III SA/Gl 748/20
WyrokWSA w Gliwicach2021-02-03
Skład orzekający: Małgorzata Jużków, Magdalena Jankiewicz, Barbara Orzepowska-Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej może zostać wydana, gdy istnieją wątpliwości co do związku przyczynowego między schorzeniem a wykonywaną pracą, w szczególności w kontekście przebytych zabiegów operacyjnych i potencjalnych czynników pozazawodowych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oparły się na orzeczeniu lekarskim stwierdzającym chorobę zawodową. Orzeczenie to, uwzględniające wywiad chorobowy, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, analizę dokumentacji medycznej oraz badanie neurograficzne, wykazało utrzymujące się cechy zespołu cieśni nadgarstka pomimo przebytych zabiegów operacyjnych. Badania laboratoryjne nie wykazały czynników pozazawodowych, a długoletnie narażenie zawodowe uzasadniało przyjęcie domniemania związku przyczynowego, które nie zostało skutecznie obalone przez stronę skarżącą.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, która utrzymała w mocy decyzję o stwierdzeniu u pracownicy choroby zawodowej – zespołu cieśni nadgarstka. Spółka zarzuciła, że orzeczenie lekarskie jest lakoniczne, nie odnosi się do dokumentacji medycznej pooperacyjnej ani do pozazawodowych czynników ryzyka. Organy administracji obu instancji uznały, że pracownica była narażona na czynniki szkodliwe, a badania potwierdziły chorobę zawodową o prawdopodobnej etiologii zawodowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2021 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: organ) decyzją z [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A Spółka z o.o. (dalej: strona, skarżąca, Spółka) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. (dalej: PPIS) z [...] r. nr [...], o stwierdzeniu u J.B. (dalej: pracownicy) choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.
W podstawie prawnej decyzji organ przywołał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 2351 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320, dalej: K.p.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013 poz. 1367).
Z akt administracyjnych wynika, że pracownica była zatrudniona od [...] r. do [...] r. w B S.A. [...] w T., obecnie C S.A. z siedzibą w B., Zakład T. na stanowiskach: ucznia, robotnika magazynowego, tłoczarza, montera; od [...] r. do nadal jest zatrudniona w skarżącej Spółce na stanowisku szwaczki. Organ I instancji ustalił też, że pracownica w trakcie zatrudnienia była narażona na powstanie choroby zawodowej wymienionej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych. Orzeczeniem lekarskim z [...] r. nr [...], lekarze orzecznicy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych (PChZ WOMP) orzekli o rozpoznaniu choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.
Mając na uwadze powyższe decyzją z [...] r. nr [...], PPIS stwierdził u pracownika chorobę zawodową.
W odwołaniu od tej decyzji Spółka wniosła o jej uchylenie, i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, względnie o wydanie decyzji na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego, bądź o uchylenie decyzji I instancji i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia. Spółka zarzuciła, że orzeczenie lekarskie PChZ WOMP jest lakoniczne, nie zawiera odniesienia do dokumentacji medycznej zgromadzonej przed wykonaniem u pracownicy zabiegu operacyjnego na lewym oraz prawym nadgarstku, a także do badań dokumentujących stan kończyny po przeprowadzonej operacji. Z orzeczenia lekarskiego nie wynika, czy zabieg przyczynił się do wyeliminowania cieśni nadgarstka, czy też schorzenie nie ustąpiło. Dodatkowo Spółka wskazała, że orzeczenie lekarskie nie zawiera żadnego odniesienia do ewentualnych pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka, co w konsekwencji oznacza, że nie przeprowadzono diagnostyki różnicowej w kierunku ich wykluczenia. Do odwołania Spółka załączyła opracowania medyczne dotyczące wpływu różnych czynników pozazawodowych na rozwój zespołu cieśni nadgarstka.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 235¹ K.p.
Następnie odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że postępowanie wyjaśniające wykazało, że pracownica była zatrudniona w latach: [...] w A S.A. na stanowiskach: ucznia, robotnika magazynowego, tłoczarza, montera; [...] – do nadal w skarżącej Spółce, na stanowisku szwaczki. Pracownica wykonywała prace obciążające kończyny górne, wymagające częstych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych, w związku z czym była narażona na powstanie choroby zawodowej wymienionej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych. Orzeczeniem lekarskim z [...]r. nr [...]lekarze orzecznicy w PChZ WOMP orzekli o rozpoznaniu u niej choroby zawodowej. W wywiadzie chorobowym pracownica podawała występujące od [...] lat drętwienie palców [...] obu rąk, bóle nadgarstków, nasilone drętwienie obu rąk w porze nocnej. W dniu [...] r. przeprowadzono operację uwolnienia prawego nerwu pośrodkowego, w dniu [...]r. uwolnienie lewego nerwu pośrodkowego. Po operacjach pracownica zauważyła ustąpienie dolegliwości ze strony ręki lewej, a po stronie prawej nadal występują znaczne zaburzenia chwytności i zaburzenia czucia. Przeprowadzone badania laboratoryjne (poziom we krwi kwasu moczowego, RF-faktor reumatoidalny, GGTP, TSH, odczyn Waalera - Rose) nie wykazały odchyleń od normy. Stwierdzono nieznaczne podwyższenie poziomu glukozy we krwi. W badaniu elektroneurograficznym z [...]r. u pracownicy stwierdzono przedłużoną latencję końcową ruchową w obu nerwach pośrodkowych i zwolnienie szybkości przewodzenia we włóknach czuciowych obu nerwów pośrodkowych. W oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, analizę udostępnionej dokumentacji medycznej oraz aktualny wynik badania neurograficznego u w/w rozpoznano stan po uwolnieniu obu nerwów pośrodkowych z utrzymującymi się neurograficznymi cechami obustronnego ZCN. Biorąc pod uwagę opis wykonywania pracy, z którego wynika, iż praca wykazywała cechy monotypii w zakresie stawów nadgarstkowych, a także uwzględniając przeprowadzoną diagnostykę różnicową, lekarze specjaliści PChZ WOMP uznali, iż istnieją podstawy do uznania u w/w z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii schorzenia – zespołu cieśni nadgarstka.
ŚPWIS po przeanalizowaniu dokumentacji sprawy uznał, że zarzuty Spółki są bezpodstawne. Zdaniem organu orzeczenie lekarskie PChZ WOMP z [...] r. nr [...]jest szczegółowe oraz wyczerpująco uzasadnione. Organ wyjaśnił też, że przedmiotowe schorzenie nie ujawniło się u pracownika w okresie przed podjęciem pracy w Spółce, lecz pojawiło się po ok. [...] latach pracy w Spółce. Organ zaakcentował, że organy inspekcji sanitarnej nie rozstrzygają, w którym miejscu pracy doszło do powstania schorzenia mającego związek z narażeniem zawodowym, lecz jedynie mają za zadanie ocenić, w których zakładach pracy doszło do narażenia, z uwagi na warunki wykonywania pracy, czy też w związku ze sposobem wykonywania pracy. Orzecznicy PChZ WOMP odnieśli się także do ewentualnych pozazawodowych czynników ryzyka powstania schorzenia zespołu cieśni nadgarstka, wskazując że przeprowadzone badania laboratoryjne (poziom we krwi kwasu moczowego, RF-faktor reumatoidalny, GGTP, TSH, odczyn Waalera- Rose) nie wykazały odchyleń od normy, a w podsumowaniu stwierdzili, iż po uwzględnieniu diagnostyki różnicowej istnieją podstawy do uznania z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii schorzenia.
W skardze do sądu administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, zarzucając naruszenie:
I. przepisów postępowania, które miało wpływ na jego wynik, a w szczególności:
1) art. 138 K.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji I instancji,
2) art. 77 § 1 i art. 7 K.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia pracownika oraz przyczyn wystąpienia schorzenia i chwili jego powstania, wyrażające się zaniechaniem prawidłowego ustalenia przyczyn powstania choroby u pracownicy, a także ustalenia czy choroba była związana wyłączenie z pracą, czy też na jej etiologię miały wpływ czynniki pozazawodowe,
3) art. 80 w zw. z art. 84 K.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego PChZ WOMP pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to;
- opiera się na nieaktualnym, na dzień sporządzania opinii lekarskiej, badaniu EMG, którego wyniki nie uwzględniają przeprowadzonej [...]r. operacji nadgarstka prawego oraz [...]r. operacji nadgarstka lewego,
- zostało sporządzone w sposób ogólnikowy, lakoniczny i nie zawiera nawet podstawowych danych o wynikach badań przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, a następnie diagnostyki różnicowej, co powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza o rozpoznaniu zespołu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem.
4) § 2 ust.1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej pomimo braku ustalenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy, lub sposobem wykonywania pracy, gdyż nie zostały zbadane ewentualne pozazawodowe czynniki mogące mieć wpływ na jej powstanie.
5) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby.
II. prawa materialnego, a w szczególności:
1) art. 2351 K.p. poprzez wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową - zespół cieśni nadgarstka, pomimo braku ustalenia, czy w dacie wydawania orzeczenia lekarskiego i decyzji, z uwagi na możliwy dobry skutek terapeutyczny przeprowadzonej operacji, w dalszym ciągu występuje schorzenie, czy też zostało ono wyleczone.
W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała na lakoniczność i braki orzeczenia lekarskiego z uwagi na brak odpowiedzi, czy w dacie wydawania opinii lekarskiej u badanej pacjentki w dalszym ciągu występuje zespół cieśni nadgarstka. Z orzeczenia lekarskiego nie wynika, czy zabieg przyczynił się do wyeliminowania schorzenia, czy schorzenie nadal występuje w takim stopniu jak przed operacją. Świadczy to o lakoniczności orzeczenia lekarskiego oraz jego licznych brakach.
Organy mimo ciążącego na nich obowiązku nie skontrolowały, czy wydane orzeczenie wyjaśniło istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. W aktach sprawy brak jest dokumentacji medycznej, z treści której wynikałoby, od kiedy pracownik choruje na zespół cieśni nadgarstka, ponadto brak jest dokumentacji z okresu zatrudnienia przed podjęciem pracy w skarżącej Spółce. Nie ma dowodów, które świadczyłyby o tym, iż organ I instancji zwracał się do placówek medycznych, w których leczyła się pracownica, o nadesłanie takiej dokumentacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając w zakreślonych wyżej ramach zaskarżoną decyzję wskazać trzeba, że jest ona zgodna z prawem.
W pierwszym rzędzie przypomnieć przyjdzie, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje więc zachowanie dwóch wymogów. Pierwszym z nich jest występowanie schorzenia odpowiadającego schorzeniu zamieszczonemu w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia; drugim - ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami K.p.a.
Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² K.p.).
Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Wywołuje ją praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.
Stosownie przy tym do § 8 ust. 1 rozp. w sprawie chorób zawodowych podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 omawianego aktu wykonawczego.
W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy – opierając się na orzeczeniu uprawnionej jednostki medycznej - stwierdził, że u pracownicy skarżącej Spółki zdiagnozowano zespół cieśni w obrębie nadgarstka, a jest to choroba zamieszczona w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia, wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że pracownica pracowała w narażeniu zawodowym od [...] r. do nadal, wystąpienie choroby zespołu cieśni nadgarstka wynika z jednoznacznych ustaleń uprawnionej jednostki orzeczniczej; przy czym w [...]r. [...]r. przeprowadzono zabieg odbarczenia nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka odpowiednio po stronie prawej i lewej. Organ prawidłowo podkreślił związanie treścią orzeczenia lekarskiego z [...] r. nr [...]r., w którym jednoznacznie stwierdzono zawodową etiologię schorzenia.
Z oceny narażenia zawodowego wynika, że pracownica od [...] r. pracowała na różnych stanowiskach w narażeniu na powstanie choroby zawodowej: cieśni nadgarstka, zaś w okresie od [...] r. do nadal pracuje w skarżącej Spółce na stanowisku szwaczki. Wykonywała pracę monotypową, obciążającą stawy nadgarstkowe, co stwarzało możliwość powstania choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.
Bezsporne jest wystąpienie choroby stanowiącej chorobę zawodową oraz wykonywanie pracy w narażeniu zawodowym. Zasadniczy spór w sprawie dotyczy kwestii, czy powyższe ustalenia - w kontekście orzeczenia uprawnionej jednostki medycznej, tj. PChZ WOMP z [...]r., na którym oparły się organy inspekcji sanitarnej, dają podstawę do przyjęcia, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, czy też jest wynikiem czynników o charakterze pozazawodowym. Inaczej rzecz ujmując, czy istnieją podstawy do obalenia domniemania, a ich niedostrzeżenie przez organ jest wynikiem niedostatków postępowania dowodowego, w szczególności oparcia się na wadliwym – bo niekompletnym – orzeczeniu uprawnionej jednostki medycznej.
W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę, że przepis art. 235¹ Kodeksu pracy wyraźnie zakłada występowanie związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy a ujawnionym schorzeniem. Oznacza to, że w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (utrwalony pogląd judykatury - vide między innymi wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: z 19 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 538/11, z 16 czerwca 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1183/10 oraz z 12 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 134/12, publ.: orzeczenia. nsa.gov). Domniemanie to ma charakter wzruszalny, co oznacza, że w sytuacji, gdy u strony zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia zdiagnozowana zostaje jedna z chorób wymienionych w rozporządzeniu, schorzenia tego można nie uznać za chorobę zawodową wyłącznie w przypadku, gdy zostanie wykazane w sposób bezsporny, że jej etiologia ma charakter pozazawodowy. Nie wystarcza tu więc jedynie wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych. Organy sanitarne mogłyby odmówić stwierdzenia choroby zawodowej jedynie w przypadku jednoznacznego i przekonującego ustalenia, że właśnie takie czynniki - a nie sposób wykonywania pracy - wywołały dolegliwość (vide: wyrok WSA z 29 sierpnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 699/12, LEX nr 1365282).
Trzeba mieć na uwadze okoliczność, że domniemanie prawne prowadzi do zmiany ciężaru dowodu, co jest nieodłącznie związane ze zmianą samego tematu dowodu, gdyż przeprowadzone dowody zmierzają do obalenia wniosku domniemania prawnego (por. J. Nowacki: Domniemania prawne, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach nr 142, Katowice 1976 r., s. 47 oraz powołana tam literatura).
Prościej rzecz ujmując konstrukcja domniemania prawnego, to założenie przez ustawodawcę, że jeżeli zachodzi pewien fakt (podstawa domniemania), to należy uznać istnienie pewnego innego faktu prawotwórczego, prawa czy stosunku prawnego (skutek domniemania). Fakt określony jako podstawa domniemania podlega dowodzeniu na zasadach ogólnych. Fakt prawotwórczy, prawo czy stosunek prawny stanowiące skutek domniemania nie podlegają dowodzeniu. Stosujący prawo jest obowiązany przyjąć ich istnienie, jeżeli udowodniono fakty stanowiące podstawę domniemania. W analizowanym domniemaniu w podstawie wskazano fakt istnienia choroby odpowiadającej chorobie wymienionej w wykazie oraz fakt pracy w narażeniu zawodowym. Te dwie okoliczności muszą zostać udowodnione. Jeżeli zostaną wykazane, to ustawodawca nakazuje organom przyjąć – już bez prowadzenia postępowania dowodowego na tę okoliczność – istnienie choroby zawodowej. Domniemanie jest jednak wzruszalne co oznacza, że ustawodawca założył, że mogą w rzeczywistości pojawić się sytuację, w których pomimo tego, że dojdzie do ustalenia faktów odpowiadających normatywnej treści podstawy domniemania, to choroba nie powinna być kwalifikowana jako choroba zawodowa. Jednak w takim przypadku konieczne jest przeprowadzenie przeciwdowodu, mocą którego dochodzi do zakwestionowania skutku domniemania. Aby organ mógł odmówić stwierdzenia choroby zawodowej pomimo tego, że choroba odpowiadająca schorzeniu zamieszczonemu w wykazie została przez uprawnioną jednostkę medyczną stwierdzona i wykazano pracę w narażeniu zawodowym, musi udowodnić, że rzeczywistość jest inna niż przyjął ustawodawca w skutku domniemania. Mając na uwadze związanie organu inspekcji sanitarnej orzeczeniami lekarskimi uprawnionych jednostek medycznych, rolą organu jest ocenie tych dowodów pod kątem możliwości przełamania domniemania.
Sąd stwierdza, że orzeczenie lekarzy specjalistów PChZ WOMP z [...] r. nr [...], na którym oparły się organy jednoznacznie wskazuje, że u pracownicy stwierdzono chorobę obwodowego układu nerwowego – obustronny zespół cieśni nadgarstka.
Z treści orzeczenia lekarskiego wynika, że zostało ono wydane w oparciu o: wywiad chorobowy, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, analizę dokumentacji medycznej oraz aktualny wynik badania neurograficznego, z którego wynika, że u pracownicy rozpoznano stan po uwolnieniu obu nerwów pośrodkowych z utrzymującymi się neurograficznymi cechami obustronnego zespołu cieśni nadgarstka.
Wyniki przeprowadzonych badań labolatoryjnych nie wskazywały odchyleń od normy, czyli nie wskazywały na istnienie u pracownicy czynników pozazawodowych zespołu cieśni nadgarstka. Jednocześnie lekarze orzecznicy otrzymali rzetelną informację dotyczącą przebiegu pracy zawodowej pracownicy. Lekarze orzecznicy wskazali, że dokonano oceny narażenia środowiskowego, w której oceniono monotypowość ruchów roboczych w zakresie stawów nadgarstkowych. Stwierdzili, istnienie podstaw domniemania. Powyższe nakazuje przyjęcie skutku domniemania, jeżeli tego domniemania nie obalono.
Lekarze orzecznicy jednoznacznie potwierdzili zasadność przyjęcia skutku domniemania. Przybliżając medyczne aspekty choroby zespołu cieśni nadgarstka ocenili, że w aspekcie poczynionych ustaleń dowodowych istnieje podstawa do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzoną chorobą obustronnym zespołem cieśni nadgarstka, a sposobem wykonywania pracy.
Niezasadne zatem okazały się zarzuty skargi, że orzeczenie lekarskie jest niekompletne, a w konsekwencji organ odwoławczy nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy. Nie wyjaśnił, czy przeprowadzone zabiegi doprowadziły do wyleczenia schorzenia i czy w dalszym ciągu istnieją podstawy do rozpoznania u pracownicy choroby zawodowej.
Sąd stwierdza, że organy prawidłowo oparły się na orzeczeniu lekarskim z [...] r. i nie było w tej sprawie potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego. Treść orzeczenia uprawnionej jednostki medycznej wskazuje, że lekarze orzecznicy byli w pełni świadomi, iż ich obowiązkiem jest ustalenie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzoną chorobą, a sposobem wykonywania pracy, czemu dali wyraz w sporządzonym orzeczeniu. Nadto obowiązkowi temu podołali.
W rozpoznawanej sprawie należy mieć na uwadze, że pracownica pracowała w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej- cieśni nadgarstka od [...] r., a u skarżącej Spółki od [...] r., zatem do rozpoznania cieśni nadgarstka i przeprowadzonych zabiegów w [...] i [...] r. upłynęło odpowiednio [...] i [...] lat.
Nie ma też racji strona skarżąca, że opinia lekarska nie zawiera żadnego odniesienia do ewentualnych pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka.
Jak słusznie podnosi się w judykaturze współistnienie czynników pozazawodowych - przy uznanym przez organy narażeniu zawodowym, występującym przez kilkadziesiąt lat pracy - nie jest bowiem wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt IV SA./Gl 183/15, LEX nr 1927148). Szczegółowa analiza czynników pozazawodowych ma znaczenie w przypadku krótkotrwałego narażenia, czy też w przypadku gdy narażenie występuje co prawda przez długi czas, ale charakter pracy powoduje, że w ciągu dnia pracy pracownik częściowo pracuje w narażeniu, a częściowo wykonuje prace w warunkach, które nie narażają na chorobę. W takich sytuacjach konieczne jest dogłębne przeanalizowanie wrażliwości osobniczej, możliwości kumulowania się negatywnego oddziaływania na organizm, a w szczególności istotności wpływu pozazawodowych czynników na wystąpienie choroby.
W okolicznościach tej sprawy nie było konieczności prowadzenia dalszego postępowania dowodowego i poszukiwania bliżej nieokreślonego czynnika pozazawodowego o tak nadzwyczajnym wpływie na powstanie choroby. Skoro lekarze orzecznicy takie czynniki wykluczyli.
Organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Z powodów wyżej wyjaśnionych, w realiach tej sprawy, ocena całego materiału dowodowego dawała podstawę do przyjęcia, że okoliczności objęte żądaniem w zakresie relewantnym prawnie zostały udowodnione. Jeżeli, w oparciu o opisany w orzeczeniu zakres diagnostyki i dostępną dokumentację, lekarze nie ustalili czynników o pozazawodowym charakterze o tak istotnym oddziaływaniu na organizm, że mogłyby prowadzić do zniweczenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy kilkudziesięcioletnią pracą w narażeniu a chorobą, to nie było konieczne wywodzenie na okoliczność ich istnienia. Sąd nie ma podstaw do kwestionowania wiedzy medycznej lekarzy orzeczników, a treść orzeczenia medycznego nie budzi żadnych wątpliwości w zakresie racjonalności przyjętych w nim ustaleń.
Lekarze orzecznicy stwierdzili u pracownicy zespół cieśni nadgarstka w dacie sporządzania opinii. Zatem wbrew temu co twierdzi Spółka, nie ma podstaw do przeprowadzenia ponownego badania EMG, po zabiegu operacyjnym, celem stwierdzenia, czy występuje u pracownicy zespół cieśni nadgarstka.
Tym samym Sąd podzielił pogląd organu odwoławczego, że zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, stwierdzającego chorobę zawodową pracownicy skarżącej. Jednocześnie Sąd ocenił jako chybione zamieszczone w skardze zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i przepisów prawa materialnego. Do zasadniczej części skargi Sąd odniósł się już wyżej.
Słusznie też wskazał organ, że jeżeli chodzi o sposób przeprowadzonych badań przez jednostki orzecznicze to ani organy inspekcji sanitarnej ani Sąd nie są władni ingerować w proces diagnostyczny, w tym wskazywać rodzaj i czasokres, jaki powinien być wykorzystany do konkretnego badania. Wybór ten leży w gestii lekarza i jednostki orzeczniczej, która dysponuje specjalistyczną wiedzą w tym zakresie.
Niezasadne okazały się też zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 80 i art. 84 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego PCHZ WOMP, pod względem formalnym. W ocenie Sądu sporządzona opinia jest czytelna i jak już wyżej wskazano, Sąd nie ma podstaw do jej kwestionowania. Brak jest również podstaw do wywodzenia, że opinia została wydana w oparciu o nieprawidłową dokumentację medyczną, tylko na tej podstawie, że dokumentacji nie ma w aktach sprawy. Skoro z orzeczenia lekarzy specjalistów wynika, że była ona analizowana, to oznacza, że dokumentacja ta w posiadaniu lekarzy orzeczników i okazała się wystarczająca do wydania orzeczenia.
W tym stanie rzeczy niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a., albowiem w trakcie postępowania organ podatkowy w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i podjął wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Zauważyć przy tym należy, że organ prowadzący postępowanie wyjaśniające nie ma obowiązku przeprowadzać wszystkich dowodów zawnioskowanych przez stronę. Organ prowadzi postępowanie dowodowe tylko w takim zakresie jaki jest konieczny do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Skoro, organ w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdził, że dysponuje materiałem dowodowym w oparciu, o który zostaną wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności, to nie musi zbierać dodatkowych dowodów na potwierdzenie dokonanych już wcześniej ustaleń. Wbrew temu co twierdzi skarżąca organy sanitarne nie miały podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych, dokonanych zgodnie z zasadami z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
Organ nie naruszył też art. 107 K.p.a., albowiem uzasadnienie decyzji zawiera uzasadnienie prawne, z wyjaśnieniem podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa; uzasadnienie faktyczne, które w myśl § 3 tego artykułu obejmuje wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło