III SA/Gl 585/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca Spółka, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, że prowadziła handel samochodami, które też naprawiała, ale obecnie ze względu na trudności finansowe, działalności już nie prowadzi. Poza kapitałem zakładowym, który zadeklarowała na poziomie 268.500,00 zł, innym majątkiem nie dysponuje. Nie posiada też środków na rachunkach bankowych. W tej sytuacji, pismem z dnia 28 czerwca 2018 r. wezwano ustanowionego w sprawie pełnomocnika Spółki do uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - podanych we wniosku danych poprzez: - nadesłanie potwierdzonych za zgodność z oryginałem kserokopii deklaracji dotyczących podatku od towarów i usług za ostatni kwartał; - przedłożenie potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2016 r., a nadto potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii bilansu wraz z rachunkiem zysków i strat za 2017 r. bądź zaświadczenia wystawionego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego wskazującego, kiedy po raz ostatni składane były deklaracje VAT oraz PIT-4R czy informacje PIT-11 jak również zeznania podatkowe CIT-8 i jakie kwoty w dokumentach tych wykazano; - nadesłanie raportów kasowych oraz wyciągów bądź wydruków z kont bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - przedłożenie uwierzytelnionej za zgodność z oryginałem kserokopii ewidencji środków trwałych obrazującej ich stan na koniec ubiegłego miesiąca. Jeżeli figurujące w tej ewidencji środki trwałe uległy zajęciu w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, fakt ten należało udokumentować przedkładając np. zawiadomienia o zajęciu bądź stosowne zaświadczenia organu egzekucyjnego; - nadesłanie zeznania podatkowego Spółki za 2017 r.; - wskazanie przy pomocy dokumentów źródłowych czy działalność Spółki jest zawieszona i czy wobec Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak to na jakim jest ono obecnie etapie. Wezwanie to jak wynika z akt sprawy doręczono ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, który [...] r. (data stempla pocztowego) poinformował, że przedłożenie dokumentów źródłowych w terminie wskazanym nie było możliwe z uwagi na problemy zdrowotne prezesa zarządu oraz śmierć osoby zajmującej się dokumentacją podatkową. Ponieważ w jego ocenie powyższe okoliczności przemawiały za przedłużeniem zakreślonego terminu, złożył stosowny wniosek w tym przedmiocie. W jego treści wskazał, iż żądane dokumenty zostaną nadesłane do 14 sierpnia 2018 r. Ponieważ pismo to wpłynęło do Sądu 6 sierpnia 2018 r., zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy wstrzymał się z rozpoznaniem złożonego wniosku oczekując jednocześnie na dokumenty źródłowe, których nadesłanie w terminie późniejszym pełnomocnik strony zasygnalizował. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Wymienia on szeroko pojęte dokumenty księgowe, które obrazują stan podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym od strony księgowej, a zatem aktualne bilanse, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową. Są to dokumenty sprawozdawcze, sporządzane zgodnie z wymogami przewidzianymi w ustawie o rachunkowości. Niezależnie od tych dokumentów przedsiębiorca dysponuje także dokumentami bieżącymi, które wskazują na jego realne i rzeczywiste możliwości finansowe. Do dokumentów tych należą: deklaracje VAT, wydruki z rachunków bankowych przy pomocy, których dokonywane są operacje gotówkowe i bezgotówkowe, jak również raporty kasowe wskazujące na środki pieniężne znajdujące się w kasie danego podmiotu. W rozpoznawanej sprawie te nie zostały do wniosku dołączone. Nie zostały też nadesłane, mimo wystosowanego w tym przedmiocie wezwania z dnia 28 czerwca 2018 r. Tym samym weryfikacja złożonego oświadczenia nie była możliwa. Brak bilansu Spółki, rachunku zysków i strat za 2016 r. i 2017 r., jak również ewidencji środków trwałych, których sporządzanie nie zależy od uznania wnioskodawcy lecz jest jego obowiązkiem wynikającym z ustawy o rachunkowości i ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie pozwala na uwzględnienie złożonego wniosku. Przy braku tych kluczowych dokumentów i wynikających z nich informacji nie sposób rzetelnie i wiarygodnie ocenić na ile w podejmowanych decyzjach Spółka uwzględnia obowiązek ponoszenia danin publicznoprawnych, w tym kosztów postępowań sądowych. A ponieważ na potrzeby przyznania prawa pomocy ustawodawca wymaga spełnienia ściśle określonych przesłanek, wykluczając zarazem przyznanie prawa pomocy wyłącznie na podstawie gołosłownych twierdzeń nie popartych stosownymi dokumentami, do których zalicza się ostatni bilans wraz z rachunkiem zysków i strat przy pomocy, którego wypełnić należy rubrykę nr 8 formularza (vide: druk PPPr). Wobec powyższego przyjąć należało, że złożony wniosek jako niekompletny nie zasługiwał na uwzględnienie. Tym bardziej, że w judykaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszystkich informacji na temat sytuacji finansowej, w której się znajduje lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8, z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). Nie sposób przecież przyjąć, że Spółka, nie jest w stanie dostarczyć dokumentacji księgowej czy podatkowej, którą ma obowiązek prowadzić. Tym bardziej, że nic nie stało na przeszkodzie, by w rozpoznawanej sprawie wykonać choćby część wezwania, która odnosiła się do nadesłania zaświadczeń organów podatkowych mogących poświadczyć, iż Spółka nie złożyła zeznań i deklaracji w podatkach dochodowym oraz od towarów i usług, a także do przedłożenia wskazanych w wezwaniu wyciągów z rachunków bankowych lub dokumentów poświadczających ich zajęcie czy likwidację. Wobec powyższego przyjąć należało, że skarżąca Spółka nie udowodniła w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę. Tym bardziej, że nie zasługuje na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy, gdyż uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca Spółka uznając za bezcelowe wykonanie wezwania z dnia 28 czerwca 2018 r. pozbawiła rozpoznającego wniosek możliwości dokonania wnikliwej i rzetelnej oceny jej kondycji finansowej. Wprawdzie w piśmie z dnia 26 lipca 2018 r. poinformowała o kłopotach zdrowotnych prezesa zarządu oraz śmierci osoby zajmującej się dokumentacją księgową, niemniej jednak powyższe w kontekście ustanowionej prokury samoistnej G. K. nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że w sprawie działa też pełnomocnik radca prawny K. S., któremu udzielono stosownego pełnomocnictwa. W jego gestii leży zatem odpowiednie i solidne przygotowanie stosownych wniosków procesowych i to nie tylko w aspekcie formalnym, ale również i merytorycznym oraz ich udokumentowanie. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie dokumenty źródłowe potwierdzające podane w treści formularza dane nie zostały do dnia dzisiejszego nadesłane. Nie uczyniono też nic aby wykazać, że pełnomocnik Spółki rzeczywiście jest na etapie ubiegania się o wystawienie stosownych zaświadczeń (tudzież umowy z bankiem o zamknięciu rachunku). Ograniczono się jedynie do wniosku o przedłużenie terminu, który zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2018 r. uwzględniono, a mimo to stosowne dokumenty źródłowe nie zostały nadesłane. W tej sytuacji brak było podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Prawo pomocy może bowiem zostać przyznane jedynie wtedy, gdy podane w treści urzędowego formularza dane nie budzą żadnych zastrzeżeń. Ponieważ te w rozpoznawanej sprawie budziły wątpliwości, co więcej okazały się niekompletne, brak było wystarczających podstaw, aby przyjąć, że sytuacja Spółki przemawia za uwzględnieniem złożonego wniosku. Wprawdzie w treści formularza wskazano, że Spółka zajmowała się sprzedażą samochodów oraz ich naprawą, którą ze względów finansowych już nie prowadzi. Jednakże stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego potwierdzającego tą okoliczność nie przedłożono. Podobnie jak zaświadczenia o nierozliczaniu podatku VAT. Z informacji zamieszczonej w KRS wynika, że Spółka nadal ma status przedsiębiorcy, brak informacji o jej zawieszeniu, czy postawieniu w stan upadłości. W tej sytuacji brak sprawozdania finansowego czy innych dokumentów księgowych, do których sporządzania jest zobowiązana oznacza, że skarżąca Spółka nie wykazała jakoby zasługiwała na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, którego konsekwencją jest definitywne przerzucenie ciężaru kosztów prowadzonego postępowania na pozostałych współobywateli. Na gruncie przesłanek warunkujących o przyznaniu prawa pomocy zasadnicze znaczenie ma wykazanie przez stronę skarżącą jakim mieniem i środkami dysponowała wcześniej, jak nimi rozporządzała wiedząc, że pozostaje w sporze z organem, który może znaleźć finał przed sądem. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżąca uchyliła się od powyższego wskazując jedynie na śmierć osoby zajmującej się dokumentacją podatkową oraz problemy zdrowotne prezesa jej zarządu. Wobec powyższego przyjąć należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Na potrzeby przyznania prawa pomocy ustawodawca wymaga bowiem wiarygodnego przedstawienia ściśle określonych przesłanek, wykluczając zarazem przyznanie prawa pomocy wyłącznie na podstawie gołosłownych twierdzeń nie popartych stosownymi dokumentami takimi jak choćby zaświadczenie wystawione przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego potwierdzające, iż skarżąca Spółka składała zerowe deklaracje VAT, a zeznań podatkowych i sprawozdań finansowych nie sporządzała, bowiem nie osiągała żadnego dochodu do opodatkowania bądź innego dokumentu potwierdzającego powyższe dane. Ponieważ takowe nie zostały do akt przedłożone złożony wniosek jako niekompletny nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie można było zatem uznać jakoby skarżąca Spółka wykazała, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy, albowiem zawarte w treści urzędowego formularza ogólnikowe dane nie zostały w żaden sposób umotywowane. Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.