III SA/Gl 657/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L.H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...]r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 674,00 zł, skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W motywach powyższego podał, iż prowadzona przez niego firma "A" ze względu na "nieściągnięte i nieściągalne należności" w wysokości ok. 800.000,00 zł straciła zupełnie płynność finansową. Z uwagi na brak środków obrotowych jej działalność została ograniczona. Natomiast złożony w Sądzie wniosek o jej upadłość został odrzucony. Wprawdzie skarżący posiada jeszcze 90% udziałów w Spółce "B" w G, nie mniej jednak ta w chwili obecnej nie osiąga żadnych dochodów, jako że jest w fazie rozwoju. Na potwierdzenie podanych wyżej danych do akt sprawy załączono kserokopię zeznania podatkowego za 2010 r., z którego ustalono, iż w roku tym z działalności gospodarczej skarżący zadeklarował przychód w kwocie 44.029,99 zł, koszty jego uzyskania rzędu 92.774,68 zł oraz stratę w wysokości 48.744,69 zł. Dodatkowo przedłożono wyciąg z rachunku bankowego :"A", z którego wynika, iż poza wpływami w kwocie 470,00 zł ze Spółki "B" innych operacji nie odnotowano. Z kolei w sporządzonym za ubiegły rok bilansie firmy posiadane środki wynosiły jedynie 165,20 zł. Innego majątku nie ujawniono. Tymczasem wymagalne na dzień 31 maja 2009 r. zobowiązania wynosiły ok. 1.633.176,00 zł (vide: postanowienie Sądu Rejonowego w G. Wydziału [...] Gospodarczego z dnia [...] r. sygn. akt [...]). Obecnie przychody "A" wynoszą 4.500,00 zł (por. oświadczenie z dnia [...] r. oraz deklaracje VAT za ostatni kwartał), a jej wydatki kształtują się w wysokości 8.381,73 zł. W odniesieniu natomiast do Spółki "B", w której skarżący posiada 90% udziałów, z nadesłanej przy piśmie z dnia [...] r. dokumentacji źródłowej, ustalono, iż ta w roku 2007 kupiła od firmy "A" lokal użytkowy o pow. 135,80 m2 za cenę 450.000,00 zł. Koszty jego utrzymania przedstawiają się następująco: 120,49 zł - energia elektryczna, 832,23 zł - eksploatacja i fundusz remontowy, 166,66 zł - telefon oraz 230,00 zł - podatek od nieruchomości. W lokalu tym skarżący zamieszkuje nieodpłatnie zajmując jeden pokój o pow. 12 m2. Jest bowiem osobą samotną, jako że rozwiązanie małżeństwa przez rozwód nastąpiło w dniu [...] r. Źródłem jego utrzymania są środki w kwocie 17.868,94 zł pochodzące z zerwanej w dniu [...] r. polisy na życie. W Spółce "B" posiada wprawdzie 90% udziałów, nie mniej jednak pełni w niej nieodpłatnie funkcję Członka Zarządu. Spółka ta powstała [...]r. W zakres jej działalności wchodzi sprzedaż hurtowa materiałami budowlanymi i wyposażenia sanitarnego. Stan zatrudnienia Spółki w 2010 r. wynosił 3 osoby. Z kolei wypracowany za ubiegły rok przychód w wysokości 2.838.004,34 zł, po potrąceniu kosztów jego uzyskania, przyniósł stratę rzędu 85.877,70 zł. Natomiast w ostatnim kwartale zadeklarowana podstawa opodatkowania kształtowała się następująco: 17.389,00 zł (luty), 80.366,00 zł (marzec) i 225.508,00 zł (kwiecień), podczas gdy stan kasy wynosił: 35.242,67 zł (luty), 20.525,19 zł (marzec) i 6.273,56 zł (kwiecień). Z uwagi na spłacane kredyty jej rachunek bankowy wykazuje saldo ujemne. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powołanej jako p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie strony od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, iż użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem przedłożony przez skarżącego przy piśmie z dnia [...] r. materiał dowodowy nie pozwolił na wolną od wątpliwości ocenę jego wniosku. Zauważyć bowiem należy, iż w dniu [...] r. zlikwidował on posiadaną polisę na życie i z tego tytułu uzyskał środki w kwocie 17.868,94 zł. Z kwoty tej – jak wyjaśnił – pokrywa wydatki związane z bieżącym utrzymaniem. Nie mniej jednak w żaden sposób nie wskazał jaka suma tych środków została już wydatkowana, a jaka pozostaje dalej w jego dyspozycji. Ogólnikowe informacje podane w tym zakresie nie mogą być przecież uznane za wystarczające. Tym bardziej, że jak ustalono z informacji dołączonej do sprawozdania finansowego Spółki "B", w której skarżący posiada 90% udziałów, członkowie zarządu nie pobrali w roku 2010 wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji, pomimo, iż Spółka ta zadeklarowała wówczas przychód rzędu 2.838.004,34 zł, a w ostatnim kwartale jej podstawa opodatkowania wynosiła: 17.389,00 zł (luty), 80.366,00 zł (marzec) i 225.508,00 zł (kwiecień). Podobnie fakt, iż w kasie Spółki odnotowano środki w kwocie: 35.242,67 zł (luty), 20.525,19 zł (marzec) i 6.273,56 zł (kwiecień) oznacza, iż twierdzenia skarżącego jakoby jej działalność była w fazie rozwoju nie znalazły pokrycia w przedstawionym materiale dowodowym. Zwłaszcza, że ta funkcjonuje na rynku od [...] r. Wobec powyższego przyjąć należało, iż skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Wątpliwości dotyczące posiadanych przez niego źródeł utrzymania nie zostały do dnia dzisiejszego należycie wyjaśnione, a ponieważ mają one na tyle istotne znaczenie, nie pozwalają uwzględnić złożonego wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). W orzecznictwie sądowym panuje nawet pogląd, iż jest to wykluczone zwłaszcza wtedy, gdy przedstawione fakty pozostają w sprzeczności z rzeczywistymi możliwościami finansowymi strony (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 240/09, LEX nr 554619 oraz z dnia 30 października 2008 r. sygn. akt II OZ 952/08, LEX nr 527625, a także z dnia 31 lipca 2008 r. sygn. akt I FZ 272/08, LEX nr 494238). Nie zasługuje przecież na aprobatę takie działanie strony, która stara się ukryć wysokość posiadanych środków, którymi z pewnością dysponuje zważywszy na fakt, iż nie ponosi żadnych wydatków związanych z zajmowanym w firmie pomieszczeniem o pow. 12 m2, w którym zamieszkuje. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.