III SA/Gl 765/15

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K., J. N., M. N., N. N., O. B., M. B., M. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący J. K. reprezentowany przez fachowego pełnomocnika domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wyjaśnił, że wspólne gospodarstwo prowadzi z żoną i synem. Miesięczne dochody całej rodziny oszacował na kwotę 1.313,21 zł netto. Natomiast wśród ponoszonych wydatków wymienił raty kredytu hipotecznego i pożyczki odnawialnej w kwocie 551,09 zł i 400,00 zł, opłaty za energię elektryczną 250,28 zł i wodę 279,35 zł (co dwa miesiące). W oświadczeniu o posiadanych składnikach majątku zamieścił dom o pow. [...] m2, działkę budowlaną o pow. [...] ha oraz zajęte przez organ udziały w A Sp. z o.o. Do wniosku dołączył postanowienia SO w K. o sygn. [...],[...],[...],[...],[...] w przedmiocie częściowego zwolnienia z należnej opłaty sądowej wraz z apelacją od wyroku z [...] r. sygn. [...] oddalającego powództwo w sprawie o uchylenie uchwał podjętych przez Sp. z o.o. A. Z kolei przy pismach z dnia 19 lutego i 6 marca 2016 r. przedłożył wyciągi z rachunku bankowego w B, zeznania podatkowe PIT-37 za 2014 r. i 2015 r., umowę o mieszkaniowy kredyt hipoteczny i pożyczkę odnawialną, zaświadczenie o zameldowaniu, z którego ustalono, że pod adresem wskazanym jako miejsce zamieszkania przebywa jeszcze córka skarżącego N. K. studentka studiów dziennych. Dodatkowo nadesłano zaświadczenia o wynagrodzeniu wraz z rachunkami za energię elektryczną i wodę, wypis z rejestru budynków i gruntów, a także wydruki z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącego w Wadowicach i Witanowicach. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w taki sposób, że nie może on zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, Lex nr 1405477). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Należy bowiem zauważyć, że J. K. poza domem w W. o pow. ok. [...] m2, w którym zamieszkuje posiada jeszcze działkę o pow. [...] ha w użytkowaniu wieczystym w W. oraz grunt orny w W. We wspólności małżeńskiej pozostaje z T. K., której miesięczne wynagrodzenie za pracę wynosi 668,93 zł netto, podczas gdy wynagrodzenie wnioskodawcy to kwota 644,28 zł netto. Według złożonego oświadczenia i przedłożonych dokumentów wydatki związane z koniecznym utrzymaniem obejmują raty kredytu hipotecznego i pożyczki odnawialnej w kwocie 551,09 zł i 400,00 zł, opłaty za energię elektryczną 250,28 zł i wodę 279,35 zł – co drugi miesiąc. Zestawiając powyższe należy zauważyć, że kwota ponoszonych wydatków jest wyższa od kwoty dochodów netto, wnioskodawcy i jego żony, a przecież podane wydatki nie są jedynymi, które zmuszeni są ponosić (brakuje choćby kosztów ogrzewania, podatków od nieruchomości czy wyżywienia). To z kolei oznacza, że J. K. dysponuje środkami pieniężnymi znacznie wyższymi, niż wykazane w rubryce nr 10 formularza, co czyni złożony wniosek niekompletnym. Niemożliwe jest bowiem aby wydatki przewyższały uzyskiwane dochody, zwłaszcza, że dodatkowe źródła utrzymania nie zostały w żaden sposób podane (podczas gdy pod adresem wskazanym jako adres zamieszkania mieści się zakład pracy, w którym zatrudniony jest skarżący i jego żona). Dlatego też rozpoznający sprawę uznał, że wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jego oświadczenie o wysokości osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji materialnej, w której się znajduje. Bo skoro zaległości w płatnościach nie posiada, gdyż raty zaciągniętego kredytu i pożyczki na bieżąco spłaca, a na rachunku bankowym w B pozostają nadwyżki w kwocie 561,77 zł (vide: wyciąg z listopada), 591,68 zł (vide: wyciąg z grudnia) i 745,84 zł (vide: wyciąg ze stycznia), które nie są wypłacane, to można przypuszczać, że posiada jeszcze inne, oprócz ujawnionych źródła dochodu (vide: wpłaty we wpłatomacie T. K. z dnia 13 listopada 2015 r., 10 grudnia 2015 r. wynoszące po 1.000,00 zł, podczas gdy jej wynagrodzenie według złożonego oświadczenia wynosi 668,93 zł netto). A ponieważ przyznanie prawa pomocy nie może opierać się na domysłach złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Tym bardziej, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym poglądem wątpliwości dotyczące źródeł utrzymania wnioskodawcy pojawiające się w takich przypadkach, kiedy ponosi on wydatki przewyższające wysokość zadeklarowanych dochodów, mają na tyle istotne znaczenie, że nie pozwalają uwzględnić złożonego wniosku nawet w części (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.