III SA/Gl 66/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" S.A. w M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Wyrokiem z 18 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę "A" S.A. w M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. Pismem z 1 września 2017 r. strona skarżąca wniosła w zakreślonym terminie skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Na mocy zarządzenia z 2 października 2017 r. zobowiązano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przez - złożenie opłaconego opłatą skarbową pełnomocnictwa procesowego - złożenie wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisem tego wniosku, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Ponadto zgodnie z zarządzeniem z 2 października 2017 r. strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Wezwania doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej 9 października 2017 r. W zakreślonym terminie do akt sprawy nadesłano pismo procesowe z 16 października 2017 r. do którego załączono pełnomocnictwo z opłatą skarbową oraz dowód uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Pismo to jednak nie zawierało wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Postanowieniem z 6 listopada 2017 r. odrzucono skargę kasacyjną "A" S.A. w M. oraz zwrócono uiszczony wpis od skargi kasacyjnej. Pismem z 15 listopada 2017 r. strona skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika wniosła na powyższe postanowienie zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Postanowieniem z 14 lutego 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie strony skarżącej z 15 listopada 2017 r. Pismem z 3 kwietnia 2018 r. strona skarżąca została wezwana do uzupełnienia braku formalnego złożonego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez jego uzasadnienie oraz dokonanie uchybionej czynności poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisem tego wniosku. Pismem z 11 kwietnia 2018 r. strona skarżąca uzupełniła braki wniosku. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że H. B. będąca pracownikiem biurowym kancelarii doradztwa podatkowego "B" dnia 9 października 2017 r. odebrała przesyłkę oznaczoną sygn. akt III SA/Gl 66/17, której nadawcą był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Za sprawą nieuwagi, w trakcie podpisywania dokumentu - zwrotnego potwierdzenia odbioru, nie sprawdziła jego istoty pod kątem oznaczenia treści i przedmiotu. W dalszym czasie wskazana przesyłka została przekazana pełnomocnikowi, bez informacji w kwestii zawartości danych zwrotnego potwierdzenia obioru. Strona skarżąca dodała, że pełnomocnik strony skarżącej czyniąc zadość wskazaniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, o których miał wiedzę, pismem z dnia 16 października 2017 r., zachowując wskazany w zarządzeniu termin usunął braki formalne złożonej skargi kasacyjnej w przedmiocie uzupełnienia braku wpisu. Pełnomocnik skarżącej spółki wskazał również, że z ostrożności procesowej do przedmiotowej korespondencji załączył pełnomocnictwo do złożenia i popierania skargi kasacyjnej. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że wobec dokonanych czynności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dnia 6 listopada wydał postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej ze względu na brak oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, tym samym zamykając drogę stronie skarżącej do merytorycznego rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na mocy art. 178 p.p.s.a. w związku z art. 177 § 1 (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; zw. dalej jako "p.p.s.a.") wstępnej kontroli skargi kasacyjnej dokonuje wojewódzki sąd administracyjny. Kontrola ogranicza się do zbadania zachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jej dopuszczalności oraz dochowania wymogów formalnych. Skarga kasacyjna zgodnie z art. 176 § 1 p.p.s.a. powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądania uchylenia lub zmiany oraz na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. powinna zawierać wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Natomiast na mocy art. 47 § 1 p.p.s.a do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z kolei przepis art. 87 p.p.s.a. stanowi, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Mając na uwadze powyższe regulacje przyjąć trzeba, że aby skutecznie domagać się przywrócenia uchybionego terminu do dokonania jakiejś czynności, strona winna uchybić terminowi do jej dokonania a także w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia oraz dopełnić uchybionej czynności. Niewątpliwe w tej sytuacji musi być to, że strona jest świadoma swojego obowiązku a przyczyna uchybienia terminu niezawiniona. Dodatkowym, koniecznym warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że do uchybienia terminu doszło bez winy zobowiązanego. Wyjaśnić również należy, że o braku winy strony w uchybieniu terminu, można mówić jedynie w sytuacji, gdy istniały przeszkody nie do przezwyciężenia tj. takie, których skarżący przy zachowaniu należytej staranności i dołożeniu maksymalnego w danych warunkach wysiłku nie mógł usunąć. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności procesowej po upływie terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga, więc uprawdopodobnienia braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci – niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym (por. wyrok NSA z 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FSK 374/06, lex nr 262725). Trzeba zauważyć przy tym, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona zaprezentowaną argumentacją w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (postanowienie NSA z dnia 31 lipca 2008 r. I FZ 325/08, https:// cbois.nsa.gov.pl/doc/115FC667B2). Zdaniem Sądu, okoliczność podniesiona przez skarżącego we wniosku nie jest wystarczająca do przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że rozpoznawany wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej został zawarty jako punkt w treści zażalenia z 15 listopada 2017 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 6 listopada 2017 r. odrzucającego skargę kasacyjną skarżącej spółki z powodu nieusunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej w postaci złożenia wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisem tego wniosku. W wyniku rozpoznania powyższego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił to zażalenie. Pismem z 3 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia braku formalnego złożonego wniosku poprzez jego uzasadnienie oraz dokonanie uchybionej czynności poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisem tego wniosku. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącej spółki w piśmie z 11 kwietnia 2018 r. zawarł żądane oświadczenie oraz uzasadnienie wniosku o wstrzymanie. W załączeniu przesłano oświadczenie H. B. z 11 kwietnia 2018 r. W treści uzasadnienia pełnomocnik strony skarżącej w pierwszej kolejności wskazał, że osobą winną niedopatrzenia, że w przesyłce adresowanej do pełnomocnika brak jest wezwania do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej jest pracownik Kancelarii H. B.. W dalszej części uzasadnienia podniósł okoliczność 1. odrzucenia skargi kasacyjnej na skutek niezawinionego zaniechania osoby trzeciej, 2. niedokładnego poinformowania pełnomocnika, braku świadomości o dokonaniu dwóch czynności jednym wezwaniem, 3. skutecznego doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie z 5 października 2017 r., 4. ograniczenia skarżącej spółce prawa do sądu. Końcowo pełnomocnik skarżącej spółki wskazał, że wykazane zostały jego zdaniem przesłanki skłaniające do uchylenia przedmiotowego postanowienia oraz skierowania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia w całości i tym samym przywrócenie terminu do złożenia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach analizując treść pisma pełnomocnika skarżącej spółki z 11 kwietnia 2018 r. stwierdził, że w istocie pismo to jest tożsame w treści z zażaleniem z 15 listopada 2017 r. wniesionym przez pełnomocnika strony skarżącej w niniejszej sprawie. Podkreślenia wymaga, że wskazane powyżej zażalenie zostało rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie i postanowieniem z 14 lutego 2018 r. sygn. akt I FZ 7/18 zażalenie oddalono. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając zażalenie z 15 listopada 2017 r. odniósł się szczegółowo do wszystkich zarzutów tego zażalenia. Oznacza to jednocześnie, że wszystkie zarzuty zawarte w piśmie z 11 kwietnia 2018 r. (tożsame z zarzutami zażalenia z 15 listopada 2017 r.) zostały rozpoznane. Jak w szczególności wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z 14 lutego 2018 r. I FZ 7/18 "W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, co wynika z akt sprawy, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej spółki, został on prawidłowo wezwany m.in. do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej przez "złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy (art. 176 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)" (karta 115 akt sądowych). Wezwanie to doręczono skutecznie na adres pełnomocnika skarżącej spółki w dniu 9 października 2017 r., o czym świadczy znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru (karta 119). Istotne jest, że na dokumencie tym w sposób jednoznaczny wskazano co znajduje się w doręczanej przesyłce, a mianowicie: "wezw. do usunięcia br. form. sk. kasac. + wezw. do uisz. wpisu od sk. kasacyjnej". W przedstawionych okolicznościach bezzasadny był zarzut zażalenia, że "przesyłka pozostawiona w kancelarii (...) pozbawiona była wezwania do uzupełnienia oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy albo wezwania do złożenia wniosku o przeprowadzenie rozprawy" i że pełnomocnik skarżącej spółki nie został wzywany do usunięcia braku formalnego w postaci nadesłania wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o jej zrzeczeniu się. Zarzut ten jest gołosłowny gdy weźmie się pod uwagę to, że jednym zarządzeniem (k. 115) wezwano pełnomocnika skarżącej spółki do uzupełnienia dwóch braków, tj. do złożenia opłaconego opłatą skarbową pełnomocnictwa procesowego oraz wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisem tego wniosku. Taką też treść zawierało wezwanie z 5 października 2017 r. (k. 117), którym w wykonaniu zarządzenia z 2 października 2017 r. wyraźnie i jednoznacznie wezwano pełnomocnika skarżącej spółki do uzupełnienia obu braków skargi kasacyjnej. Co istotne, w wykonaniu tego wezwania pełnomocnik skarżącej spółki uzupełnił pierwszy z braków formalnych skargi, tj. przesyłał opłacone opłatą skarbową pełnomocnictwo (k. 121 – 124). To zaś oznacza, że wbrew zarzutom podniesionym w zażaleniu przesyłka zawierała wezwanie do uzupełnienia obu braków skargi kasacyjnej i że została mu skutecznie doręczona. Wezwanie do usunięcia obu braków formalnych zamieszczono bowiem w jednym piśmie. W tych okolicznościach nie budziło zastrzeżeń ustalenie, że pełnomocnikowi skarżącej spółki prawidłowo doręczono także wezwanie do nadesłania wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o jej zrzeczeniu się... ...znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru (k. 119) zawiera opisaną wprawdzie skrótowo, lecz czytelnie informację o zawartości przesyłki. Zawarte w nim sformułowania niewątpliwie wskazują, że przesyłka zawierała także pismo wzywające do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej w postaci nadesłania wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o jej zrzeczeniu się. Nie można w tej sytuacji zasadnie twierdzić, że zwrotne potwierdzenie odbioru nie wskazywało, co znajdowało się w przesyłce, której odbiór dokumentowało... ...w interesie odbierającego przesyłkę jest sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. Natomiast w sytuacji, kiedy tego nie uczynił, nie ma uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia przesyłki. Przyjęcie bowiem dopuszczalności kwestionowania po odbiorze przesyłki jej zawartości, przeczyłoby sensowi potwierdzenia odbioru przesyłki. W każdym przypadku odbiorca przesyłki mógłby podnosić, że nie otrzymał żadnego dokumentu lub tylko niektóre z nich, innymi słowy, że odebrał kopertę pustą albo niepełną (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2015 r., sygn. akt II GSK 2636/15 oraz z 5 grudnia 2015 r., II OZ 1284/15 i z 28 stycznia 2016 r., II OZ 63/16; CBOSA)... ...Z potwierdzenia odbioru wezwania (k. 121 akt sądowych) wynika, że przesyłkę doręczono H. B. "upoważnionemu pracownikowi". W uzasadnieniu zażalenia wyjaśniono, że jest ona pracownikiem biurowym kancelarii doradztwa podatkowego, którą prowadzi pełnomocnik skarżącej spółki i że 9 października 2017 r. odebrała przesyłkę sądową. Wyjaśniono także, że "za sprawą nieuwagi, w trakcie podpisywania dokumentu - zwrotnego potwierdzenia odbioru, nie sprawdziła jego istoty pod względem oznaczenia treści i przedmiotu". Z powyższego wynika, że doręczenie wezwania do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej w kancelarii doradztwa podatkowego, którą prowadzi pełnomocnik skarżącej spółki do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism było doręczeniem prawidłowym w świetle przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 września 2013 r., sygn. akt I OZ 769/13, LEX nr 1459943)... ...Skarżąca spółka miała zagwarantowane prawo do uruchomienia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i kontroli wyroku sądu I instancji. W tym celu jej pełnomocnik powinien sporządzić skargę kasacyjną zgodną z wymogami przewidzianymi w art. 176 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przypadku zaś niedopełnienia niektórych z wymagań z tego przepisu, powinien uzupełnić skargę kasacyjną w wyznaczonym na to terminie. Odrzucenie przez sąd I instancji skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy pełnomocnik skarżącej spółki, pomimo prawidłowo doręczonego wezwania nie uzupełnił jej braków formalnych, nie może być utożsamiane z pozbawieniem skarżącej spółki prawa do sądu, tj. z naruszeniem art. 45 ust. 1 a także z naruszeniem art. 77 ust. 2 ("Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw") oraz z naruszeniem art. 78 (prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji) Konstytucji RP." Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotowy wniosek w całości podziela powyższe poglądy i rozważania uznając je za własne w niniejszej sprawie. Odnosząc się jednak do jedynego, zdaniem Sądu, wynikającego z pisma z 11 kwietnia 2018 r. wytłumaczenia, które zdaniem pełnomocnika skutkowało nieterminowym wypełnieniem wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej wskazać należy, że pełnomocnik powołuje się na okoliczności, które nie powinny mieć miejsca w kancelarii doradcy podatkowego. Pełnomocnik strony skarżącej powinien był udzielić pracownikowi jasnych wytycznych dotyczących obiegu korespondencji, natomiast brak jest dowodów aby to uczynił. Należy nadmienić w tym miejscu, że zaniedbanie osoby której powierzono wykonanie czynności obciąża zainteresowaną stronę (postanowienie NSA z 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 678/08). Mając na uwadze poczynione w niniejszej sprawie ustalenia, że pełnomocnik otrzymał wezwanie z 5 października 2017 r. a uzupełniając braki formalne skargi kasacyjnej poprzez swoje zaniedbanie nie dopełnił obowiązku pełnego jego wykonania i nie dołączył wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisem tego wniosku. Wskazuje na to między innymi treść pisma z 16 października 2017 r. w którym pełnomocnik pisze: " W związku z wezwaniem Sądu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej 18 lipca 2017 r. (Sygn. akt III SA/Gl 66/17) uprzejmie proszę o uzupełnienie powyższych braków formalnych załączonymi do niniejszego pisma dokumentami. Załączniki: 1. Pełnomocnictwo, 2. Dowód wpłaty, 3. Dowód uiszczenia opłaty skarbowej na rzecz UM w Gliwicach, 4. Kopia/kopia. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że pełnomocnik strony skarżącej mógł przy dochowaniu należytej staranności uzupełnić brak formalny skargi kasacyjnej prawidłowo. Sąd podkreśla jeszcze raz, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu wystąpi wyłącznie w przypadku takich okoliczności, których nie dałoby się przewidzieć i przezwyciężyć, mimo dochowania przez stronę należytej staranności. W tym stanie rzeczy uznać trzeba, iż wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Przeciwnie - z podanych okoliczności wynika, że nie wykazał szczególnej staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy szczególnie mając na uwadze, że chodzi o czynności fachowego pełnomocnika. Z tej przyczyny, wobec braku przesłanek do przywrócenia terminu w oparciu o art. 86 § 1 i 87 § 2 wyżej powołanej ustawy, należało odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.