III SA/Gl 504/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z 19 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2016 r. odmawiające Spółce z o.o. A w W. zwolnienia z kosztów sądowych. Ponieważ od powyższego nie przysługiwał żaden środek zaskarżenia, 10 października 2016 r. wezwano skarżącą Spółkę do uiszczenia w terminie siedmiu dni wpisu sądowego w kwocie 2.000,00 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. W piśmie z dnia 19 października 2016 r. skarżąca Spółka po raz kolejny wystąpiła o przyznanie prawa pomocy. Tym razem domagała się zwolnienia z obowiązku ponoszenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. W jego uzasadnieniu podała, że poprzez liczne spory prawne z organami podatkowymi znalazła się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Dokonano zajęcia posiadanych rachunków bankowych, których saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 0,00 zł. Poza kapitałem zakładowym, który wynosi 1.500.000,00 zł, wartość środków trwałych oszacowano na 317.801,60 zł. Jednocześnie wskazano, że Spółka nie posiada żadnych nieruchomości. W ostatnim roku obrotowym poniosła stratę rzędu 271.407,91 zł, a ponieważ równolegle z niniejszą sprawą zaskarżyła jeszcze 11 innych decyzji organu podatkowego nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania. Tym bardziej, że od 3 lat prowadzone jest wobec Spółki postępowanie egzekucyjne. W celu uzupełnienia podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: deklaracje VAT-7 za ostatnie trzy miesiące wraz z raportami kasowymi z tego okresu i wyciągami z rachunków bankowych. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze przedłożone do akt przy piśmie z dnia 16 listopada 2016 r. aktualne dokumenty źródłowe stwierdzić należało, że złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonane w ostatnim kwartale dostawy i nabycia towarów bądź usług kształtowały się bowiem następująco: 1.542.270,00 zł i 2.183.792,00 zł (lipiec), 1.360.852,00 zł i 1.235.674,00 zł (sierpień) oraz 1.434.858,00 zł i 1.385.255,00 zł (wrzesień). Co istotne wartość nabytych w lipcu towarów i usług przekroczyła wartość sprzedanych towarów, a transakcje handlowe z tego miesiąca podobnie jak z pozostałego okresu nie zostały zaksięgowane ani na rachunkach bankowych, których wyciągi przedłożono, ani w raportach kasowych, albowiem ich wysokość jest wielkością stałą wynoszącą 86,00 zł. Pojawia się zatem pytanie w jaki sposób Spółka dokonała rozliczeń z kontrahentami i gdzie zdeponowała środki pieniężne, którymi obracała. Dodatkowo na uwagę zasługiwały znajdujące się w aktach sprawy zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym, które wystawiono: [...]r., [...]r. i [...]r. (k-34). Z informacji zamieszczonych na aktualnych wyciągach z rachunku prowadzonego w B wynika bowiem, że 1 sierpnia 2016 r., 1 września 2016 r. i 1 października 2016 r. kwota środków zablokowanych wynosiła 0,00 zł, natomiast na rachunku, poza pobraną prowizją za obsługę karty, nie odnotowano żadnych operacji. Saldo końcowe wynosiło: (-) 10,70 zł, (-) 16,70 zł i (-) 22,70 zł. Z kolei zaksięgowane na rachunku prowadzonym w C w K. operacje wskazują, że skarżąca Spółka albo prowadzi działalność gospodarczą z pominięciem również i tego rachunku, albo dokumenty, które nadesłała w odpowiedzi na wezwanie referendarza wystosowane w tym przedmiocie, nie są kompletne. Wykazana w ostatnim kwartale w deklaracjach VAT-7 podstawa opodatkowania wynosiła bowiem: 1.542.270,00 zł (lipiec), 1.360.852,00 zł (sierpień) i 1.434.858,00 zł (wrzesień), podczas gdy obroty na rachunku za wskazany wyżej okres to po stronie MA kwota 20,22 zł, a po stronie WN kwota 63,00 zł, przy saldzie początkowym 447,10 zł. W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Tym bardziej, że oświadczenie o posiadanym majątku (vide: rubryki nr 6-8 formularza dotyczące kapitału zakładowego, środków trwałych oraz wysokości poniesionej w ostatnim roku straty) odpowiadało swoją treścią poprzedniemu wnioskowi, a zatem zawarta w tym zakresie w prawomocnym postanowieniu z 3 sierpnia 2016 r. argumentacja pozostała aktualna. Ponieważ wynikało z niej, że deklarowana strata rzędu 271.407,91 zł (vide: rachunek zysków i strat) nie była spowodowana nierentownością prowadzonej przez Spółkę działalności tylko wysokością ponoszonych wydatków, na które składały się: koszty działalności operacyjnej (22.769.276,31 zł), pozostałe koszty operacyjne (4.209,81 zł) i koszty finansowe (38.052,99 zł – vide: rachunek zysków i strat). Natomiast przychód Spółki ze sprzedaży wynosił w tym okresie 22.395.802,72 zł, podczas gdy przychody operacyjne i finansowe kształtowały się następująco: 127.001,19 zł i 17.327,29 zł. Przyjąć należało, że kwota wpisu sądowego rzędu 2.000,00 zł może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących dużo wyższe wartości. Tym bardziej, że w doktrynie za dominujący uznany został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe, do których zalicza się wpis od skargi należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Podobny pogląd został utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, LEX nr 479142 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385), a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie deklarowana od lipca 2016 r. do września 2016 r. podstawa opodatkowania wynosiła: 1.542.270,00 zł, 1.360.852,00 zł, 1.434.858,00 zł (vide: deklaracje VAT-7) trudno uznać jakoby Spółka na skutek poniesionej w 2015 r. straty utraciła płynność finansową, skoro wartość jej aktywów trwałych to kwota 1.799.037,45 zł (vide: bilans), która jak ustalono obejmuje: rzeczowe aktywa trwałe wynoszące 1.695.775,15 zł, inwestycje długoterminowe w postaci posiadanych udziałów lub akcji o wartości 20.000,00 zł oraz długoterminowe rozliczenia międzyokresowe wynoszące 83.262,30 zł. Te jak ustalono z informacji do sprawozdania finansowego dotyczą nierozliczonych z ubezpieczycielem szkód transportowych będących w trakcie realizacji. Z kolei aktywa obrotowe Spółki wynoszą 8.942.688,03 zł, z czego posiadane towary oszacowano na 4.408.461,00 zł, a należności krótkoterminowe zsumowano na kwotę 4.086.712,63 zł, która obejmuje m.in. dochodzone na drodze sądowej należności rzędu 249.356,80 zł. Natomiast inwestycje krótkoterminowe to zgromadzone w kasie i na rachunkach bankowych środki, które na dzień 31 grudnia 2015 r. wynosiły 36.642,40 zł oraz inne aktywa pieniężne rzędu 400.000,00 zł. Mając na uwadze powyższe w tym deklarowane aktualnie dla celów podatku VAT podstawy opodatkowania, które od lipca 2016 r. do września 2016 r. wynosiły: 1.542.270,00 zł, 1.360.852,00 zł, 1.434.858,00 zł w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy powtórzyć, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponieważ taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca, albowiem przewidziana w ustawie przesłanka przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie została w sposób należyty przez skarżącą Spółkę wykazana, dlatego też na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.