III SA/Gl 890/21
WyrokWSA w Gliwicach2022-01-13
Skład orzekający: Barbara Brandys-Kmiecik, Dorota Fleszer, Piotr Pyszny
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności bezpośrednich do działek rolnych będących współwłasnością, z powodu braku tytułu prawnego na dzień 31 maja roku płatności, jest zgodna z prawem, gdy skarżący jest współwłaścicielem działek i faktycznie je użytkował?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że odmowa przyznania płatności bezpośrednich z powodu braku tytułu prawnego do działek będących współwłasnością jest niezasadna, jeśli skarżący jest współwłaścicielem i faktycznie włada gruntami, a żaden inny współwłaściciel nie deklarował tych działek do płatności. Płatności przysługują posiadaczowi gruntów, a posiadanie należy rozumieć zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego oraz w zgodzie z prawem wspólnotowym.Stan faktyczny
Skarżący T.K. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2016 do 14 działek rolnych, będących współwłasnością, lecz organ odmówił przyznania płatności do części działek z powodu braku tytułu prawnego na dzień 31 maja 2016 r., gdyż działki te wchodziły w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i nie było umowy dzierżawy. Skarżący twierdził, że jest współwłaścicielem działek i faktycznie je użytkował, a sprawa o zasiedzenie była w toku. Organ odwoławczy utrzymał decyzję, powołując się na wymogi ustawowe i brak umowy dzierżawy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...]. Zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania T. K. (dalej: Strona, skarżący) płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.
W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny i argumentację prawną. Wskazał, że Strona wnioskiem z dnia 10 maja 2016r. zwróciła się o przyznanie płatności na rok 2016 w zakresie: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej. Wnioskodawca zadeklarował 14 działek ewidencyjnych zlokalizowanych w woj. [...], powiat [...], gmina Z., obręb Z. oraz położone na nich działki rolne o łącznej powierzchni [...]ha wraz z oświadczeniem o powierzchni obszarów proekologicznych.
Organ przytoczył regulacje art. 7 ust. 1, ust. 2 i art. 8 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2017r., poz. 278 ze zm. oraz Dz.U. 2021r., poz. 735) normujące warunki otrzymania płatności bezpośrednich za 2016.
Wskazał, iż kontrola administracyjna w zakresie kontroli krzyżowej powierzchni zadeklarowanej z danymi pozyskanymi z rejestru ZWRSP wykazała nieprawidłowości – tj. zadeklarowane we wniosku o płatności działki znajdują się w rejestrze ZWRSP, lecz wg stanu na dzień 31 maja 2016r. nie została zawarta umowa dzierżawy.
Organ pismem z dnia 5 stycznia 2017r. wezwał do złożenia wyjaśnień i przedstawienia dowodów potwierdzających tytuł prawny do objętych wnioskiem działek. W odpowiedzi Strona przedłożyła korektę wniosku dnia 18 stycznia 2017r. wraz z pismem wyjaśniającym z dnia 16 stycznia 2016r. i załącznikami, tj. nakazem płatniczy podatku rolnego z dnia 16 stycznia 2015r. oraz odpisem z KW Nr [...] - informując, iż wszystkie wymienione w wezwaniu działki uprawia, płaci podatki i spełnia względem nich warunki prawowitego właściciela; w księdze wieczystej Nr [...] figuruje jako współwłaściciel, jednak przed Sądem Rejonowym w T. toczy się obecnie sprawa o zasiedzenie tych gruntów.
Natomiast z treści księgi wieczystej Nr [...] wynika, że Strona jest jednym ze współwłaścicieli zadeklarowanych działek (Skarb Państwa oraz dalsze siedem osób).
Kierownik Biura Powiatowego w N. zakończył postępowanie w sprawie, wydając dnia [...] decyzję, którą: przyznano jednolitą płatność obszarową JPO w wysokości [...] zł do powierzchni [...] ha. Z [...] ha powierzchni zadeklarowanej bowiem odliczył [...] ha jako powierzchnię wykluczoną (bez sankcji) z powodu braku tytułu prawnego do działek ZWRSP. Przyznano płatność za zazielenienie w wysokości [...]zł do powierzchni [...]ha i płatność redystrybucyjną w kwocie [...] zł do pow. [...]ha .
Skarżący zakwestionował ustalenia organu I instancji w zakresie odmowy prawa płatności do działek ewidencyjnych [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...] argumentując, iż jest prawnym właścicielem spornych działek na podstawie nabytego zasiedzenia, sprawa zasiedzenia jest w toku.
Organ odwoławczy nie uznał trafności odwołania i utrzymał tą decyzję w mocy.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 957/17, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Strony na powyższą decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...]nr [...]w przedmiocie płatności obszarowych uchylił decyzje organów obu instancji oraz zasądził zwrot kosztów postępowania. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2018r. o sygn.. akt I GSK 2516/18 oddalił skargę kasacyjną organu.
Organ I instancji decyzją z dnia [...], po podjęciu uprzednio zawieszonego postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do czasu zakończenia postępowania o zasiedzenie, ponownie ustalił analogiczne powierzchnie i wysokość płatności jak w decyzji pierwotnej.
W odwołaniu od tej decyzji Skarżący ponownie kwestionuje ustalenia organu 1 instancji w zakresie odmowy prawa płatności do działek ewidencyjnych [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...] - argumentując, iż jest prawnym właścicielem spornych działek na podstawie danych zawartych w dziale [...] Księgi wieczystej, która zawiera wpis, iż jest współwłaścicielem spornych działek. Z tego też względu nie może przedłożyć umowy dzierżawy na przedmiotowe działki. Powołał i załączył do odwołania Wyrok NSA z dnia 18.12.2018r. podkreślając, iż nie może być uznana za prawidłową taka wykładnia przepisu art. 18 ustawy płatnościach bezpośrednich, zgodnie z którą, rolnik będący współwłaścicielem nieruchomości musi uzyskać zgodę pozostałych współwłaścicieli na uzyskanie dofinansowania; zgoda taka byłaby wymagana wyłącznie wówczas, gdyby nieruchomość była przedmiotem faktycznego współposiadania, rozumianego wyłącznie jako wspólne prowadzenie działalności rolniczej.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. nie uwzględnił argumentów odwołania i decyzją z [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w odniesieniu do działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]wchodzą one w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, a z wykazu danych przekazanych przez Agencję Nieruchomości Rolnych nie wynika, że Strona posiada do tych gruntów tytuł prawny według stanu na 31 maja 2016r. bowiem grunty te nie są dzierżawione przez Wnioskodawcę, nie przedłożył umowy dzierżawy i nie posiada jej.
Organ powołał w tym zakresie art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z którego wynika, iż płatność bezpośrednia do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny. Zdaniem organu powyższe prowadzi do wniosku, że dla działek rolnych będących własnością Skarbu Państwa został nałożony dodatkowy warunek przyznania płatności bezpośrednich - posiadanie na dzień 31 maja danego roku tytułu prawnego do działki. Podał organ, iż intencją ustawodawcy, wprowadzającego obowiązek posiadania na dzień 31 maja danego roku tytułu prawnego do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa zgłoszonych do płatności na ten rok, było zapobieganie nadużyciom polegającym na deklarowaniu we wniosku działek wchodzących do ZWRSP bez tytułu prawnego. W uzasadnieniu projektu ww. ustawy wyjaśniono, że zajęcie gruntów przez bezumownego użytkownika i złożenie przez niego wniosku o płatności bezpośrednie uniemożliwia ich zagospodarowanie w trybie przewidzianym przepisami ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
Dodał organ, iż w przypadku ziemi rolnej wchodzącej w skład ZWRSP stan prawny gruntów jest uregulowany: właścicielem jest Skarb Państwa, a dzierżawca wskazany jest w umowie zawieranej wyłącznie w formie pisemnej.
Odnosząc się do argumentu Skarżącego, że ma tytuł prawny, gdyż jest współwłaścicielem każdej z tych działek na podstawie zapisów zamieszczonych w działach II ksiąg wieczystych organ odwoławczy wskazał na orzecznictwo i m.in. wyrok WSA w Kielcach z dnia 18 października 2018r., Sygn. akt I SA/Ke 232/18 wskazujący, iż nie jest to tytuł prawny wymagany z punktu widzenia przepisu art. 18 ust. 4 ustawy.
Organ zaznaczył iż wniosek o zasiedzenie działek Sąd Rejonowy w T. postanowieniem z dnia [...] oddalił, a apelacja od tego postanowienia postanowieniem z dnia [...] została przez Sąd Okręgowy w G. [...] Wydział [...] Odwoławczy oddalona.
Skoro Skarżący nie przedstawił organowi ARiMR pomimo wezwania do złożenia wyjaśnień tytułu prawnego do spornych działek wchodzących w skład ZWRSP zasadnym w ocenie organu było wykluczeniem ich z płatności.
W skardze do WSA w Gliwicach Strona postawiła organowi naruszenie przepisów postępowania, a to:
- art. 7 KPA poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela w postaci uprawnienia do dofinansowania działek ewidencyjnych;
- art. 77 KPA poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, w szczególności pobieżne rozpatrzenie kwestii zasiedzenia tychże działek;
- art. 80 KPA poprzez dowolną ocenę całokształtu materiału dowodowego poprzez jego błędną ocenę i błędne uznanie, iż nie posiada tytułu prawnego do spornych działek i w efekcie nie spełnia warunków przyznania dofinansowania do w/w działek;
- naruszenie interesu prawnego strony, a to art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez odmowę przyznania dofinansowania do spornych działek.
W konsekwencji strona wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji z powodu wskazanych naruszeń, które miały istotny wpływ na wynik postępowania i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Na rozprawie sądowej pełnomocnik strony skarżącej wnosi o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie koszów postępowania. Podtrzymał argumentację skargi. Podkreślił niemożność podpisania przez skarżącego umowy dzierżawy z samym sobą jako współwłaścicielem gruntu. Zaakcentował normę z art. 206 Kodeksu cywilnego jako prawo nieograniczone, prawo własności całej nieruchomości jako współwłaściciel. Podkreślił, że zasiedzenie ma charakter deklaratoryjny, a skarżący od orzeczeń sądu powszechnego złożył skargę kasacyjną. Skarżący osobiście wyjaśnił, że do 2016r. otrzymywał dopłaty do tych gruntów. Nieprzerwanie prowadzi na nich działalność rolniczą oraz ponosi obciążenia publiczno-prawne co do tych gruntów.
Pełnomocnik organu podtrzymał dotychczasowe stanowisko i podkreślił, że nieruchomości wchodzące w skład KOWRU podlegają szczególnym regulacjom, które wymagają tytułu prawnego do obszaru nie objętego udziałem we współwłasności.
M. K. – żona skarżącego, której udzieliła strona pełnomocnictwa na rozprawie - wyjaśniła, że od lat są jedynymi użytkownikami gruntu, opłacają stosowne nakazy płatnicze; przeprowadzane kontrole nie wykazywały i nie wykazują nieprawidłowości gospodarowania na gruncie; pozostali współwłaściciele nie zgłaszają sprzeciwu, a wręcz wspierają skarżących.
Pełnomocnik organu podkreślił, że brak dopłat od 2016r. wynika z zaostrzenia rygorów ustawowych i nowelizacji przepisów co zostało wyjaśnione w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia w całości albo w części w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona w rozpoznawanej sprawie, według powyższych kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie odpowiada ona wymogom prawa, gdyż narusza prawo materialne w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy - co skutkuje koniecznością jej uchylenia.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora ARiMR z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika ARiMR w sprawie przyznania na 2016 r. 1) jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł; 2) płatności za zazielenienie w wysokości [...]zł; 3) płatności redystrybucyjnej w wysokości [...]zł – do gruntów o powierzchni [...]ha. Jednocześnie odmówił skarżącemu przyznania tychże płatności do gruntów o powierzchni [...]ha (w odniesieniu do działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]) z powodu braku (niewykazania) do nich tytułu prawnego – i to zasadność tej odmowy stanowi istotę sporu w sprawie.
W tym miejscu zauważyć należy, iż przedmiotowa sprawa dot. płatności za 2016r. Natomiast odmowa przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za ten okres była już przedmiotem orzekania sądów administracyjnych. WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 31 stycznia 2018r. sygn. akt IV SA/Gl 957/17 uwzględnił skargę strony i dla wyjaśnienia sprawy dokonał interpretacji norm z ustawy o płatnościach w ramach sytemu wsparcia bezpośredniego. Wyrok ten był poddany kontroli instancyjnej przez NSA, który wyrokiem z dnia 18 grudnia 2018r. sygn. akt I GSK 2516/18 skargę kasacyjną organu oddalił.
Nadto zauważyć należy, że kwestia zasiedzenia została już rozstrzygnięta prawomocnym postanowieniem z dnia [...], którym Sąd Rejonowy w T. oddalił wniosek skarżącego o zasiedzenie; apelacja została oddalona [...] przez Sąd Okręgowy w G. (sygn. Akt [...].
Podkreślić należy, że art. 153 p.p.s.a. określa, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11). Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny, orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 550/11,).
Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte są zatem przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12).
Natomiast w kwestii spornych płatności NSA w wyżej wskazanym wyroku z 18 grudnia 2018r. jednoznacznie wskazał, że tytułem uprawniającym do uzyskania płatności bezpośrednich (płatności obszarowych) – co do zasady – jest posiadanie przez rolnika gruntów objętych obszarem zatwierdzonym w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności (art. 7 ust. 1 pkt 2 i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich). Natomiast o współposiadaniu działek rolnych, będących przedmiotem ubiegania się o przyznanie płatności w rozumieniu art. 18 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, można mówić jedynie w sytuacji, gdy na działkach tych w dniu 31 maja roku, w którym złożono wniosek o płatności, faktycznie była prowadzona działalność rolnicza przez więcej niż jedną osobę. Wówczas osoba, która złożyła wniosek o przyznanie płatności do tych gruntów rolnych zobligowana jest dołączyć do wniosku zgodę pozostałych osób prowadzących wspólnie działalność rolniczą na tych gruntach. Dalej NSA podkreślił, że z wykładni art. 18 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, wynika, że przyjęte kryterium odmowy przyznania skarżącemu płatności z powodu braku zgody innych współwłaścicieli jest kryterium pozaustawowym. Powołał przepisy Kodeksu cywilnego regulujące zakres współwłasności.
Zauważyć należy, że zarówno rozstrzygnięcia organów, jak i sądów administracyjnych obu instancji zapadły w obowiązującym nadal stanie prawnym. Również stan faktyczny nie uległ zmianie.
Dodanie w art. 18 normy z ust. 4 ustawy o płatnościach nastąpiło 15 marca 2016r. Tym samym w świetle wyż. cyt. art. 153 p.p.s.a. organ nie może formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania.
Zatem zauważyć należy - jak wynika z akt sprawy prawo posiadania spornych działek ewidencyjnych: [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; [...] w roku 2018 bezspornie należy do Skarżącego i deklarowane przez niego stanowisko w tym zakresie nie budzi wątpliwości organów ARiMR, z uwagi na brak jakichkolwiek dokumentów czy okoliczności, które wskazywałyby na innego producenta rolnego, który w tym samym czasie użytkował i deklarował do płatności obszarowych przedmiotowe działki. Nadto również żaden ze współwłaścicieli działek, ani w roku 2016, ani w innych latach nie deklarował działek do płatności obszarowych, ani nie przedkładał informacji w tym zakresie.
Tym samym skoro ustawa o płatnościach bezpośrednich nie zawiera definicji posiadania to odnosząc się art. 336 Kodeksu cywilnego - posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada, jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W świetle treści art. 336 Kodeksu cywilnego dla przyjęcia posiadania rzeczy przez posiadacza wystarczające jest ustalenie faktycznego władztwa nad rzeczą, rozumianego jako sama możność władania, a więc także korzystania z rzeczy (corpus) z zamiarem władania (animus) dla siebie jak właściciel (posiadacz samoistny), bądź wola władania w zakresie odpowiadającym prawu podmiotowemu innemu niż własność (posiadacz zależny). Takie odwołanie się do terminologii cywilistycznej w zakresie rozróżnienia posiadania samoistnego i posiadania zależnego przy wykładni tych pojęć zawartych w art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich jest uzasadnione w sytuacji, gdy o płatności do tych samych działek występują jednocześnie właściciel i użytkownik. Na gruncie prawa krajowego tzn. w ujęciu cywilistycznym dla istnienia posiadania nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy. Wystarczy, że istnieje możliwość takiego korzystania. Dlatego też posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje rzecz drugiemu w posiadanie zależne (art. 337 k.c.). Tytułem uprawniającym do uzyskania płatności bezpośrednich (płatności obszarowych) – co do zasady – jest posiadanie przez rolnika gruntów objętych obszarem zatwierdzonym w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności (art. 7 ust. 1 pkt 2 i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich).
Regulacje krajowe z zakresu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego funkcjonują skutkiem transpozycji prawa wspólnotowego – tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 2013.347.608), w którym prawodawca wspólnotowy także posługuje się pojęciem posiadania. Wobec takiego rozwiązania występujące w prawie krajowym pojęcie posiadania gruntów przez rolnika musi być rozumiane w zgodzie z prawem wspólnotowym, to jest przy przyjęciu, że płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi posiadającemu grunty.
Poza tym podkreślić trzeba, że z art. 195 Kodeksu cywilnego wynika, iż własność rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). Natomiast z art. 196 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną. Jednocześnie można wskazać, że art. 206 Kodeksu cywilnego stanowi, iż każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.
W konsekwencji więc podsumowując powyższe rozważania tut. Sąd stwierdził wadliwość zaskarżonej decyzji. Skoro bowiem skarżący był współwłaścicielem spornych gruntów; brak jakichkolwiek dowodów, które wskazywałyby na innego producenta rolnego, który w tym samym czasie użytkował i deklarował do płatności obszarowych przedmiotowe działki; żaden z pozostałych współwłaścicieli działek, ani w roku 2016 ani w innych latach nie deklarował działek do płatności obszarowych, ani nie przedkładał informacji w tym zakresie to brak jest podstaw do twierdzenia o braku tytułu prawnego do uprawianego gruntu.
Wydając więc ponowne rozstrzygnięcie w sprawie organ weźmie pod uwagę przedstawione wywody Sądu.
Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło