III SA/Gl 844/17

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Jedynym źródłem utrzymania całej rodziny jest wynagrodzenie za pracę wnioskodawcy, które wynosi 2.000,00 zł. Wprawdzie jako składniki posiadanego majątku wymienił: nieruchomość gruntową niezabudowaną o pow. 0,1474 ha (we współwłasności małżeńskiej) obciążoną hipoteką umowną w kwocie [...] zł na rzecz [...] Sp. akcyjna oraz hipoteką przymusową w kwocie [...] zł, a także należący do żony lokal mieszkalny o pow. 49 m2 położony we W., niemniej jednak wskazał, że wobec jego osoby prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, z których część umorzono z uwagi na ich bezskuteczność (vide: postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania). Dodatkowo wskazał, że na dzień złożenia wniosku łączna wartość zobowiązań wnioskodawcy przekracza [...] zł. Dlatego też zmuszony jest korzystać z pomocy rodziców, która polega na opłacaniu czynszu za mieszkanie i inne media. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy dołączono: - zeznanie podatkowe PIT-36 za 2016 r. wraz z załącznikiem PIT/B stanowiącym informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę, a którą [...] r. wykreślono z rejestru (vide: wydruk z CEIDG); - zeznanie podatkowe PIT-37 za 2016 r. żony skarżącego wraz z załącznikiem PIT/O stanowiącym informację o dokonywanych odliczeniach od dochodu (przychodu) i od podatku; - akt notarialny z dnia [...] r. ustanawiający rozdzielność majątkową małżeńską; - decyzję z dnia [...] r. w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego w kwocie 500,00 zł na drugie dziecko; - zerowe wydruki z rachunku bankowego (biznes-komfort) prowadzonego w [...]; - wydruki z listy płac skarżącego i jego żony, z których ustalono, że do wypłaty przekazano następujące kwoty: 928,82 zł i 1.459,48 zł (wrzesień), 1.459,48 zł (październik) oraz 1.459,48 zł (listopad); - wydruki z księgi wieczystej nieruchomości gruntowej o pow. 0,1474 ha, do której skierowana została egzekucja; - oświadczenie żony skarżącego z dnia [...] r., z którego ustalono, że pokrywa ona wszystkie opłaty za media związane z budynkiem mieszkalnym położonym przy ul. [...], które obejmują opłaty za energię elektryczną (ok. 200,00 zł), gaz (ok. 500,00 zł), wodę (ok. 200,00 zł) oraz inne, w tym internet i telewizję (w wysokości ok. 300,00 zł); - postanowienia z dnia [...] r., [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ponieważ z przedłożonych wyżej dokumentów źródłowych ustalono, że skarżący zatrudniony jest na stanowisku prezesa zarządu w "A" Sp. z o.o., gdzie jego żona (specjalista administracyjno-biurowy aktualnie przebywająca na urlopie wychowawczym) posiada 50 udziałów, pismem z dnia [...] r. wezwano skarżącego do nadesłania sprawozdania finansowego tejże Spółki za 2016 r. Dodatkowo zobowiązano do przedłożenia dokumentów źródłowych zawierających informację o osobach zameldowanych przy ul. [...] w T. oraz przy ul. [...] we W., a nadto wskazujących na wysokość ponoszonych z tytułu ich utrzymania wydatków, w tym potwierdzających korzystanie z pomocy finansowej członków rodziny (rodziców). Z dokumentów źródłowych, które nadesłano ustalono, że w 2016 r. Spółka "A" wypłaciła wynagrodzenia osobom wchodzącym w skład organów zarządzających, nadzorujących, administrujących w wysokości [...] zł brutto, natomiast nie udzielała tym osobom żadnych pożyczek i innych świadczeń o podobnym charakterze. Jej przychody w porównaniu do roku 2015 uległy zmniejszeniu i wynosiły [...] zł, podczas gdy koszty ich uzyskania kształtowały się na poziomie [...] zł. Tym samym poniesiona strata rzędu [...] zł (vide: informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego) uległa zwiększeniu do kwoty [...] zł (vide rachunek zysków i strat sporządzony na dzień [...] r.) Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał w całości wezwania z dnia [...] r. to jest nie nadesłał dokumentów źródłowych zawierających informację o osobach zameldowanych przy ul. [...] w T. oraz przy ul. [...] we W., a nadto wskazujących na wysokość ponoszonych z tytułu ich utrzymania wydatków. Wprawdzie żona skarżącego w piśmie z dnia [...] r. oświadczyła, że osobiście pokrywa wszystkie opłaty za media związane z budynkiem mieszkalnym, w którym zamieszkuje wraz z dziećmi i w którym okresowo przebywa jej mąż, mieszczącym się we W. przy ul. [...], w tym energię elektryczną (ok. 200,00 zł), gaz (ok. 500,00 zł), wodę (ok. 200,00 zł) oraz inne, w tym internet czy abonament TV w łącznej kwocie ok. 300,00 zł. Niemniej jednak należy zauważyć, że żona skarżącego aktualnie przebywa na urlopie wychowawczym, który jest okresem bezpłatnym. Ostatnie wynagrodzenie za pracę otrzymała we wrześniu 2017 r. Była to kwota rzędu 928,82 zł, natomiast wypłacane jej od października 2017 r. świadczenie na drugie dziecko wynosi 500,00 zł. Ponieważ jego wysokość jest niewystarczająca na pokrycie podanych wyżej wydatków pojawia się pytanie skąd żona skarżącego czerpie środki na ich finansowanie, skoro Spółka, w której dodatkowo posiada udziały w roku 2016 poniosła stratę (vide: sprawozdanie finansowe z tego okresu przedłożone przy piśmie z dnia [...] r.). Wprawdzie jej mąż będący prezesem zarządu tejże Spółki uzyskuje wynagrodzenie rzędu 1.459,48 zł, niemniej jednak należy zauważyć, że złożone oświadczenie, o którym mowa wyżej, na powyższe środki nie wskazuje, co więcej z jego treści wynika, że miejsce zamieszkania małżonków nie jest tożsame (vide: adresy podane w zeznaniach podatkowych za 2016 r.), czy obejmuje on lokal mieszkalny o pow. 49 m2 położony we W., którego posiadanie zadeklarowano w rubryce nr 8 formularza nie podano. Z dokumentów, które nadesłano ustalono jedynie, że miejsce pracy skarżącego, a do września 2017 r. również jego żony położone jest w T., a mieszkanie przy ul. [...], gdzie przebywa żona skarżącego z dziećmi znajduje się we W.. Podobnie Prezydent W. przyznał żonie skarżącego świadczenie wychowawcze na drugie dziecko (vide: decyzja z dnia [...] r.) wskazując, iż to wypłacane będzie w okresach miesięcznych przelewem na rachunek bankowy, którego istnienie i saldo nie zostało podane. Podobnie brak było informacji odnośnie ponoszonych wydatków za tzw. media, a dotyczących mieszkania przy ul. [...] w T.. Wprawdzie skarżący w treści złożonego wniosku twierdził, że korzysta w tym zakresie z pomocy rodziców, jednak na poparcie tej tezy dokumentów źródłowych nie nadesłał. Uznał bowiem, iż te są całkowicie zbędne do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, albowiem rodzice czasowo udostępniają mu mieszkanie, jednakże czy jest to mieszkanie przy ul. [...] w T., wskazane jako adres zamieszkania (vide: zeznanie podatkowe PIT-36 za 2016 r.) z przedłożonych dokumentów źródłowych nie wynika. Dlatego też wystosowane [...] r. kolejne wezwanie w przedmiocie uzupełnienia złożonego wniosku miało na celu pozyskanie informacji w tym przedmiocie. Z uwagi jednak na to, iż skarżący w piśmie z dnia [...] r. poprzestał jedynie na podaniu ogólnikowych danych wskazujących na powierzchnię lokalu mieszkalnego położonego w T. (65 m2) oraz domu we W. (ok. 200 m2), którego posiadania w treści formularza nie deklarowano w żaden sposób (por. rubryka nr 8 druku PPF), brak było podstaw aby przyjąć, że zasługuje na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. A ponieważ w rozpoznawanej sprawie dokumenty wskazujące na miejsce zamieszkania skarżącego i jego żony oraz ponoszone z tego tytułu wydatki nie zostały nadesłane, choć już pismem z dnia [...] r. wzywano do ich przedłożenia. Dlatego też zawarte w piśmie przewodnim z dnia [...] r. twierdzenie jakoby wyznaczony termin na dostarczenie powyższych dokumentów był zbyt krótki, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Dotyczy to również oświadczeń członków rodziny w przedmiocie udzielanej pomocy finansowej, które do dnia dzisiejszego nie zostały nadesłane, podczas gdy art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nakłada na członków rodziny obowiązek wzajemnego wspierania się. Tym bardziej, że w żaden sposób nie wskazano jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Dlatego też pismem z dnia [...] r. zobowiązano wnioskodawcę do podania bliższych informacji w tym zakresie, w tym do złożenia oświadczeń w przedmiocie korzystania z pomocy finansowej. Ponieważ w odpowiedzi na powyższe poinformowano, że pomoc rodziców polega na czasowym udostępnianiu mieszkania i uiszczania opłat za media bez wskazania konkretnie jakiego lokalu pomoc ta dotyczy. Wobec powyższego w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należało powtórzyć, że w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8, z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). Tym bardziej, że szacowanie wysokości kosztów sądowych, które skarżący mógłby ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy podane w treści urzędowego formularza dane nie budzą żadnych zastrzeżeń. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie te budziły wątpliwości, co więcej okazały się niekompletne, brak było wystarczających podstaw, aby przyjąć, że sytuacja wnioskodawcy przemawia za przyznaniem prawa pomocy w żądanym zakresie. Dlatego też na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.