III SA/Gl 468/25
WyrokWSA w Gliwicach2026-03-18
Skład orzekający: Magdalena Jankiewicz, Marzanna Sałuda, Dorota Fleszer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak czytelnego podpisu na liście obecności słuchaczy, mimo potwierdzenia ich faktycznej obecności na zajęciach, uzasadnia sankcję w postaci pozbawienia szkoły prawa do dotacji na tego ucznia z uwagi na niespełnienie formalnego wymogu potwierdzenia obecności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak czytelnego podpisu na liście obecności słuchaczy, nawet jeśli faktyczna obecność jest niekwestionowana, stanowi naruszenie wymogu określonego w art. 26 ust. 3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Wymóg ten, wprowadzony w celu zapewnienia jednoznacznej identyfikacji osób, na które przyznano dotację, nie jest nadmierny ani nieproporcjonalny, a jego niespełnienie może skutkować obowiązkiem zwrotu dotacji. Sąd nie podzielił również zarzutów dotyczących naruszeń proceduralnych, uznając, że nie miały one istotnego wpływu na wynik sprawy.Stan faktyczny
Spółka C. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Katowicach, która uchyliła decyzję Starosty i określiła wysokość dotacji pobranej przez Szkołę w nadmiernej wysokości. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak skutecznego doręczenia decyzji Starosty, niewłaściwe uzasadnienie decyzji, nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących czytelności podpisu na listach obecności i terminu naliczania odsetek od zwracanej dotacji. SKO częściowo zmieniło decyzję Starosty, korygując jedynie sformułowanie dotyczące przesłanki zwrotu dotacji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2026 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 marca 2025 r. nr SKO.FD/41.4/252/2024/18672 w przedmiocie określenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 14 marca 2025r., SKO.FD/41.4/252/2024/18672
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO) 1. uchyliło decyzję Starosty [...] (dalej: Starosta) z dnia 7 października 2024 r. nr [...] i orzekło w to miejsce co do istoty poprzez określenie wysokość dotacji pobranej przez Spółkę w okresie od 1 stycznia 2022r. do 31 grudnia 2022r. w nadmiernej wysokości dla Szkoły [...] z siedzibą w T. (dalej: Szkoła) w kwocie 84 544,84 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia następującego po upływie 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, które miało miejsce w dniu 7 października 2024 r.; 2. w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 7 października 2024r. Starosta określił wysokość dotacji pobranej nienależnie przez C. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: Spółka) i wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Od tej decyzji pełnomocnik Spółki wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym:
art. 39 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez doręczenie decyzji Starosty z dnia 13 maja 2024r. [...] za pomocą operatora pocztowego, pominąwszy wskazany przez pełnomocnika Spółki adres do doręczeń elektronicznych, co skutkuje koniecznością stwierdzenia, iż nie zostały one skutecznie doręczone;
art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji uzasadnienia faktycznego co do stanu faktycznego przyjętego przez organ za podstawę wydania decyzji, to jest słuchaczy którzy wedle Starosty nie spełnili wymogu opisanego w art. 26 ust. 2 ust. 3 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (tekst jedn. Dz.U z 2023 r., poz. 1400 ze zm., dalej jako u.f.z.o.);
art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, a tym samym wydanie decyzji jedynie w oparciu o ustalenia postępowania kontrolnego, w sytuacji gdy Spółka nie miała prawnie wiążących możliwości zakwestionowania ustaleń poczynionych przez kontrolujących, a Starosta zobowiązany był do poczynienia własnych ustaleń w toku prowadzonego postępowania administracyjnego;
art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jedynie pozorne zapewnienie Spółce czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez brak odniesienia się co do złożonego przez nią pisma, stanowiącego stanowisko strony.
Zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 35 ust. 3 u.f.z.o. poprzez jego niezastosowanie; art. 26 ust. 3 u.f.z.o. poprzez błędną wykładnię pojęcia "czytelnego podpisu"; a także art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 i ust. 6 ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm., dalej u.f.p.) w zw. z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. poprzez bezpodstawne uznanie, iż dotacja przyznana Szkole w 2022r. została pobrana w nadmiernej wysokości pomimo spełnienia przez Szkołę ustawowych wymogów oraz wskazanie nieprawidłowej daty zwrotu dotacji oraz nieprawidłowego sposobu naliczania odsetek od dotacji podlegających zwrotowi tj. od dnia następującego po upływie 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, który Organ określił na 7 października 2024r. podczas gdy odsetki winny być naliczane od dnia następującego po upływie 15 dni od stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, co powinno być równoznaczne z terminem 15 dni od daty doręczenia decyzji, bowiem to postępowanie administracyjne prowadzone przez organ i wydanie decyzji w zakresie zwrotu dotacji oświatowej stanowi stwierdzenie okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości.
W związku z powyższym pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
SKO po zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym uznało że skarżona decyzja w zakresie punktu drugiego sentencji jest prawidłowa i należy ją utrzymać w mocy. Natomiast w zakresie punktu pierwszego sentencji wymaga zreformowania, bowiem Starosta nieprawidłowo wskazał w niej jako przesłankę zwrotu pobranie dotacji nienależnie (...) w nadmiernej wysokości. W pozostałym zakresie SKO uznało decyzję za prawidłową.
W uzasadnieniu decyzji SKO przedstawiło mające zastosowanie w sprawie przepisy prawne.
Wskazało przy tym, że w trybie określonym uchwałą nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia 26 listopada 2019r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji udzielanych z budżetu Powiatu [...] dla publicznych i niepublicznych podmiotów oświatowych prowadzonych przez osoby prawne i fizyczne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego (Dz.Urz. Woj. Śl. z 2019 r., poz. [...]) Spółka otrzymała w 2022r. dotację na realizację zadań oświatowych m.in. przez Szkołę. W trybie tej samej uchwały nastąpiło rozliczenie dotacji.
Pobranie i wykorzystanie środków publicznych w 2022r. przez Spółkę zostało poddane kontroli w trybie ustanowionym uchwałą Rady Powiatu [...] nr [...]z dnia 25 maja 2023r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu Powiatu [...] dla szkół i placówek publicznych i niepublicznych prowadzonych przez osoby fizyczne lub prawne inne niż Powiat [...] oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania (Dz.Urz. Woj. Śl. z 2023 r., poz. [...]). Działając na podstawie § 6 ust. 5 wskazanej uchwały kontrolę przeprowadzili pracownicy Starostwa Powiatowego w T. Wyniki kontroli zostały przedstawione w protokole kontroli [...] z dnia 7 marca 2024r. Organ prowadzący kontrolowane szkoły w T. złożył zastrzeżenia do protokołu, które w części zostały uwzględnione. Mimo to Spółka nie podpisała protokołu kontroli w terminie 7 dni od dnia otrzymania odpowiedzi na złożone zastrzeżenia do protokołu kontroli [...] oraz nie złożyła wyjaśnień dotyczących odmowy podpisania protokołu kontroli. Stwierdzone w toku kontroli nieprawidłowości dotyczyły pobrania i wydatkowania dotacji na słuchaczy Szkoły w nadmiernej wysokości i wykorzystania środków dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.
Następnie Starosta wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu przez Spółkę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w okresie od dnia 1 stycznia 2022r. do dnia 31 grudnia 2022r.
SKO wskazało – co wynika z akt sprawy - że Spółka pobrała na działalność bieżącą Szkoły środki w kwocie 193 218,48 zł. Kwota ta stanowi iloczyn liczby słuchaczy w poszczególnych miesiącach i kwoty 576,16 zł jako miesięcznej kwoty przypadającej na jednego słuchacza w systemie stacjonarnym oraz kwoty 495,10 zł na słuchacza w systemie zaocznym na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 grudnia 2021r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2022 (Dz.U. z 2021 r., poz. 2453 ze zm.). Z potwierdzenia wypłat wynika z kolei, że po rozliczeniu Spółka pobrała z budżetu Powiatu [...] na słuchaczy szkoły kwotę 204 165,52zł.
Prowadząc postępowanie Starosta zweryfikował dokumenty, w tym dzienniki lekcyjne i listy obecności słuchaczy co do liczby uczniów. W wyniku tego stwierdził, że prawidłowo pobrana została kwota 119 620.68 zł, co oznacza, że kwota dotacji pobranej w nadmiernej wysokości wyniosła 84 544,84 zł.
SKO podkreśliło, że w aktach sprawy znajdują się zestawienia zawierające nazwiska uczniów, którzy uczestniczyli w wymaganej liczbie zajęć w danym miesiącu i tych, których frekwencja w zajęciach była zbyt niska. Zasadnie Starosta uwzględnił jedynie czytelne podpisy, umożliwiające identyfikację osoby je składające. Są one potwierdzeniem uczestnictwa w zajęciach. Podpis na listach obecności słuchaczy ma być własnoręczny, czytelny. Wobec powyższego brak podpisów, bądź podpis nieczytelny należy uznać jako niespełnienie normy ustawowej. Z tego względu SKO podzieliło argumenty Starosty, a ustalenia w zakresie stanu faktycznego zawarte w aktach sprawy i uzasadnieniu skarżonej decyzji przyjął za swoje.
Zgodziło się SKO z pełnomocnikiem Spółki co do tego, że wobec podania adresu do doręczeń e-PUAP pełnomocnika to na ten adres powinna była być kierowana korespondencja. Tym niemniej doręczenia pism pocztą tradycyjną na adres pełnomocnika, które zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem, uznać należy za prawidłowo doręczone. W sprawie decyzja została doręczona, pełnomocnik Spółki zapoznał się z nią i skutecznie oraz terminowo wniósł od niej odwołanie. Nie wystąpiły wiec jakiekolwiek negatywne skutki dla Spółki, a tym samym zarzut ten pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie.
SKO nie podziela także zarzutu naruszenia art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Decyzja została uzasadniona w sposób wyczerpujący zarówno co do stanu faktycznego, jak i prawnego sprawy. Organ pierwszej instancji wskazał nazwiska słuchaczy, którzy nie uczestniczyli w wymaganej liczbie zajęć w konkretnych miesiącach i znalazło to potwierdzenie w aktach sprawy. Beneficjent dotacji powinien zadbać o czytelność podpisów na listach obecności, a stwierdzone przez Starostę uchybienia SKO uznał za zasadne.
W ocenie SKO nie doszło także do naruszenia zasad postępowania administracyjnego, które wskazał w odwołaniu pełnomocnik Spółki.
Według SKO nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 26 ust. 3 u.f.z.o. Oprócz bowiem warunku złożenia własnoręcznego podpisu, konieczne jest aby był on "czytelny". Tym samym badanie w trakcie trwania postępowania administracyjnego dowodów w postaci list obecności z czytelnymi potwierdzeniami obecności na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych pozwala ustalić faktyczną liczbę słuchaczy na których Spółce przysługiwała dotacja. Brak podpisu bądź podpis nieczytelny organy powinny traktować jako niespełnienie normy ustawowej skutkującej obowiązkiem zwrotu dotacji.
Co do ustalenia momentu naliczania odsetek SKO wyjaśniło, że decyzja orzekająca o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny. Jest to decyzja określająca (a nie ustalająca) należność przypadającą do zwrotu. To z kolei oznacza, że decyzja określająca należność z tytułu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości nie tworzy zobowiązania do zwrotu dotacji, a jedynie stwierdza fakt pobrania (uzyskania) dotacji w wysokości wyższej niż należna. Tym samym moment doręczenia decyzji określającej wysokość dotacji do zwrotu nie może być uznany za moment, w którym doszło do stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości. Data wskazana przez organ pierwszej instancji w tym zakresie jest więc prawidłowa. Swoje stanowisko SKO oparło na poglądach wyrażonych w orzecznictwie sadów administracyjnych,
Za bezzasadny SKO uznało zarzut nieprawidłowego uznania za dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem kwoty wydatkowanej na podstawie faktur wystawionych w roku 2020r. SKO wyjaśniło, że dotacja może być uznana za wykorzystaną zgodnie z przeznaczeniem tylko wtedy, gdy dokumenty źródłowe potwierdzają jej dokonanie. Tymczasem wydatki podważone jako kwota dotacji wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem nie zostały potwierdzone w ogóle dokumentem źródłowym, bądź też przedłożony dokument źródłowy wystawiony został w roku 2020 i nie wynika z niego, by odbiorcą była Szkoła. Brak również jednoznacznej informacji, by sposób płatności zakładał dokonanie jej w roku 2022 i by dotyczył użytkowania zakupionego sprzętu konkretnie w Szkole.
SKO uznało za konieczne uchylenie decyzji w zakresie punktu pierwszego rozstrzygnięcia ze względu na nieprawidłowe sformułowanie przesłanki zwrotu dotacji. Starosta wymienił w sentencji zarówno nienależne pobranie dotacji, jak i jej pobranie w nadmiernej wysokości. Z akt sprawy, jak i z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika jednoznacznie, że postępowanie było prowadzone w związku z przesłanką pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, a nie nienależnie pobranej. W związku z tym SKO zreformowało sentencję decyzji. W pozostałym zakresie SKO utrzymało decyzję w mocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik Spółki zaskarżył decyzję w całości zarzucając jej naruszenie:
1.art. 26 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (tekst jedn. Dz.U. z 2025 poz.439; dalej u.f.z.o.) w zw. z art. 2, art. 7 Konstytucji w oraz art. 41 Karty Praw Podstawowych UE poprzez uznanie, iż brak czytelnego podpisu na liście obecności słuchaczy pomimo niekwestionowania przez organy faktu obecności tego ucznia na zajęciach i potwierdzenia zrealizowania przez Szkołę w tym zakresie podstawy programowej uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci pozbawienia szkoły prawa do dotacji na tego ucznia z uwagi na niespełnienie w ten sposób formalnego wymogu potwierdzenia obecności na zajęciach czytelnym podpisem.
Powyższe narusza wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę proporcjonalności, zasadę pewności prawa, prawo do dobrej administracji oraz wynikającą z art. 7 zasadę praworządności i wprowadza nadmierny i nieuzasadniony okolicznościami formalizm i uznaniowość organu w zakresie oceny czy dany podpis spełnia wymóg czy też nie spełnia wymogu czytelności. Wprowadzony w drodze ustawy w sposób sprzeczny z art. 2 Konstytucji wymóg potwierdzenia obecności na przysłowiowej matematyce czytelnym podpisem został zakreślony w sposób niewspółmierny do istoty problematyki, a więc w sposób dalece bardzie sformalizowany niż podpis wystawcy weksla na wekslu, podpis sędziego na wyroku karnym skazującym na kare pozbawienia wolności czy podpis pod decyzją administracyjną o wielomilionowej wartości sporu, co powoduje, iż przepis ten uznać nalży za sprzeczny z zasadą demokratycznego państwa prawnego.
2. art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 poz. 572; dalej k.p.a.) w zw. z art. 39 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo doręczenia decyzji Starosty z dnia 7 października 2024 r. znak [...] za pomocą operatora pocztowego, pominąwszy wskazany przez pełnomocnika Skarżącej adres do doręczeń elektronicznych, co skutkuje koniecznością stwierdzenia, iż przedmiotowa decyzja nie została skutecznie doręczona, a zatem nie funkcjonuje w obrocie prawnym;
3. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw, z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo braku wskazania w uzasadnieniu decyzji uzasadnienia faktycznego co do stanu faktycznego przyjętego przez Organ za podstawę wydania decyzji, to jest słuchaczy, którzy wedle Organu nie spełnili wymogu opisanego w art. 26 ust. 2 i ust. 3 u.f.z.o. w szczególności poprzez brak wyjaśnienia wedle jakich kryteriów uznawał podpis Słuchacza za nieczytelny, zważywszy na powtarzalność i łatwość identyfikacji podpisów Słuchaczy, którzy zostali wskazani jako podpisani nieczytelnie, co skutkuje niemożnością oceny prawidłowości rozumowania Organu;
4.art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo jedynie pozornego wypełnienia obowiązku zapewnienia Stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, w szczególności poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się w toku postępowania i w wydanej decyzji do złożonego w odpowiedzi na pismo organu z 9 września 2024 r. stanowiska Strony, co doprowadziło do wydania decyzji w sytuacji pozornego wypełnienia obowiązków organu wskazanych w art. 10 k.p.a.;
5. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i bezkrytyczne przyjęcie stanowiska organu I instancji, w szczególności:
a. poczynienie ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu jedynie o dane zebrane w postępowaniu kontrolnym w sytuacji, gdy strona nie ma prawnej możliwości zakwestionowania w sposób wiążący dla organu dokonanych podczas postępowania kontrolnego ustaleń a zawartych we wnioskach pokontrolnych i w konsekwencji brak przeprowadzenia przez organ jakiegokolwiek postępowania dowodowego;
6. art. 15 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie stanowiska Organu I instancji, bez przeprowadzenia odrębnego postępowania w tym zakresie;
7. art. 35 ust. 3 u.f.z.o., poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż Strona nie miała możliwości rozliczenia z dotacji bieżącej na rok 2022 wydatków poniesionych na podstawie faktur wystawionych w roku 2020, pomimo wprowadzenia wskazanym przepisem kasowej metody rozliczenia dotacji, co oznacza, iż decydującym z punktu widzenia prawidłowości rozliczenia danego wydatku jest data jego faktycznego poniesienia, nie zaś powstania zobowiązania. Oznacza to, iż Skarżąca słusznie dokonała rozliczenia wydatków poniesionych w 2022 roku z dotacji oświatowej na rok 2022;
8.art. 252 ust. 1 pkt. 2 i ust. 5 i ust. 6 u.f.p. w zw. z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. poprzez bezpodstawne uznanie, iż dotacja przyznana Szkole w 2022r. została pobrana w nadmiernej wysokości pomimo spełnienia przez Szkołę ustawowych wymogów oraz wskazanie nieprawidłowej daty zwrotu dotacji oraz nieprawidłowego sposobu naliczania odsetek od dotacji podlegających zwrotowi tj. od dnia następującego po upływie 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, który Organ określił na 23 października 2024 r. podczas gdy odsetki winny być naliczane od dnia następującego po upływie 15 dni od stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, co powinno być równoznaczne z terminem 15 dni od daty doręczenia decyzji, bowiem to postępowanie administracyjne prowadzone przez organ i wydanie decyzji w zakresie zwrotu dotacji oświatowej stanowi stwierdzenie okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości.
Wobec tak skonstruowanych zarzutów pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Organ I instancji oraz zasądzenie od SKO na rzecz Spółki kosztów postępowania sądowego, w kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Spółki zawarł dalszą argumentację zarzutów.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej jako: p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.
W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b)naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.
Podkreślenia wymaga również to, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże z mocy art. 134 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał bowiem, rozpoznając niniejszą sprawę, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez SKO, przedstawiony w części historycznej uzasadnienia, uznaje za ustalony prawidłowo i przyjmuje go za podstawę oceny zaskarżonej decyzji.
W sprawie mają przede wszystkim zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483 z późn. zm.; dalej: u.f.p.), ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 439, z późn. zm.; dalej: u.f.z.o.) jak również przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.).
W analizowanej sprawie spór bez wątpienia dotyczy kwestii związanej z poprawnością przeprowadzonego przez Prezydenta postępowania dowodowego i zastosowanych przepisów prawa, zakończonego wydaniem decyzji o zwrocie dotacji, jak również zaaprobowaniem tego postępowania przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji.
Znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy w ocenie Sądu był wystarczający do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i nie budził żadnych wątpliwości. Organy obu instancji zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, i na tej podstawie zastosowały właściwe przepisy prawa. W zaskarżonej decyzji zarówno SKO, jak i Prezydent w sposób precyzyjny wyjaśnili wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. Okoliczności wskazujące na wystąpienie przesłanek art. 252 ust. 1 pkt 2, ust. 5 i 6 pkt 2, u.f.p. w zw. z art. 35 u.f.z.o. zostały dostatecznie wyjaśnione na podstawie dokumentów stanowiących akta sprawy.
Trzeba bowiem wskazać, że zgodnie z art. 252 ust. 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Oznacza to tym samym, że dotyczy on środków publicznych przyznanych i wypłaconych beneficjentowi.
W analogicznej sprawie do niniejszej zapadł wyrok WSA w Gliwicach z 20 listopada 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 566/25. Stanowisko w nim zawarte Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje za swoje. Posłuży się użytą w nim argumentacją.
Pierwszy zarzut procesowy skargi polega na stwierdzeniu, że decyzja organu pierwszej instancji nie weszła do obrotu prawnego, gdyż nie została prawidłowo doręczona stronie. Strona, czego organ nie kwestionuje, wskazała elektroniczny adres do doręczeń, a przesyłkę zawierającą decyzję wysłano drogą pocztową.
Sąd nie podzielił tego zarzutu jako skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Istotnie, przepisy art. 39 k.p.a. przewidują kolejność stosowania metod doręczenia pism w toku postępowania i na pierwszym miejscu stawiają adres do doręczeń elektronicznych (art. 39 § 1 k.p.a.). Dopiero w razie braku możliwości doręczenia pisma w ten sposób wchodzą w grę inne sposoby doręczenia, w tym przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640). Nie mniej zarzut ten ma charakter naruszenia przepisów postępowania, a tego rodzaju naruszenie prawa może skutkować uchyleniem decyzji tylko wówczas, gdy mogło mieć istotny pływ na wynik sprawy. Warunek ten wynika z przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że decyzja organu pierwszej instancji została Spółce doręczona do rąk jej pełnomocnika, czego zresztą strona nie kwestionuje, potwierdziła odbiór decyzji i w ustawowym terminie złożyła od niej odwołanie. Twierdzenie, że w tym stanie należy uznać, że decyzja nie została doręczona jest tworzeniem fikcji wbrew faktom. Sąd nie widzi w tym takiego naruszenia zasad postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Gwarancje procesowe strony nie zostały naruszone, żadnego uszczerbku na swych prawach procesowych strona nie doznała. Sąd nie widzi sensu zawracania postępowania do etapu doręczania decyzji pierwszo-instancyjnej tylko po to, by doręczyć ją stronie raz jeszcze, tym razem z wykorzystaniem adresu do doręczeń elektronicznych, by strona raz jeszcze złożyła od niej odwołanie, organ raz jeszcze to samo odwołanie rozstrzygnął, a Spółka raz jeszcze wniosła skargę do sądu. Wynikająca z przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przesłanka uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania nie zaistniała.
Nie zaistniała również w związku z kolejnym zarzutem procesowym naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a., choć uchybienie temu przepisowi zostało przyznane przez SKO. I tym razem naruszenie to należy rozpatrywać w kategorii naruszeń przepisów procesowych, które stanowią podstawę do uchylenia decyzji tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca Spółka nie wykazała takiego wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Nie wykazała, że uchybienie to uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, złożenia konkretnych wyjaśnień, przedstawienia konkretnych dowodów, co mogłoby wpłynąć na wynik sprawy.
Następny zarzut procesowy Spółki dotyczy naruszenia przez SKO przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji niezawierającej uzasadnienia faktycznego, a więc naruszającej przepis art. 107 § 3 k.p.a. Nie wskazano bowiem słuchaczy, którzy nie spełnili wymogu z art. 26 ust. 2 i 3 u.f.z.o. i nie wyjaśniono, wedle jakich kryteriów organ uznawał podpisy słuchaczy za nieczytelne. Otóż w decyzji organu pierwszej instancji wskazano z imienia i nazwiska słuchaczy, którzy nie potwierdzili własnoręcznym, czytelnym podpisem uczestnictwa w zajęciach, co z jest wymogiem wynikającym z przepisu art. 26 ust. 3 u.f.z.o. Zarzut ten nie uwzględnia treści decyzji organu pierwszej instancji i dokumentów, na podstawie których dokonano tych ustaleń faktycznych. Uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji zawiera wyliczenia odnoszące się do poszczególnych miesięcy, na które dotacja została pobrana, zamieszczone w niej tabele wskazują imiona i nazwiska słuchaczy, którzy nie spełnili wymogu z art. 26 ust. 3 u.f.z.o.
Z kolei określenie "nieczytelny napis (podpis)" nie jest terminem tak niejasnym, by wymagał specjalnych zabiegów interpretacyjnych. Jest to termin występujący w mowie potocznej, gdzie za nieczytelny zapis uważa się po prostu taki, którego nie da się odczytać, a podpis to taki, że nie można stwierdzić od kogo pochodzi. Nie trzeba oczekiwać tu specjalnie głębokich wywodów. Pogląd wyrażony w wyroku WSA w Olsztynie z 13 października 2022r., sygn. akt I SA/Ol 361/22 Sąd orzekający w sprawie podziela. W wyroku tym Sąd stwierdził, że oczywistą intencją ustawodawcy było zaostrzenie sposobu dokumentowania obecności słuchaczy na zajęciach przez szkoły ubiegające się o dotację, tak aby nie zaistniały wątpliwości co do tożsamości osób, które według organu prowadzącego placówkę spełniły wymóg 50% frekwencji na zajęciach. Z tego też względu złożenie podpisu nieczytelnego lub w formie parafy, nawet jeżeli uczynił to własnoręcznie słuchacz, nie spełnia warunków określonych w art. 26 ust. 3 u.f.z.o. pozwalających na uznanie, że udział w zajęciach słuchacza, na którego przyznano dotację, został należycie udokumentowany.
Sąd w Olsztynie zwrócił uwagę na to, że art. 26 ust. 3 u.f.z.o. został zmieniony przez art. 44 pkt 10 lit. b ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 2245) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 stycznia 2019 r. Zmiana art. 26 ust. 3 u.f.z.o. polegała na tym, że w ust. 3 wyraz "własnoręcznymi" ustawodawca postanowił zastąpić wyrazami "własnoręcznymi, czytelnymi". Nie budzi więc wątpliwości, że uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, począwszy od 1 stycznia 2019 r., potwierdza się na tych zajęciach ich własnoręcznymi, czytelnymi podpisami na listach obecności.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut procesowy o naruszeniu przepisu art. 15 k.p.a. przez przyjęcie stanowiska organu pierwszej instancji bez przeprowadzenia odrębnego postępowania. Wyrażona w tym przepisie zasada dwuinstancyjności postępowania wymaga od organu odwoławczego ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Wymogom tym decyzja odwoławcza SKO czyni zadość. SKO odniosło się do wszystkich zarzutów odwołania i oceniło ich wpływ na wynik sprawy. W sytuacji, gdy organ odwoławczy uznaje, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w pierwszej instancji prawidłowo i wyczerpująco, nie ma obowiązku ponawiania postępowania dowodowego, zresztą Skarżąca nie wyjaśniła jakie konkretnie czynności procesowe należało przeprowadzić na etapie postępowania odwoławczego. Zarzut ten ma charakter na tyle ogólny, że nie sposób uznać, że uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Przytaczanie zasad postępowania bez wykazania, że ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy nie może przynieść dla strony oczekiwanego skutku.
Pozostają zatem zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.
Pierwszemu z nich, dotyczącemu własnoręcznego, czytelnego podpisu słuchacza, Sąd poświęcił już kilka uwag. Tym razem zarzut naruszenia przepisu art. 26 ust. 3 u.f.z.o. został powiązany z przepisami Konstytucji - art. 2 i art. 7 oraz art. 41 Karty Praw Podstawowych UE z uzasadnieniem, jakoby wprowadzenie obowiązku potwierdzenia obecności słuchaczy na zajęciach własnoręcznym, czytelnym podpisem było naruszeniem zasady proporcjonalności. Sąd nie podziela tego poglądu. Udokumentowanie obecności słuchacza na zajęciach własnoręcznym, czytelnym podpisem nie jest wymogiem niemożliwym ani trudnym do spełnienia. Wymaga tylko staranności w prowadzeniu dokumentacji uzasadniającej właściwe użycie dotacji pochodzącej ze środków publicznych. Wprowadzenie tego warunku nastąpiło przepisem ustawowym, nie wymagającym szczególnie zawiłej wykładni, a zatem takim, który nie "zaskakuje" adresata normy prawnej, do której powinien się zastosować. Nie ma tu mowy o naruszeniu zasady proporcjonalności.
Na kwestię tę należy spojrzeć z szerszej perspektywy. Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy: ustawy o finansach publicznych, ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz uchwały nr [...] Rady Powiaty [...] z 26 listopada 2019 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystywania dotacji udzielonych z budżetu Powiatu [...] dla publicznych i niepublicznych podmiotów oświatowych prowadzonych przez osoby prawne i fizyczne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego.
Zgodnie z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej przewidzianej kwocie potrzeb oświatowych na takiego ucznia dla jednostki samorządu terytorialnego.
Stosownie zaś do art. 26 ust. 3 tej ustawy uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, o którym mowa w ust. 2, potwierdza się na tych zajęciach ich własnoręcznymi, czytelnymi podpisami na listach obecności.
O tym zatem, czy danej szkole przysługuje dotacja przesądza okoliczność, czy dana osoba jest uczniem i czy spełnia w danym miesiącu warunek w postaci uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych. W razie niespełnienia tych warunków wchodzą w grę konsekwencje z przepisu art. 252 ustawy o finansach publicznych i dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem lub pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Nie jest, zdaniem Sądu, naruszeniem zasady proporcjonalności, taki stan prawny, który wymaga od beneficjenta starannego i szczegółowego rozliczenia się z dotacji pobranych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Takim rozliczeniem jest udokumentowanie uczestnictwa słuchaczy w zajęciach własnoręcznym, czytelnym podpisem.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisu art. 35 ust. 3 u.f.z.o. przez wykluczenie rozliczenia wydatków udokumentowanych fakturami wystawionymi w roku 2020 z dotacji udzielonej na rok 2022. W tym zakresie Sąd przyjął pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gliwicach z 11 grudnia 2020 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1063/20, zaakceptowany następnie przez NSA wyrokiem z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 448/21.
Zgodnie z tym poglądem w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że z art. 35 ust. 3 u.f.z.o. wynika, że dotacja może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie bieżących wydatków związanych z realizacją określonych zadań, poniesionych w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona. Ustawodawca jasno powiązał finansowanie wydatku bieżącego z dotacji z rokiem budżetowym, na który to wsparcie finansowe zostaje przekazane. Zatem otrzymana dotacja dotycząca 2022 r. mogła być wydatkowana wyłącznie na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań określonych w ust. 1, poniesionych w tym samym roku.
Artykuł 35 ust. 3 u.f.z.o. ma zastosowanie w przypadku, gdy w roku następnym po roku budżetowym nastąpiło wyrównanie dotacji za rok poprzedni. Dzięki tej regulacji wyrównanie dotacji dokonane w roku następnym po roku budżetowym, którego ta dotacja dotyczy powinno być traktowane tak jak dotacja rozliczana w ramach roku, w którym została faktycznie wypłacona, chociaż dotyczyła zadań roku poprzedniego. W tej sprawie nie mieliśmy natomiast do czynienia z wyrównaniem w 2022 r. dotacji za 2020r.
Jeśli natomiast chodzi o ostatni zarzut skargi, termin naliczania odsetek od dotacji pobranych w nadmiernej wysokości, to z przepisu art. 252 ust.1 u.f.p. wynika, że podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2, czyli w przypadku dotacji pobranych w nadmiernej wysokości od dnia stwierdzenia tego faktu. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko wyrażone ostatnio w wyroku WSA w Bydgoszczy z 15 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 106/24, w myśl którego dniem stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości jest dzień zapoznania kontrolowanego z protokołem kontroli. Chybiony jest więc pogląd, że odsetki powinny być naliczane po upływie 15 dni od doręczenie stronie decyzji. Wcześniej pogląd tego rodzaju został wypowiedziany w wyroku NSA z dnia 6 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1610/18 oraz wyroku WSA w Łodzi z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 797/19). Sąd w składzie orzekającym ten pogląd podziela.
Z powyżej przedstawionych względów Sąd oddalił skargę z mocą art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło