III SA/Gl 862/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 5.621,00 zł skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagał się zwolnienia z kosztów sądowych (vide: treść pisma z dnia [...] r.). W motywach powyższego wskazał, że prowadził działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług [...] dla gmin i innych jednostek terytorialnych. Jednakże po przeprowadzonym przez organy podatkowe postępowaniu kontrolnym i wydanej decyzji, którą skarży, nie mógł już brać udziału w przetargach. Z uwagi na brak nowych kontrahentów, zakończył prowadzenie własnej działalności. Ponieważ nie udało mu się znaleźć odpowiedniego zatrudnienia, pracuje na [...] etatu. Jego miesięczne dochody wynoszą ok. 437,79 zł. Kwotę tą przeznacza na wydatki związane z wynajmowanym mieszkaniem, albowiem zaciągniętego kredytu w kwocie ok. 5.500,00 zł, nie jest w stanie spłacić. Z żoną jest po rozwodzie, a córka mieszka i pracuje w K.. Dlatego też sam prowadzi gospodarstwo domowe. Na potwierdzenie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożył: - zeznanie podatkowe za 2017 r.; - umowę najmu mieszkania o pow. [...] m2; - akt notarialny z dnia [...] r., na podstawie którego mieszkanie o pow. [...] m2 zostało darowane córce A. G.; - wydruk z rachunku bankowego, którego saldo na dzień [...] r. wynosiło 24,96 zł; - wypowiedzenie rachunku bankowego prowadzonego w "A".; - rozwiązanie umowy karty płatniczej do rachunku bankowego założonego w "B"; - zaświadczenie z dnia [...] r. o zatrudnieniu na [...] etatu; - wydruk z CEIDG wskazujący na zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej; - dokumenty źródłowe wskazujące na prowadzone postępowanie egzekucyjne i posiadane zadłużenie względem "A" oraz Urzędu Skarbowego w S.; - wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. w przedmiocie rozwiązania małżeństwa z A. G.. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (...) przyznaje się takim osobom fizycznym, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl). Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykonał w całości wezwania z dnia [...]r. do uzupełnienia zawartych w treści wniosku danych. Chodzi mianowicie o dokumenty źródłowe wskazujące na źródła utrzymania i ich wysokość w kontekście ponoszonych w związku z koniecznym utrzymaniem wydatków. Należy bowiem zauważyć, że zaświadczenie o zarobkach, które przedłożono wraz z pismem z dnia [...] r., choć informuje o zatrudnieniu na [...] etatu, wskazuje też umówioną wysokość wynagrodzenia, czyli kwotę 525,00 zł brutto. To w rubrykach przychód brutto za ostatni kwartał to jest: lipiec, sierpień oraz wrzesień, informacji w tym zakresie nie zawiera. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że "w tym okresie był na zwolnieniu lekarskim", ale dokumentów źródłowych to potwierdzających (jak chociażby przekazy pieniężne z ZUS) do akt sprawy nie przedłożył. A ponieważ według złożonego oświadczenia z pomocy społecznej skarżący nie korzysta (vide: wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia [...] r.). Pojawia się pytanie z czego ponoszone były wydatki związane z bieżącym utrzymaniem. Wprawdzie jak ustalono czynszu za wynajmowany lokal skarżący nie ponosi, jako że świadczy usługi gospodarza domu (vide: § 8 ust. 2 umowy najmu), niemniej jednak korzysta z doładowania telefonu (vide: wydruk z rachunku bankowego), zużywa też energię elektryczną, nie mówiąc o zakupach żywności, leków, czy ubezpieczenia OC dwóch samochodów osobowych marki [...] oraz [...], które figurują w CEPiK pod jego nazwiskiem (vide: informacje zebrane w postępowaniu egzekucyjnym i zamieszczone w postanowieniu z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r.), a które w treści formularza nie zostały wymienione. W tej sytuacji przyjąć należało, iż złożony wniosek jako niekompletny nie zasługiwał na uwzględnienie, bo skoro skarżący źródeł utrzymania nie podaje, nie korzysta też z pomocy swojej pełnoletniej córki, której darował mieszkanie położone w S., choć ta w mieszkaniu tym nie przebywa (mieszka i pracuje w K.), nadto w rozpoznawanej sprawie reprezentowany jest przez fachowego pełnomocnika, to w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym należało powtórzyć, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku (vide: postanowienia NSA z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 258/06 oraz z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I FZ 63/05 publik. w CBOIS). Natomiast, gdy ten uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji o sytuacji finansowej, w której się znajduje lub podaje takie fakty, które pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie rodzinnym lub majątkowym strony istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (tak postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06, a także z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06 oraz z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07 publik. w CBOIS oraz z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 561/08, LEX nr 530368). Okoliczności tej nie zmienia fakt, iż postanowieniem o sygn. I SA/Gl 61/18 wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został uwzględniony w części odnoszącej się do wpisu sądowego od złożonej skargi. Należy bowiem zauważyć, że rozstrzygnięcie to zapadło w innym stanie faktycznym sprawy, gdzie informacje o dochodach i ponoszonych wydatkach, a nadto o korzystaniu z pomocy społecznej zostały nie tylko podane ale i udokumentowane. Ponieważ taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca, dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.