III SA/Gl 504/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, że poprzez liczne spory prawne z organami podatkowymi znalazła się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Dokonano zajęcia posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych. Ich saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 569,76 zł. Poza kapitałem zakładowym, który wynosi 1.500.000,00 zł, wartość środków trwałych oszacowano na 317.801,60 zł, jako że aktualnie Spółka nie posiada żadnych nieruchomości. W ostatnim roku obrotowym poniosła stratę rzędu 271.407,91 zł, nie jest zatem w stanie uiścić w całości kosztów sądowych, w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: - zeznanie podatkowe CIT-8 za 2015 r.; - zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego; - bilans Spółki wraz z rachunkiem zysków i strat; - deklaracje VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy; - raport kasowy wraz z wyciągiem z rachunku bankowego prowadzonego przez B oraz C za czerwiec 2016 r.; - ewidencję środków trwałych. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę wykazane (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Skarżąca Spółka, mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego, posiada wszakże kapitał zakładowy w kwocie 1.500.000,00 zł, a dodatkowo spłaca zaciągnięte kredyty i pożyczki (vide: bilans Spółki za 2015 r.) i nie wykazuje z powyższego tytułu zaległości. Wprawdzie za ubiegły rok obrotowy poniosła stratę rzędu 271.407,91 zł (vide: rachunek zysków i strat), niemniej jednak ta nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności tylko wysokością ponoszonych wydatków, które kształtowały się następująco: 22.769.276,31 zł (koszty działalności operacyjnej), 4.209,81 zł (pozostałe koszty operacyjne) i 38.052,99 zł (koszty finansowe – vide: rachunek zysków i strat). A ponieważ w doktrynie za dominujący uznany został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44), rozpoznający sprawę uznał, że kwota należnego wpisu sądowego może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących dużo wyższe wartości. Tym bardziej, że powyższy pogląd został utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, LEX nr 479142 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385), a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie jak wynika z treści dołączonego do akt rachunku zysków i strat – w ubiegłym roku obrotowym - przychody Spółki ze sprzedaży wynosiły 22.395.802,72 zł, podczas gdy przychody operacyjne i finansowe kształtowały się następująco: 127.001,19 zł i 17.327,29 zł, przyjąć należało, że uiszczenie wpisu sądowego mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącej Spółki zważywszy, że wykazana dla celów podatku VAT podstawa opodatkowania za ostatnie pięć miesięcy wynosiła: 2.191.899,00 zł (styczeń), 2.130.094,00 zł (luty), 1.464.298,00 zł (marzec), 1.724.210,00 zł (kwiecień) i 1.428.494,00 zł (maj). W tej sytuacji trudno uznać jakoby poniesiona w 2015 r. strata oznaczała utratę płynności finansowej skarżącej Spółki, skoro wartość jej aktywów trwałych to kwota 1.799.037,45 zł (vide: bilans), która jak ustalono obejmuje: rzeczowe aktywa trwałe wynoszące 1.695.775,15 zł, inwestycje długoterminowe w postaci posiadanych udziałów lub akcji o wartości 20.000,00 zł oraz długoterminowe rozliczenia międzyokresowe wynoszące 83.262,30 zł. Te jak wynika z informacji do sprawozdania finansowego dotyczą nierozliczonych z ubezpieczycielem szkód transportowych będących w trakcie realizacji. Z kolei aktywa obrotowe Spółki wynoszą 8.942.688,03 zł, z czego posiadane towary oszacowano na 4.408.461,00 zł, a należności krótkoterminowe zsumowano na kwotę 4.086.712,63 zł, która obejmuje m.in. dochodzone na drodze sądowej należności rzędu 249.356,80 zł. Natomiast inwestycje krótkoterminowe to zgromadzone w kasie i na rachunkach bankowych środki, które na dzień 31 grudnia 2015 r. wynosiły 36.642,40 zł oraz inne aktywa pieniężne rzędu 400.000,00 zł. Mając na uwadze powyższe nie sposób uznać, aby skarżąca Spółka z uwagi na poniesioną w 2015 r. stratę nie mogła partycypować w kosztach niniejszego postępowania, albowiem strata ta, jak wskazano wyżej, powstała z nadwyżki kosztów nad uzyskanym przychodem. Okoliczność ta skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania, brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego (por. rachunek zysków i strat z zeznaniem podatkowym CIT-8). Nie stanowi natomiast automatycznie o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). Wprawdzie z nadesłanych do akt dokumentów wynika, że wobec Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne skierowane do posiadanych na rachunkach bankowych środków, niemniej jednak należy w tym miejscu zauważyć, że choć zawiadomienia o zajęciu zostały wystawione: 28 grudnia 2015 r., 12 lutego 2016 r. i 4 kwietnia 2016 r., to z informacji zamieszczonych na wyciągu z rachunku prowadzonego w B wynika, że kwota środków zablokowanych w momencie generowania wyciągu wynosiła 0,00 zł. Z kolei zaksięgowane na rachunku prowadzonym w C w K. operacje wskazują, że skarżąca Spółka albo prowadzi działalność gospodarczą z pominięciem tego rachunku, albo dokumenty, które nadesłała w odpowiedzi na wezwanie referendarza wystosowane w tym przedmiocie, nie są kompletne, na co wskazuje chociażby wykazana w deklaracji VAT-7 za maj podstawa opodatkowania rzędu 1.428.494,00 zł i saldo początkowe powyższego rachunku, które na dzień 1 czerwca 2016 r. wynosiło 5.009,31 zł. Do takich wniosków prowadzi też analiza deklarowanych od początku bieżącego roku podstaw opodatkowania dla celów podatku VAT. Wynika z niej bowiem, że skarżąca Spółka, mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego, prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, dysponuje też środkami pieniężnymi, służącymi do obsługi tej działalności, gdyż dochodzone na drodze egzekucji należności są od nich mniejsze. A zatem w ocenie rozpoznającego wniosek, powinna partycypować w kosztach niniejszego postępowania, tym bardziej, że należny od skargi wpis wynosi 2.000,00 zł. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.