III SA/Gl 496/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Starszy referent Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny rozpoznając odwołanie "A" od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z [...]r. nr [...] stwierdzającej u J. L. chorobę zawodową – chorobę zakaźną lub pasożytniczą albo ich następstwa, wym. w poz. 26 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z 30.06.2009r. w sprawie chorób zawodowych - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej organ powołał m. in. art. 2351 ustawy z 26.06.1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 1666 z późn. zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013 poz. 1367). W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. stwierdził u J.L. chorobę zawodową – chorobę zakaźną lub pasożytniczą albo ich następstwa, wym. w poz. 26 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z 30.06.2009r. w sprawie chorób zawodowych. Decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe i orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K.- Poradnia Chorób Zawodowych w S. z [...] r. nr [...] . Odwołanie od decyzji PPIS w G. z [...] r. złożył "A" Sp. z o.o., zarzucając błąd w ustaleniach stanu faktycznego, polegający na przyjęciu związku pomiędzy świadczeniem przez J. L. pracy na rzecz odwołującej spółki a stwierdzeniem u ww. byłego pracownika spółki boreliozy, co doprowadziło do uznania jej za chorobę zawodową, podczas gdy zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocena faktów nie pozwala na przyjęcie takiego związku. Wobec powyższego odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Do odwołania załączył zestawienie nieobecności J. L. w pracy w okresie od [...].2012r. do [...].2017r., spowodowanych urlopem wypoczynkowym i niezdolnością do pracy z powodu choroby. Rozpoznając powyższe odwołanie, Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uwzględnił warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określoną w art. 2351 ustawy z 26.06.1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 1666 z późn. zm.), która stanowi, iż "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Organ stwierdził, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że J. L. będąc zatrudnionym w latach [...]-[...] w "B" w Z. (obecnie "C" Sp. z o.o.) na stanowisku elektromonter oraz w latach [...]-[...]w "A" Sp. z o.o. na stanowisku elektromonter - wykonywał czynności zawodowe stwarzające ryzyko powstania choroby zawodowej. Był on badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S., gdzie na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 30.06.2009 r. dot. chorób zawodowych wydano orzeczenie lekarskie z [...] r. nr [...] o rozpoznaniu u ww. choroby zawodowej - choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstw wym. w poz. 26 wykazu chorób zawodowych (borelioza). Specjaliści WOMP w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. wyjaśnili, że w wywiadzie zgłaszał on bóle nadgarstków od 2012 roku, bóle stawów barkowych, bóle kolan od 40. roku życia, bóle kręgosłupa w odcinku szyjnym i lędźwiowym, zawroty głowy, zaburzenia równowagi. W dniach [...] r.- [...] r. był hospitalizowany w Oddziale Obserwacyjno-Zakaźnym w B. z rozpoznaniem boreliozy. W badaniach serologicznych stwierdzono dodatnie wyniki testów: ELISA Borelia IgG, test Westem-blot IgG. Lekarze orzecznicy biorąc pod uwagę wywiad chorobowy, badanie przedmiotowe, analizę dostarczonej dokumentacji medycznej oraz wynik konsultacji specjalisty chorób zakaźnych - rozpoznali postać stawową boreliozy. Biorąc pod uwagę narażenie na ukłucia kleszczy, nosicieli krętków Borrelia burgdorferi - orzecznicy PChZ WOMP uznali, że istnieją podstawy do rozpoznania, z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii schorzenia. Natomiast zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych (wyrok NSA z 23.04.2015 r., sygn. II OSK 2237/14, wyrok WSA w Krakowie z 3.11.2015 r., sygn. III SA/Kr 619/15) wydane w sprawie orzeczenia lekarskie jednostek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. W tym zakresie organ stwierdził, że nie ma podstaw by to orzeczenie lekarskie - wydane przez kompetentną placówkę służby zdrowia oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich - kwestionować. Organ II instancji podkreślił, że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową (wyrok NSA z 7.04.1982 r. sygn. akt II SA 372/82, opubl. w ONSA 1982/1/33). Nadto powołał się na wyrok WSA we Wrocławiu z 20.12.2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 613/13, zgodnie z którym żaden przepis nie nakłada na orzecznicze jednostki medyczne lub organy orzekające w sprawie chorób zawodowych wykazania, co konkretnie było przyczyną danego schorzenia. Jednostka orzecznicza czy organ, ustalają jedynie, czy schorzenie aktualnie istnieje oraz czy powstało w związku z warunkami pracy (por. wyrok WSA w Warszawie z 16.03. 2011 r. VII SA/Wa 2203/10). Decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala również pracodawcy, u którego warunki pracy spowodowały wystąpienie u pracownika choroby zawodowej. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są zobowiązane do udowodnienia, że praca u konkretnego pracodawcy chorobę tę spowodowała. Wniosek taki płynie również z treści § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych stanowiącego, że państwowy inspektor sanitarny przesyła decyzję wydaną w przedmiocie choroby zawodowej pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia tej choroby. W omawianym przepisie chodzi więc o zatrudnienie w warunkach, które mogły spowodować określone skutki zdrowotne, a nie o zatrudnieniu w warunkach, które te skutki spowodowały. Ewentualna odpowiedzialność pracodawcy będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej u osoby świadczącej na jego rzecz pracę w narażeniu zawodowym stanowi natomiast zupełnie odrębną kwestię (wyrok WSA w Warszawie z 17.03.2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1331/15). Wobec spełnienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej (tj. przesłanki narażeniowej i orzeczniczej) wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję PPIS w G. stwierdzającej u J. L. chorobę zawodową było zasadne. Z tym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący – "A" Sp. z o.o. w Z. i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając decyzji organu II instancji: 1. błąd w ustaleniach stanu faktycznego polegający na przyjęciu związku pomiędzy świadczeniem przez J. L. pracy na rzecz "A" Sp. z o.o. z siedzibą w Z., a stwierdzeniem u ww. osoby boreliozy, co doprowadziło do uznania jej za chorobę zawodową, podczas gdy zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocena faktów nie pozwala na przyjęcie takiego związku, 2. naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) poprzez niezgodną z tymi normami ocenę materiału dowodowego zebranego w toku postępowania oraz uzasadnienie takiej oceny. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o: 1. uchylenie decyzji organów administracji w obu instancjach oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, 2. zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że boreliozę u pracownika stwierdzono dopiero w 2016r., podczas gdy jego zatrudnienie u skarżącej ustało z końcem [...] 2015r., zatem do zakażenia mogło dojść już po ustaniu zatrudnienia. Uznał, że prawdopodobieństwo zawodowego pochodzenia schorzenia jest znikome wobec licznych okresów urlopów i zwolnień lekarskich przypadających w okresie letnim. Podniósł, że pracownik nie zgłaszał pracodawcy problemu z kleszczami, nie odnotował ukłucia przez kleszcza ani wystąpienia objawów chorobowych; podobnie pracownicy nigdy nie występowali do pracodawcy o zapewnienie im środków ochrony przed kleszczami. Uzasadniając zarzut 2. skarżący podniósł, że organ nie dopełnił obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a uzasadnienie decyzji jest lakoniczne i schematyczne. Zdaniem strony organ winien był uczynić własne ustalenia w sprawie, a w szczególności zbadać, czy decydująca dla organu opinia lekarzy orzeczników zachowuje aktualność "w świetle ujawnionych okoliczności". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie 26.06.2018r. J. L. wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że złożył do akt sądowych bez pisma przewodniego kserokopię historii choroby w NZOZ w Z. oaz niepodpisaną notatkę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c tej ustawy). W ocenie Sądu nie można organowi II instancji skutecznie zarzucić, że wydane rozstrzygnięcie narusza prawo. Materialnoprawną podstawę orzekania w przedmiocie choroby zawodowej stanowi art. 2351 ustawy z 26.06.1974r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2016., poz. 1666 tj. w wersji obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji) – dalej powoływany jako "K.p." i przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 30.06.2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013r., poz. 1367) – dalej wskazywane jako "rozporządzenie." Zgodnie z art. 2351 K.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Choroba zawodowa jest więc pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą, ujęte w wykazie chorób zawodowych. Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia ws. chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, tj. lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z 27.06.1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 rozporządzenia. Z powyższego wynika, że organ uprawniony do orzekania o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia, wydając rozstrzygnięcie jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie. Analiza dokumentacji lekarsko-medycznej pracownika pod kątem ewentualnej zawodowej etiologii schorzenia należy do kompetencji lekarzy orzeczników, a nie organów inspekcji sanitarnej, gdyż to lekarzom orzecznikom, jako specjalistom medycyny pracy, znana jest specyfika czynności zawodowych mogących mieć wpływ na rozwój schorzeń ujętych w wykazie chorób zawodowych. To oni posiadają doświadczenie i wiedzę do oceny wpływu sposobu wykonywanej pracy i warunków istniejących w środowisku pracy na powstanie choroby. Nadto organy Inspekcji Sanitarnej nie mogą wydać decyzji wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, a - zdaniem Sądu - tak właśnie jest w niniejszym przypadku. Zauważyć należy, że w sprawie wydane zostało orzeczenie lekarskie nr [...] (karta 29 akt administracyjnych), z którego wynika, że "w parciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, analizę dostarczonej dokumentacji medycznej oraz wyniki konsultacji specjalisty chorób zakaźnych u pacjenta rozpoznano postać stawową boreliozy. Biorąc pod uwagę narażenie na ukłucia kleszczy, nosicieli krętków Borrelia burgdorferi, istnieją podstawy do uznania z wysokim prawodopodobieństwem, zawodowej etiologii schorzenia." Organ II instancji zasadnie stwierdził, że jest związany treścią orzeczenia lekarskiego w przedmiocie istnienia choroby i jej zawodowej bądź pozazawodowej etiologii, gdyż stanowisko lekarzy orzeczników w tym zakresie – jako posiadających konieczną wiedzę medyczną – ma charakter opinii biegłego, którą organ jest związany, o ile tylko nie budzi ona wątpliwości i zasadnie wątpliwości takich się nie dopatrzył. Podnieść trzeba, że zgromadzony materiał dowodowy był kompletny i brak było podstaw do jego dalszego uzupełniania. Nadto pojawia się pytanie w jakim zakresie miałby być uzupełniony? Jeśli bowiem chodzi o dołączone do odwołania zestawienie nieobecności w pracy, to zauważyć należy, że fakt korzystania z urlopu wypoczynkowego - do którego przecież każdy pracownik ma prawo – nie może być wykorzystywany przeciwko pracownikowi. Nadto sam przez się nie dowodzi, że pracownik nie mógł zostać ukąszony przez kleszcza w pozostałym czasie tj. wówczas, gdy faktycznie świadczył pracę. Wskazuje to, że zarzut nieprawidłowego zgromadzenia materiału dowodowego i niewyjaśnienia stanu faktycznego nie jest uzasadniony. Strona skarżąca zarzuca nadto, że choroba został stwierdzona dopiero w 2016r., podczas gdy zatrudnienie pracownika u skarżącej ustało z końcem maja 2015r. Odnośnie takiego zarzutu zauważyć należy, że – jak wynika z orzeczenia lekarskiego nr [...] – pacjent zgłaszał bóle nadgarstków od 2012r., co wobec stawowej postaci boreliozy wskazuje na istnienie tej choroby już wówczas czyli jeszcze w okresie zatrudnienia. Wobec powyższego nie można przyjąć – jak podnosi strona skarżąca – braku związku przyczynowego pomiędzy świadczeniem pracy na rzecz strony skarżącej a stwierdzeniem boreliozy u pracownika, co wskazuje, że zarzut 1. skargi nie jest zasadny. Odnośnie zarzutu drugiego, dotyczącego nieprawidłowego uzasadnienia decyzji (lakonicznego i schematycznego) uzasadnienia decyzji Sąd również uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Cytowany przepis wskazuje więc obligatoryjne elementy uzasadnienia decyzji, a odniesienie treści przepisu do zaskrzonej decyzji prowadzi do wniosku, że zawiera ona wszystkie powołane składniki. Obejmuje ono bowiem wskazanie faktów (okresy zatrudnienia i charakter pracy pracownika i jego stan zdrowia), dowodów na których organ się oparł (orzeczenie lekarskie), co prawda nie odnosi się do dowodów, którym odmówiono wiarygodności, ale z tego powodu, że takowych nie było. W szczególności nie może być uznany za taki dowód zestawienie nieobecności w pracy a to z przyczyn, o których była już mowa, w szczególności takiej, że sam fakt nieobecności w pracy w jakimś okresie nie wyklucza, że mogło dojść do zakażenia wcześniej lub później, gdy pracownik rzeczywiście wykonywał pracę. Decyzja zawiera także przytoczenie przepisów prawa będących jej podstawą i ich wyjaśnienie, a dodatkowo analizę orzecznictwa sądów administracyjnych w omawianej kwestii. O schematyczności uzasadnienia nie może również świadczyć okoliczność powołania w jednej jego części nazwiska innej osoby. Ma ono – w ocenie Sądu –jedynie charakter oczywistej omyłki pisarskiej, co wynika z pełniej treści decyzji organu II instancji, odnoszącej się w całości – za wyjątkiem tego jednego zapisu – do J. L.. Tak więc również zarzut lakonicznego i schematycznego uzasadnienia decyzji nie mógł być uwzględniony. Nadto – jak wynika z cytowanego już art. 2351 K.p. - za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Tak więc dla uznania, że schorzenie ma charakter choroby zawodowej nie jest konieczne udowodnienie, że została wywołana czynnikami istniejącymi w środowisku pracy, lecz wystarczającym jest stwierdzenie wysokiego prawdopodobieństwa takiego pochodzenia schorzenia. W sytuacji, gdy J. L. pracował jako elektromonter wykonujący pracę na ciągach gazowniczych zlokalizowanych w miastach, jak i na terenach zielonych, uprawnione jest przyjęcie wysokiego prawdopodobieństwa powstania choroby w związku z czynnikami istniejącymi w środowisku pracy. Wobec powyższego, ŚPWIS w K., będąc związany treścią orzeczenia lekarskiego, prawidłowo orzekł zaskarżoną decyzją o utrzymaniu w mocy decyzji PPIS w G. o utrzymaniu w mocy wydanej przez niego decyzji w przedmiocie stwierdzenia u J. L. choroby zawodowej. Sąd nie dopuścił natomiast dowodu z kserokopii historii choroby oraz notatki złożonej przez J. L. bez pisma przewodniego (karta 36 akt sądowych), jako że nie spełniały one wymogów formalnych określonych w art. 47 P.p.s.a. (brak odpisu dla strony przeciwnej i uwierzytelnienia w trybie wskazanym w art. 48 § 3 P.p.s.a.). Podsumowując, Sąd stwierdził, że zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione, w pozostałym zakresie również nie dostrzegł wad zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.