III SA/Gl 825/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 3 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca Spółka, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia z kosztów sądowych (vide: rubryka nr 4.1). W uzasadnieniu powyższego podała, że zajmowała się sprzedażą hurtową metali i rud metali. Obecnie znajduje się w likwidacji. Uchwałą zgromadzenia wspólników z dnia 18 lipca 2016 r. podjęto decyzję o rozwiązaniu Spółki. Natomiast 2 października 2017 r. przed Sądem Rejonowym w C. zapadło orzeczenie o sygn. [...] mające na celu doprowadzenie do powołania likwidatora. Według złożonego oświadczenia Spółka majątku nie posiada. Jej kapitał wynosi 20.000,00 zł, a posiadane zaległości to kwota 986.476,00 zł (vide: odpis z KRS). Ponieważ podane wyżej dane uznano za niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, pismem z dnia 29 sierpnia 2018 r. wezwano ustanowionego w sprawie pełnomocnika do uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - podanych we wniosku danych poprzez: - przedłożenie rocznego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-8) za rok 2017 i za rok 2016; - nadesłanie miesięcznych deklaracji dotyczących podatku od towarów i usług (VAT-7) za sześć ostatnich miesięcy (w przypadku gdyby deklaracje takie nie zostały złożone należało przedłożyć zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego, potwierdzające tenże fakt); - nadesłanie raportu kasowego obrazującego stan gotówki w kasie Spółki na koniec ostatniego miesiąca; - przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą Spółkę, obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. W przypadku, gdyby te rachunki były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty. Natomiast w przypadku likwidacji rachunku należało przedłożyć stosowne zaświadczenie wystawione przez bank potwierdzające tenże fakt; - przedstawienie stosownych dokumentów, potwierdzających fakt prowadzenia przeciwko skarżącej postępowania egzekucyjnego (np. stosowne zawiadomienia, postanowienia o zajęciu określonych praw majątkowych); - przedłożenie odpisu ewidencji środków trwałych prowadzonej w zakresie działalności gospodarczej, obrazującej ich stan na koniec ubiegłego miesiąca. Jeżeli figurujące w tej ewidencji środki trwałe uległy zajęciu w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, fakt ten należało udokumentować przedkładając np. zawiadomienia o zajęciu bądź stosowne zaświadczenia organu egzekucyjnego. Wezwanie to jak wynika z akt sprawy doręczono ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi 11 września 2018 r. Do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl). Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Wymienia on szeroko pojęte dokumenty księgowe, które obrazują stan podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym od strony księgowej, czyli bilans Spółki, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową. Są to dokumenty sprawozdawcze, sporządzane zgodnie z wymogami przewidzianymi w ustawie o rachunkowości. Niezależnie od tych dokumentów przedsiębiorca dysponuje także dokumentami bieżącymi, które wskazują na jego realne i rzeczywiste możliwości finansowe. Do dokumentów tych należą: deklaracje VAT, wydruki z rachunków bankowych przy pomocy, których dokonywane są operacje gotówkowe i bezgotówkowe, jak również raporty kasowe wskazujące na środki pieniężne znajdujące się w kasie danego podmiotu. W rozpoznawanej sprawie powyższe nie zostały do wniosku dołączone choć ich sporządzenie nie zależy od uznania wnioskodawcy lecz jest jego obowiązkiem wynikającym z ustawy o rachunkowości i ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Dlatego też w piśmie z dnia 29 sierpnia 2018 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia złożonego wniosku. Ponieważ wezwanie pozostało bez odpowiedzi uznać należało, że skarżąca Spółka nie wykazała w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę. Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że to strona ma wykazać istnienie przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca Spółka uznając za bezcelowe wykonanie wezwania z dnia 29 sierpnia 2018 r. pozbawiła rozpoznającego wniosek możliwości dokonania wnikliwej i rzetelnej oceny jej kondycji finansowej. W tej sytuacji przyjąć należało, że złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy może bowiem zostać przyznane dopiero wtedy, gdy podane przez stronę dane nie budzą żadnych zastrzeżeń. Ponieważ te w rozpoznawanej sprawie budziły wątpliwości, albowiem w rubryce nr 8 formularza (wysokość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy według bilansu) wpisano "brak". Podobnie rubryka nr 9.3 formularza przeznaczona na wpisanie stanu konta bankowego pozostała pusta, choć z akt administracyjnych sprawy ustalono, że Spółka w ubiegłym roku obrotowym składała deklaracje VAT, gdzie wykazała następujące podstawy opodatkowania: 48.700,00 zł, 207.859,00 zł, 787.505,00 zł oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy: 133.031,00 zł, 119.643,00 zł. To z kolei oznacza, że zobowiązana była zarówno do sporządzenia bilansu za 2017 r. wraz z rachunkiem zysków i strat oraz złożenia zeznania podatkowego CIT-8 za ten okres. Ponieważ powyższe dokumenty nie zostały do akt nadesłane nie sposób było uznać jakoby podane w treści formularza dane były wystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku. To z kolei oznacza, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy nie została w rozpoznawanej sprawie spełniona. Bo skoro skarżąca Spółka do dnia dzisiejszego nie odpowiedziała na wezwanie referendarza do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, to brak było podstaw aby przyjąć jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę. Tym bardziej, że w judykaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszystkich informacji na temat sytuacji finansowej, w której się znajduje lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8, z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.