III SA/Gl 741/20
WyrokWSA w Gliwicach2021-06-10
Skład orzekający: Krzysztof Wujek, Barbara Brandys-Kmiecik, Marzanna Sałuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ drugiej instancji prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie należności celnych, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na powagę rzeczy osądzonej (res iudicata) wynikającą z wcześniejszych prawomocnych orzeczeń sądowych?Ratio decidendi
Organ drugiej instancji prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie należności celnych, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. Wcześniejsze prawomocne orzeczenia sądowe, w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, przesądziły o braku podstaw do umorzenia należności celnych, co uniemożliwia ponowne merytoryczne rozpatrzenie tej kwestii.Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o umorzenie należności celnych, argumentując, że dług celny nigdy nie powstał. Wcześniej organ celny odmówił umorzenia należności, wskazując na upływ terminu do złożenia wniosku. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy i prawomocnie oddalona przez sądy administracyjne. Organ drugiej instancji uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, powołując się na powagę rzeczy osądzonej. Strona wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak merytorycznego odniesienia się do dowodów i błędne zastosowanie przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi G.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności celnych oddala skargę.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 623, z późn. zm.) oraz na postawie art. 246, art. 252 § 1, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j.; Dz. U. z 2001 r. nr 75, poz. 802 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania G. S. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia [...] r., nr [...], odmawiającej umorzenia należności celnych określonych rozstrzygnięciem z dnia [...] r., nr [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji oraz umorzył postępowanie w sprawie.
Powyższa decyzja została wydana na skutek wniosku strony z dnia [...] r. o umorzenie należności celnych określonych decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia [...]r. nr [...]. Na podstawie przywołanej decyzji organ celny uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] r., wskazując na brak podstaw do objęcia towaru procedurą uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń, oraz określił prawidłową wysokość należności celnej na kwotę [...] zł.
Decyzją z dnia [...] r., znak [...], organ drugiej instancji - Prezes Głównego Urzędu Ceł w Warszawie, po rozpoznaniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy przedmiotową decyzję, wobec czego strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach. Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2002 r. (sygn. akt I SA/Ka 165/01) Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach oddalił skargę, uznając, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie doszło do naruszenia przez organy celne przepisów prawa materialnego oraz procesowego.
Wnioskiem z dnia [...] r. strona domagała się umorzenia należności celnych, objętych decyzją z dnia [...] r., podnosząc, iż w rzeczywistości dług celny nie powstał. W uzasadnieniu wniosku strona powołała się na fakt, że w dniu [...] r. towar objęty zgłoszeniem opuścił w sposób legalny polski obszar celny, co dokumentują załączone dokumenty celne SAD-export, a także, że nie była ona właścicielem przedmiotowych towarów, lecz dokonywała wyłącznie ich przetworzenia w zakresie prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej.
Wniosek skarżącej z dnia [...] r. został rozpoznany przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K., który decyzją z dnia [...] r. odmówił umorzenia długu celnego określonego w decyzji z dnia [...] r., wskazując iż wniosek o umorzenie długu celnego został złożony przez skarżącą po upływie terminu określonego w art. 246 § 4 Kodeksu Celnego. Zgodnie z przytoczonym przepisem należności celne są zwracane lub umarzane na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia powiadomienia o tych należnościach.
Od przedmiotowej decyzji, skarżąca wniosła w dniu [...] r. odwołanie podnosząc zarzut nieważności decyzji organu I instancji ze względu na brak w treści decyzji informacji na temat uprawnienia osoby, która podpisała decyzję, do wydawania decyzji o umorzeniu należności celnych w imieniu Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K.. Strona wskazała również na brak prawidłowego uzasadnienia decyzji podnosząc, iż organ I instancji nie odniósł się do twierdzeń i dokumentów dołączonych do wniosku przez stronę oraz zaniechał wyjaśnienia okoliczności dotyczących powstania kwestionowanego długu celnego.
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. uchylił decyzję organu I instancji oraz umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe nie przychylając się jednocześnie do zarzutów podniesionych przez skarżącą.
Organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że z uwagi na treść art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz.623) w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy Kodeksu celnego obowiązujące przed dniem przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Art. 26 powołanej powyżej ustawy stanowi bowiem, że przepisy dotychczasowe, tj. ustawę z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks Celny, stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Organ II instancji wskazał jednocześnie, że powstanie długu celnego na gruncie niniejszego stanu faktycznego nastąpiło w dniu [...] r., tj. w dniu doręczenia skarżącej decyzji z dnia [...]r.
W dalszej kolejności organ II instancji podniósł, że skarżąca zwracała się już z wnioskiem o umorzenie należności celnej, co miało miejsce po raz pierwszy w dniu [...] r. Organ II instancji wskazał, że w wyniku rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. w dniu [...] r. wydał decyzję znak [...], na mocy której odmówił umorzenia należności określonych decyzją z dnia [...] r. W decyzji tej Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że przepisy prawa celnego nie przewidują możliwości umorzenia należności celnych z uwagi na trudną sytuację materialną dłużnika, zaś przesłanki umorzenia długu celnego reguluje art. 246 Kodeksu celnego, zgodnie z którym należności celne są umarzane, jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie wynikała z obowiązujących przepisów, nie była prawnie należna, lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3 Kodeksu celnego. Jednocześnie organ wskazał, że należności celne są umarzane na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach, termin ten zaś bezskutecznie upłynął w dniu [...] r.
Jak wskazał organ II instancji, od decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności określonych decyzją z dnia [...] r. skarżąca złożyła odwołanie, w wyniku którego w dniu [...] r. wydano decyzja znak [...] utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Strona zaskarżyła wyżej wskazaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt. III SA/Gl 887/14, oddalił skargę wskazując, że niedotrzymanie przez stronę 3-letniego terminu do wniesienia wniosku o umorzenie długu celnego nie było spowodowane nieprzewidzianymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej, z tego więc powodu organ celny zasadnie nie znalazł podstaw do przedłużenia terminu do złożenia wniosku o umorzenie długu celnego, a w efekcie słusznie odmówił uwzględnienia wniosku z dnia [...] r.
W odniesieniu do zaistniałego stanu faktycznego Sąd zauważył, iż w sprawie toczyło się postępowanie restrukturyzacyjne z wniosku skarżącej, którego skutkiem miało być umorzenie należności celnych, pod warunkiem jednak poniesienia opłaty restrukturyzacyjnej w wysokości 15 % wartości zaległego zobowiązania. Wobec nieponiesienia opłaty przez stronę, postępowanie zostało jednakże umorzone.
Od wyroku z dnia 4 grudnia 2014 r. skarżąca wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie uznał skargi kasacyjnej za zasadną. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 września 2017 r. (sygn. akt I GSK 1470/15) zaaprobował stanowisko Dyrektora Izby Celnej w K. odnośnie odmowy umorzenia należności celnych wynikających z ostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku podkreślił, że strona miała możliwość złożenia wniosku o umorzenie należności celnych w 3-letnim terminie, zaś zarzuty procesowe podnoszone w toku postępowaniu, które dotyczyły merytorycznych podstaw powstania długu celnego zostały już prawomocnie oddalone wyrokami NSA z dnia 5 kwietnia 2002 r.: sygn. akt SA/Ka 165/01 (przedmiotem orzekania była kwestia powstania oraz wysokości długu celnego) oraz sygn. akt SA/Ka 166/01 (przedmiotem orzekania była odmowa wydania pozwolenia na korzystanie z procedury uszlachetniania czynnego).
Organ II instancji zauważył również, że w dniu [...] r. strona wystąpiła do Dyrektora Izby Celnej w K. z wnioskami o wznowienie oraz stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. po rozpatrzeniu przedmiotowych wniosków w dniu [...] r. - jako organ pierwszej instancji - wydał decyzję nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji z dnia [...] r. wydanej przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie oraz decyzję nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej przytoczoną decyzją. Od powyższych decyzji strona wniosła odwołania, które zostały rozpatrzone decyzjami z dnia [...] r. utrzymującymi w mocy zaskarżone decyzje ([...] i [...]), a następnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jednakże obie skargi zostały przez wyżej wymienione sądy oddalone (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 888/14 i 889/14 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt I GSK 1474/15 i 1475/15).
W odniesieniu do zarzutu podniesionego przez skarżącą w odwołaniu z dnia [...]r., organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 143 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może upoważnić funkcjonariusza lub pracownika kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu i w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń. Stosownie do postanowień art. 143 § 2 pkt 3 O.p, upoważnienie, o którym mowa w § 1 i 1a, może być udzielone również funkcjonariuszom lub pracownikom obsługującym naczelnika urzędu celno-skarbowego - przez naczelnika urzędu celno-skarbowego. Takie pisemne upoważnienie zostało udzielone osobie podpisującej zaskarżoną decyzję tj. kontrolerowi skarbowemu B. K. i obowiązywało w dniu podpisania decyzji.
Mając powyższe na uwadze organ II instancji uznał, że kwestia umorzenia należności celnych określonych decyzją z dnia [...] r. została już prawomocnie rozstrzygnięta w postępowaniu wszczętym przez stronę wnioskiem z dnia [...] r. W ocenie organu II instancji w przedmiotowej sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata), a zatem wydanie kolejnej decyzji, w postępowaniu toczącym się w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami spowodowałoby jej nieważność. Organ II instancji powołał się na treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego czynność była przedmiotem zaskarżenia. Związanie organu administracji publicznej oraz sądu oceną prawną oznacza, że w tym zakresie nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądowym i zobowiązane są do podporządkowania się jej w pełnym zakresie. Z tego względu organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie.
Pismem z dnia [...] r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w którym zarzuciła:
1. naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: - naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa oraz art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), które to przepisy statuują zasadę praworządności i prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym, poprzez niepodjęcie niezbędnych kroków do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
- naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez niezapewnienie jednostce bezpieczeństwa prawnego oraz naruszenie zasady ochrony zaufania obywateli do państwa;
- naruszenie art. 2 Konstytucji poprzez oparcie rozstrzygnięcia na decyzji z dnia [...] r., która pozostaje sprzeczna z prawem w sposób rażący;
- naruszenie art. 75 § 1 k.p.a., art.77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez brak należytej staranności i dokładności w wyjaśnieniu stanu faktycznego, odmówienie deklaracjom SAD export mocy dowodowej;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji wydanych przez organy,
2.Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
- niewłaściwe zastosowanie art. 246 § 4 Kodeks Celny (Dz.U.2001.75.802 z dn. 2001.07.23),tj. zastosowanie tego przepisu wbrew wskazaniom poczynionym przez stronę, w sytuacji gdy przepis ten nie znajduje zastosowania w zaprezentowanym przez stronę stanie faktycznym i prawnym.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie podnosząc, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że postępowanie w sprawie jej wniosku stało się bezprzedmiotowe. W ocenie skarżącej odmowa rozpatrzenia wniosku o umorzenie niesłusznie naliczonego długu celnego narusza jej prawa obywatelskie. Stwierdziła, że organy orzekające w sprawie nie odniosły się w sposób merytoryczny do dowodów z dokumentów przedstawionych przez stronę. Podniosła również, że dług celny nie powstał, zaś decyzja z dnia [...] r. obciążona jest rażącą wadą prawną. Zdaniem Skarżącej, w prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ nie przeprowadził postępowania dowodowego oraz nie podjął czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, na co wskazuje brak wzięcia pod uwagę przez organ dowodów w postaci trzech ostatecznych deklaracji SAD eksport. Zdaniem Skarżącej zachowanie organu można zakwalifikować jako prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania obywatela do organów państwa. Według Strony organ nie dochował zasad postępowania administracyjnego, a orzekając pobieżnie rozpatrzył i błędnie ocenił zebrany materiał dowodowy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137, dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), kontrola sądu administracyjnego obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje organów administracji publicznej. Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną stosuje zaś środki określone w art. 145 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego orzeczenia nie dała podstawy do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania, w związku z czym brak było uzasadnienia dla zastosowania środków prawnych określonych w art. 145 § 1 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności odnieść należy się do wniosku skarżącej z dnia [...] r., który to wniosek zakreśla granice przedmiotowe niniejszej sprawy. W tym względzie zauważyć należy, że przywołanym powyżej pismem strona skarżąca zwróciła się do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z wnioskiem o umorzenie długu celnego określonego decyzją z dnia [...] r., przy czym w skardze z dnia [...] r. skierowanej do tut. Sądu strona skarżąca sprecyzowała, że jej wniosek o umorzenie długu celnego uzasadniony był tym, że przedmiotowy dług celny nigdy nie powstał.
Strona zarówno we wniosku jak i w skardze podnosi merytoryczne argumenty wskazujące, że dług celny nie został naliczony w sposób prawidłowy, zaś decyzja z dnia [...] r. objęta jest rażącą wadą prawną, dla uzasadnienia swego poglądu przywołując dowody z dokumentów SAD export. W tym zakresie należy wskazać, że kwestia powstania należności celnych oraz ich wysokości była już przedmiotem orzekania Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt SA/Ka 165/01, w którym to wyroku Sąd prawomocnie przesądził, iż decyzja z dnia [...] r. oraz decyzja z dnia [...] r. utrzymująca w mocy kwestionowaną przez stronę decyzję z dnia [...] r., są zgodne z prawem. W tym względzie zauważyć należy, że wnioski strony z dnia [...] r. w sprawie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem przedmiotowych decyzji oraz stwierdzenia nieważności przywołanych decyzji zostały rozpoznane odmownie. Prawidłowość decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] r. w sprawie odmowy wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. przesądzone zostały ostatecznie wyrokami NSA z dnia 27 września 2017 r. (sygn. akt I GSK 1474/15 oraz I GSK 1475/15). Z tego względu stwierdzić należy, że decyzja z dnia [...] r. jest decyzją, która została poddana wszechstronnej kontroli sądowoadministracyjnej, przeprowadzonej w następstwie zakończonego postępowania administracyjnego zwyczajnego jak i nadzwyczajnego, zaś zarzuty strony nie zostały podzielone w żadnym z tych postępowań. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że wszystkie przytoczone powyżej wyroki korzystają z waloru prawomocności, brak jest podstaw do kwestionowania przez skarżącą prawidłowości decyzji z dnia [...] r. Zgodnie bowiem z art. 171 p.p.s.a., wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, zaś zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt SA/Ka 165/01 posiada przymiot prawomocności i ostatecznie rozstrzyga o prawidłowości ustaleń organów administracji publicznej w zakresie powstania długu celnego i jego wysokości w odniesieniu do towarów objętych zgłoszeniem celnym nr [...] z dnia [...] r.
Wskazać należy również, że postępowanie w przedmiocie umorzenia należności celnych nie jest postępowaniem, w toku którego rozpoznawane są merytoryczne zarzuty dotyczące powstania należności celnej, postępowanie w sprawie o umorzenie należności celnych ma bowiem na celu wyjaśnienie, czy zachodzą określone prawem przesłanki do umorzenia długu celnego. Umorzenie długu celnego zaś to zrezygnowanie z egzekwowania należności pieniężnej, która już istnieje i jest wymagalna. Zarzuty strony podnoszone w toku niniejszego postępowania, dotyczące merytorycznej zasadności decyzji z dnia [...] r. oraz niezasadnego ustalenia przez organ braku znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy dowodów w postaci dokumentów SAD export są zatem chybione.
Odnosząc się do meritum niniejszej sprawy, należy w całości zgodzić się z argumentacją przedstawioną przez organ II instancji. Przede wszystkim zauważyć należy, że strona składała już wniosek o umorzenie należności celnych objętych decyzją z dnia [...] r. – miało to miejsce w dniu [...] r., a wniosek ten został negatywnie rozpatrzony decyzją Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] r., która to decyzja została utrzymana w mocy, po wniesieniu odwołania przez stronę, decyzją z dnia [...] r. Skarga strony na decyzję z dnia [...] r. została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 887/14, w związku z czym strona wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt I GSK 1470/15, oddalił skargę kasacyjną. Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 września 2017 r., podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zgodnie z którym w sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks Celny, jako że dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy celne zasadnie odmówiły umorzenia należności celnych z uwagi na upływ terminu do złożenia wniosku o umorzenie długu celnego określonego w art. 246 § 4 Kodeksu celnego. Sąd ten jednoznacznie podkreślił, że brak było okoliczności usprawiedliwiających przekroczenie przez stronę wskazanego w przytoczonym przepisie terminu. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny na marginesie swoich rozważań stwierdził, że nawet w przypadku zachowania przez stronę terminu do wniesienia wniosku o umorzenie długu celnego, brak było podstaw do umorzenia wskazanej należności, z uwagi na niespełnienie przesłanek z art. 246 § 1 Kodeksu celnego.
W tym stanie rzeczy, w dniu [...] r., skarżąca po raz kolejny zwróciła się o umorzenie długu celnego, i choć organ I instancji błędnie odmówił umorzenia długu celnego, powołując się na art. 246 § 4 Kodeksu celnego, to organ II instancji w sposób w pełni prawidłowy uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
Zgodnie z art. 208 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie w sprawie stało się z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Jak uznaje się w doktrynie (por. S. Presnarowicz w: Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, pod red. L. Etla) umorzenie postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości ma charakter bezwzględnie obowiązujący (obligatoryjny), zaś organ podatkowy nie może działać w tym zakresie w ramach tzw. uznania administracyjnego - decyzja o umorzeniu postępowania z uwagi na brak przedmiotu postępowania posiada bowiem wszelkie znamiona tzw. decyzji związanej. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt II FSK 60/18, wskazuje w sposób jednoznaczny, że jedną z przyczyn bezprzedmiotowości postępowania jest stwierdzenie w sprawie powagi rzeczy osądzonej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w przytoczonym powyżej wyroku, iż w sytuacji "gdy w sprawie zachodzą przesłanki res iudicata, które spowodowałyby nieważność decyzji na zasadzie art. 247 § 1 pkt 4 o.p. organ podatkowy nie może orzec o istocie sprawy. W takiej sytuacji organ podatkowy, gdy w toku wszczętego wnioskiem podatnika postępowania podatkowego stwierdzi istnienie powyższych przesłanek, powinien umorzyć postępowanie na zasadzie art. 208 § 1 o.p." Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że organ II instancji był zobligowany do umorzenia postępowania w sprawie, z uwagi na wcześniejszy prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt I GSK 1470/15, który przesądził ostatecznie, że brak jest podstaw do umorzenia należności celnych objętych decyzją z dnia [...] r. Jednocześnie zauważyć należy, że decyzja o umorzeniu należności celnych nie jest decyzją uznaniową, a także nie doszło do zmiany stanu faktycznego i prawnego sprawy, stąd organ nie mógł prowadzić nowego postępowania w tej samej sprawie.
Z uwagi na powyższe niezasadne są pozostałe zarzuty skarżącej zawarte w skardze z dnia [...] r. Podnieść należy, że organ II instancji przeprowadził w sposób należyty postępowanie dowodowe, gdyż ustalił okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym uprzednie prowadzenie postępowania w sprawie o umorzenie należności celnych objętych decyzją z dnia [...] r. i zapadłe w tej sprawie orzeczenia. Przyznać przy tym należy rację organowi, który w odpowiedzi na skargę stwierdził, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, gdyż zgodnie z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks Celny, do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa. Niemniej jednak brak uwzględnienia zarzutów strony skarżącej nie wynikał z błędnego przytoczenia przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie, lecz z ich bezzasadności. Zauważyć również należy, że organ II instancji w sposób wyczerpujący uzasadnił zaskarżoną decyzję z dnia [...] r., a także zapewnił stronie możliwość wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego poprzez zastosowanie przez organ wbrew wskazaniom strony art. 246 § 4 Kodeksu celnego. Wskazać należy, że art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji z dnia [...] r.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd nie znalazł podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia skargi i oddalił ją w całości na mocy art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło