana k.p.a.). W uzasadnieniu skargi podniosła, że co prawda jest wiceprezesem zarządu spółki, ale spółka ta posiada prezesa, który podpisuje dokumenty związane z działalnością spółki i reprezentuje jej interesy, gdyż jest uprawniony do samodzielnego reprezentowania spółki. Ponadto oświadczyła również, że złożenie przez spółkę sprawozdania finansowego nie jest żadnym dowodem na jej aktywną w niej działalność która uniemożliwiłaby jej podjęcie pracy. Tak więc ona sama nie wykonuje w niej żadnej pracy, zatem jest gotowa do podjęcia pracy w pełnym wymiarze, a przez wydaną decyzję organ pozbawił ją środków do życia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Istotą sporu jest zasadność pozbawienia strony statusu osoby bezrobotnej z uwagi na objęcie przez nią funkcji wiceprezesa zarządu spółki prawa handlowego. Organy stanęły na stanowisku, że zajmowanie tego stanowiska stoi w sprzeczności ze stałą i pełną gotowością do podjęcia zatrudnienia, co jest warunkiem koniecznym do posiadania statusu osoby bezrobotnej; zdaniem strony nie utraciła ona możliwości do podjęcia zatrudnienia, gdyż spółka nie podjęła faktycznej działalności. W tak zarysowanym sporze Sąd podzielił stanowisko organów. Definicję legalną osoby bezrobotnej zawiera art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1265 z późn., zm.). Stanowi on, że termin "bezrobotny" oznacza osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy czym w pkt. pkt. a – m ustawa zawiera szereg warunków dodatkowych. W ocenie Sądu z cytowanego przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia wynika przesłanka stanowiąca istotny element definicji bezrobotnego, a mianowicie "gotowość do podjęcia pracy". Warunek ten musi być przy tym spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu, gdyż w przypadku, gdy zainteresowany przestanie go spełniać, zasadne będzie pozbawianie go statusu bezrobotnego, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Chodzi tu o możliwość podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego gotowości do pracy nie można utożsamiać wyłącznie z deklarowaną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy, ale z rzeczywistymi możliwościami jej wykonywania. W ocenie Sądu zaś w sytuacji pełnienia funkcji wiceprezesa zarządu spółki prawa handlowego rzeczywiste możliwości podjęcia pracy są co najmniej ograniczone w stosunku do tych, jakie istnieją, gdy bezrobotny nie wykonuje żadnego zajęcia i "jest gotowy do podjęcia zatrudnienia". Skarżąca argumentuje, że spółka ma zarząd wieloosobowy oraz prezesa który podpisuje dokumenty związane z działalnością spółki, w związku z czym jej zaangażowanie w sprawy spółki nie stoi na przeszkodzie podjęciu pracy. Zdaniem Sądu jednak okoliczność ta nie może mieć w sprawie znaczenia. Nie jest bowiem rzeczą organu śledzenie który z prezesów podejmuje faktyczne działania i kto w rzeczywistości podpisuje wszelkie dokumenty spółki, skoro z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że każdy z członków zarządu posiada uprawnienia do samodzielnego reprezentowania spółki - a takie działania mogą wyłączać dyspozycyjność strony jako pracownika i uniemożliwić jej podjęcie pracy. Nie ma zresztą ku temu instrumentów prawnych. W tym zakresie obowiązuje rozłączne kryterium 0-1 – bezrobotny wykonuje jakieś zajęcie (i wówczas nie jest gotowy do podjęcia pracy) albo go nie wykonuje (i znajduje się w stanie gotowości do podjęcia pracy, a tym samym posiadania statusu bezrobotnego, oczywiście w przypadku spełnienia wszystkich pozostałych koniecznych przesłanek). Świadczy to o prawidłowości wykładni dokonanej przez organ – z woli ustawodawcy wykonywanie zajęć ograniczających pełną dyspozycyjność bezrobotnego jako potencjalnego pracownika (za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w ustawie o promocji zatrudnienia, np. nauka w szkole dla dorosłych, studia niestacjonarne) musi skutkować pozbawianiem go statusu bezrobotnego, a tym samym pozbawienia takiej osoby uprawnienia do odbywania stażu i pobierania z tego tytułu stypendium. Zatem utrata statusu bezrobotnego następuje w momencie, gdy zainteresowana osoba przestaje spełniać warunki z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji. Wówczas Prezydent ma obowiązek orzec o pozbawieniu jej statusu bezrobotnego z dniem ziszczenia się przesłanki wykluczającej posiadanie tego statusu. Sąd orzekający w pełni aprobuje pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gliwicach z 8.0.2018r. sygn. akt IV SA/Gl 1010/17 (dostępny w CBOSA), gdzie Sąd stwierdził, że celem ustawodawcy było uznanie za bezrobotną osoby, która jest niezatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej oraz jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Taki cel wynika z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a inne rozumienie tego przepisu może być wręcz zachętą do podejmowania okazjonalnej pracy w warunkach tzw. szarej strefy. Na podobnym stanowisku stanął WSA w Szczecinie w wyroku z 7.02.2018r. sygn. akt II SA/Sz 974/17 stwierdzając, że "Status osoby bezrobotnej może uzyskać tylko osoba nieaktywna w sferze pracy, bez jakiejkolwiek dochodu z tego tytułu, a podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, niezależnie od jej wymiaru czasowego, czy też wysokości uzyskiwanych dochodów stanowi przesłankę utraty statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku z tego tytułu." Stwierdzenie "niezależnie od uzyskiwanych dochodów" wskazuje, że jest tak również w sytuacji, gdy dochody te równają się 0. Uzupełniając powyższe można dodać, że wszystkie niezbędne wymogi do uznania za osobę bezrobotną muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyłącza nabycie czy zachowanie omawianego statusu osoby bezrobotnej. Tak więc nawet sytuacja, gdy osoba nie osiąga dochodów z pracy, ale podejmuje jakąś formę aktywności zawodowej jest wystarczająca dla uznania jej za osobę niespełniającą warunku gotowości do pracy, co wyklucza nadanie jej statusu osoby bezrobotnej. Status bezrobotnego traci zatem nie tylko ten, kto osiąga dochody z pracy świadczonej na podstawie zawartej umowy, lecz także ten, kto faktycznie ją wykonuje, nawet dochodów tych nie osiągając. Elementem decydującym jest tu fakt wykonywania pracy. Analogiczne stanowisko wyraził NSA w wyroku z 16 stycznia 2018r. o sygn. I OSK 2666/17, w którym wypowiedział tezę, że skoro niespełnieniem przesłanki gotowości podjęcia zatrudnienia, jest aktywność w postaci członkostwa w zarządzie osoby prawnej, potwierdzona dokumentami statutowymi, to nie ma potrzeby badania zakresu dyspozycyjności osób ubiegających się o status osoby bezrobotnej w oparciu o inne dowody. Pogląd ten Sąd orzekający w pełnym zakresie podziela. Wbrew zarzutowi skargi z pkt 1 nie doszło więc do naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia oraz związanego z nim art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji, stanowiącego że Prezydent, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Podsumowując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W takim zaś przypadku, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.