III SA/Gl 915/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Specjalista Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi Gminy T. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 28 sierpnia 2024 r. nr 2971/FS/2024 w przedmiocie zwrotu dofinansowania udzielonego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 28 lipca 2024 r. nr 2971/FS/2024 Zarząd Województwa Śląskiego (dalej: organ, IZ) zobowiązał Gminę T., (dalej: Gmina, Beneficjent, skarżąca, strona) do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych wraz z należnymi odsetkami otrzymanego na podstawie umowy nr [...] z dnia 22 maja 2023 r. o dofinansowanie projektu pn. "Urząd Miejski w T. - bezpieczne i przyjazne miejsce pracy" (dalej; "umowa o dofinansowanie projektu") w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 (dalej: RPO WSL) współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, stanowiącego płatność ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w kwocie 60 690,00 zł (słownie: sześćdziesiąt tysięcy sześćset dziewięćdziesiąt złotych 00/100) powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od dnia 5 lipca 2023 r. W podstawie prawnej organ powołał art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 oraz art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 566), art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 pkt 1, art. 60 pkt 6 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 z późn. zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572), art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 818). Powyższe rozstrzygnięcie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny. W dniu 22 maja 2023 r. została zawarta pomiędzy Województwem Śląskim reprezentowanym przez Zarząd Województwa Śląskiego pełniącym funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 (dalej: "IZ" lub "IZ RPO WSL") a Gminą T. umowa nr [...] o dofinansowanie projektu pn. "Urząd Miejski w T. - bezpieczne i przyjazne miejsce pracy", w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Projekt realizowany był w okresie od dnia 3 kwietnia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. oraz był rozliczany kwotami ryczałtowymi. Wspomniany wyżej projekt został wybrany do dofinansowania w wyniku rozstrzygnięcia konkursu nr [...] Osi Priorytetowej VII Regionalne kadry gospodarki opartej na wiedzy Działanie 8.3 Poprawa dostępu do profilaktyki, diagnostyki i rehabilitacji leczniczej ułatwiającej pozostanie w zatrudnieniu i powrót do pracy Poddziałanie 8.3.2 Realizowanie aktywizacji zawodowej poprzez zapewnienie właściwej opieki zdrowotnej; typ projektu 7: Wdrożenie programów ukierunkowanych na eliminowanie zdrowotnych czynników ryzyka w miejscu pracy, z uwzględnieniem działań szkoleniowych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020. Szczegółowe zasady aplikowania oraz wyboru projektów do dofinansowania opisane zostały w Regulaminie konkursu nr [...] w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020. Zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie realizacji projektu nr [...] głównym celem projektu było zminimalizowanie występowania czynników szkodliwych w Urzędzie Miasta w T., co miało przełożyć się na wydłużenie aktywności zawodowej pracowników oraz przyczynić się do ograniczenia dłuższych nieobecności w pracy z powodów zdrowotnych. We wniosku wskazano, że cel ten zostanie osiągnięty przez poprawę warunków pracy tj. przez doposażenie stanowisk pracy w ergonomiczny sprzęt i wyposażenie oraz przez działania szkoleniowe i uświadamiające pracowników, zmierzające do eliminowania zidentyfikowanych ryzyk i zagrożeń. Działania zaplanowane były dla 42 pracowników (34 kobiet i 8 mężczyzn), wobec których na podstawie przeprowadzonej "Analizy występowania niekorzystnych czynników zdrowotnych na stanowiskach pracy w Urzędzie Miasta w T." stwierdzono, iż czynnikami generującymi problemy zdrowotne są przeciążenia układu ruchu, układu oddechowego, narządu wzroku oraz nadmierne obciążenie emocjonalne. IZ RPO WSL w dniu 8 sierpnia 2023 r. przeprowadziła kontrolę prawidłowości realizacji projektu pn. "Urząd Miejski w T. - bezpieczne i przyjazne miejsce pracy", w trakcie której stwierdziła, że Beneficjent nie osiągnął zaplanowanych w ramach Zadania nr 2 wartości docelowych następujących wskaźników: - liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu ergonomii pracy przy monitorze ekranowym z uwzględnieniem zagadnień związanych z efektywnym wykorzystaniem przerw w pracy wraz z warsztatami: wartość docelowa - 39, wartość osiągnięta - 36, tj. 92,31% wartości docelowej; - liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu technik radzenia sobie ze stresem, zarządzania czasem oraz wypalenia zawodowego: wartość docelowa - 39, wartość osiągnięta - 36, tj. 92,31% wartości docelowej, wobec czego kwota ryczałtowa w ramach zadania 2 w wysokości 57 120,00 zł została uznana za niekwalifikowaną. W przekazanej Beneficjentowi pismem z dnia 26 października 2023 r. Informacji pokontrolnej nr [...] ([...]; [...]) IZ RPO WSL poinformowała Beneficjenta, iż nie uznaje przedstawionych przez niego wyjaśnień, w których wskazywał, że nieosiągnięcie wartości docelowych części wskaźników spowodowane było zdarzeniami mającymi charakter siły wyższej. Zdaniem Beneficjenta zdarzeniami tymi były; - złożenie przez dwóch pracowników wniosków o przeniesienie do pracy do innych jednostek samorządu terytorialnego w trybie art. 22 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 530); - rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem przez jednego z pracowników; - długotrwała absencja 2 pracowników w czasie trwania cyklu szkoleń. W pismach z dnia 6 i 8 listopada 2023 r. ([...], [...]) Beneficjent złożył zastrzeżenia do Informacji pokontrolnej. Po przeanalizowaniu argumentacji Beneficjenta zawartej w pismach z dnia 6 i 8 listopada 2023 r., IZ podtrzymała swoje stanowisko w ostatecznej informacji pokontrolnej nr [...] przesłanej Beneficjentowi w dniu 21 grudnia 2023 r., uznając kwotę ryczałtową w ramach zadania 2 w wysokości 57 120,00 zł za niekwalifikowalną. W ramach zatwierdzania końcowego wniosku o płatność nr [...] za okres od 7 kwietnia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. oraz w związku z ostateczną informacją pokontrolną nr [...] IZ RPO WSL uznała za niekwalifikowalne wydatki na łączną kwotę 71 400,00 zł (w tym koszty bezpośrednie w wysokości 57 120,00 zł z dofinansowania w ramach zadania 2 oraz proporcjonalnie pomniejszone koszty pośrednie 25% w kwocie 14 280,00 zł, z tego 3 570,00 zł w ramach dofinansowania i 10 710,00 zł w ramach wkładu własnego). Pismem z dnia 17 kwietnia 2024 r. (sygn. [...], [...]), IZ wskazała, iż zgodnie z § 4 ust. 2 oraz ust. 9 umowy o dofinansowanie projektu w przypadku niezrealizowania w pełni wskaźników produktu lub rezultatu objętych kwotą ryczałtową, kwota ta uznana jest za niekwalifikowalną, co skutkuje również zmniejszeniem kosztów pośrednich projektu o kwoty przekazane na zadanie merytoryczne, które nie może zostać rozliczone w związku z nieosiągnięciem wskaźników. Jednocześnie, działając na podstawie § 13 umowy o dofinansowanie projektu nr [...] z dnia 22 maja 2023 r. oraz art. 207 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych IZ wezwała Beneficjenta do zwrotu dofinansowania w wysokości 60 690,00 PLN wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania transzy dofinansowania, tj. 5 lipca 2023 r. do dnia zwrotu przedmiotowej kwoty, w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie zostało doręczone Beneficjentowi w dniu 17 kwietnia 2024 r. W związku z powyższym ponieważ Beneficjent nie dokonał zwrotu środków we wskazanym zakresie i terminie Zarząd Województwa Śląskiego zaskarżoną decyzją z dnia 28 września 2024 r. zobowiązał Gminę T. do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. W uzasadnieniu ww. decyzji organ m.in., stwierdził, że zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie realizacji projektu nr [...] cel projektu, polegający na zminimalizowaniu występowania czynników szkodliwych w Urzędzie Miasta w T., miał zostać osiągnięty poprzez poprawę warunków pracy tj. przez doposażenie stanowisk pracy w ergonomiczny sprzęt i wyposażenie oraz przez działania szkoleniowe i uświadamiające pracowników, zmierzające do eliminowania zidentyfikowanych ryzyk i zagrożeń. Beneficjent wskazał, że działania w projekcie skierowane zostaną do 42 pracowników (34 kobiet i 8 mężczyzn). Organ wskazał, że we wniosku o dofinansowanie projektu nr [...] Beneficjent założył następujące kwoty ryczałtowe oraz określił ich wartości docelowe: 1. w ramach Zadania 1 "Modernizacja stanowisk pracy" - kwota 110 640,00 zł, - "Liczba zakupionych sprzętów" (262), - "Liczba osób, które po opuszczeniu programu podjęły pracę lub kontynuowały zatrudnienie" (36), - "Liczba osób w wieku 50 lat i więcej objętych wsparciem w programie" (5), 2. w ramach Zadania 2 "Szkolenia dla pracowników" - kwota 57 120,00 zł, - "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu ergonomii pracy przy monitorze ekranowym z uwzględnieniem zagadnień związanych z efektywnym wykorzystaniem przerw w pracy wraz z warsztatami" (39), - "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu technik radzenia sobie ze stresem, zarządzania czasem oraz wypalenia zawodowego" (39), - "Liczba osób w wieku 50 lat i więcej objętych wsparciem w programie" (36), - "Liczba osób, które po opuszczeniu programu podjęły pracę lub kontynuowały zatrudnienie" (5), - "Liczba osób uczestniczących w Szkolenie z zakresu ergonomii i organizacji pracy związanej z utrzymaniem czystości pomieszczeń biurowych wraz z warsztatami" (3). Jako wartość wskaźnika "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu ergonomii pracy przy monitorze ekranowym z uwzględnieniem zagadnień związanych z efektywnym wykorzystaniem przerw w pracy wraz z warsztatami" oraz "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu technik radzenia sobie ze stresem, zarządzania czasem oraz wypalenia zawodowego" wskazano 39, a jako sposób i narzędzie pomiaru: "Certyfikat/zaświadczenie uczestnictwa w szkoleniu lub inny równoważny dokument ze wskazaniem liczby godzin, lista obecności zawierająca co najmniej datę, godziny, miejsce, imię i nazwisko uczestnika, podpis uczestnika, podpis prowadzącego". Organ zauważył, że w części B.11.1. "Osoby i/lub podmioty/instytucje, które zostaną objęte wsparciem" wniosku o dofinansowanie projektu Beneficjent wskazał, że "według stanu na dzień 25 października 2022 r., w Urzędzie zatrudnionych jest 42 pracowników. Wszyscy są zatrudnieni na pełny wymiar czasu pracy" oraz że "grupą docelową projektu będą pracownicy umysłowi, zatrudnieni na cały etat na stanowiskach urzędniczych i kierowniczych w liczbie 39 oraz 3 osoby zatrudnione na stanowiskach fizycznych - utrzymanie czystości". Ponadto w pozycji C.1. Zadania w projekcie (Zakres rzeczowy) wskazano zaplanowane szkolenia; 1. Szkolenie z zakresu Ergonomia pracy przy monitorze ekranowym z uwzględnieniem zagadnień związanych z efektywnym wykorzystaniem przerw w pracy dla wszystkich pracowników pracujących przy komputerze zrekrutowanych do projektu - 39 osoby (8h - jednodniowe wyjazdowe), 2. Szkolenie z zakresu technik radzenia sobie ze stresem, zarządzania czasem oraz wypalenia zawodowego, skierowane do wszystkich pracowników pracujących zrekrutowanych do projektu - 39 osoby (8h - jednodniowe wyjazdowe), 3. Szkolenie z zakresu Ergonomii i organizacji pracy związanej z utrzymaniem czystości pomieszczeń biurowych skierowane do pracowników pomocniczych - sprzątaczek - 3 osoby (4h - jednodniowe stacjonarne). Organ wskazał, że zgodnie z § 2 umowy nr [...] o dofinansowanie projektu pn. "Urząd Miejski w T. - bezpieczne i przyjazne miejsce pracy" IZ przyznała Beneficjentowi dofinansowanie na realizację projektu w łącznej kwocie nieprzekraczającej 178 245,00 zł i stanowiącej nie więcej niż 85% całkowitych wydatków kwalifikowalnych projektu, co stanowiło płatność ze środków europejskich. Beneficjent zobowiązał się do wniesienia wkładu własnego w kwocie 31 455,00 PLN zł, co stanowiło 15% wydatków kwalifikowalnych projektu. Całkowita wartość projektu wyniosła 209 700,00 zł. Zgodnie z zapisami § 4 umowy o dofinansowanie projektu: "1. Beneficjent rozlicza wydatki w ramach projektu w oparciu o niżej wymienione kwoty ryczałtowe. W związku z powyższym Beneficjent zobowiązuje się zrealizować zadania oraz osiągnąć co najmniej wymienione poniżej wskaźniki produktu i/lub rezultatu, których osiągnięcie będzie monitorowane za pomocą wymienionych dokumentów. Dokumenty te mogą podlegać kontroli podczas weryfikacji wniosków o płatność oraz kontroli na miejscu. IZ dokonuje wyboru na podstawie profesjonalnego osądu kontrolujących, które z wymienionych poniżej dokumentów będą podlegały weryfikacji na etapie wniosków o płatność (...). 2) za wykonanie zadania "Szkolenia dla pracowników" przyznaje się kwotę ryczałtową 57 120,00 zł. (...). Organ stwierdził, iż bezspornym w niniejszej sprawie jest, że Beneficjent nie przedstawił 39 dokumentów potwierdzających wykonanie wskaźników, co za tym idzie nie osiągnął zaplanowanych wartości docelowych dwóch wskaźników, tj. "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu ergonomii pracy przy monitorze ekranowym z uwzględnieniem zagadnień związanych z efektywnym wykorzystaniem przerw w pracy wraz z warsztatami" (wartość docelowa 39, osiągnięta 36) oraz "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu technik radzenia sobie ze stresem, zarządzania czasem oraz wypalenia zawodowego" (wartość docelowa 39, osiągnięta 36). Organ wskazał, że w projektach rozliczanych kwotami ryczałtowymi Beneficjent nie ma obowiązku gromadzenia ani opisywania dokumentów księgowych na potwierdzenie poniesienia wydatków, gdyż kwoty ryczałtowe są traktowane jako wydatki poniesione. Weryfikacji osiągnięcia zakładanych wskaźników dokonuje się na podstawie dokumentów przedstawianych przez Beneficjenta i wskazanych w umowie o dofinansowanie. Dokumenty te muszą jednoznacznie pozwolić na stwierdzenie, że wskaźnik rozliczający daną kwotę został osiągnięty na zakładanym poziomie. Zgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie narzędziem pomiaru dla wskaźników "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu ergonomii pracy przy monitorze ekranowym z uwzględnieniem zagadnień związanych z efektywnym wykorzystaniem przerw w pracy wraz z warsztatami" oraz "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu technik radzenia sobie ze stresem, zarządzania czasem oraz wypalenia zawodowego" są dokumenty w postaci certyfikatów/zaświadczeń uczestnictwa w szkoleniu lub inne równoważne dokumenty ze wskazaniem liczby godzin, listy obecności zawierające co najmniej datę, godziny, miejsce, imię i nazwisko uczestnika, podpis uczestnika, podpis prowadzącego. Organ podkreślił, że Beneficjent we wniosku o dofinansowanie założył, że grupą docelową projektu będą pracownicy umysłowi, zatrudnieni na cały etat na stanowiskach urzędniczych i kierowniczych w liczbie 39 oraz 3 osoby zatrudnione na stanowiskach fizycznych - utrzymanie czystości (łącznie 42 osoby). Beneficjent we wniosku opisując charakterystykę osób, które zostaną objęte wsparciem w związku z przystąpieniem do realizacji projektu wskazał, że na dzień 25 października 2022 r. Urząd Gminy T. zatrudnia 42 osoby, wszystkich w pełnym wymiarze czasu pracy. W zakresie rzeczowym wniosku o dofinansowanie wskazano, że jednodniowe wyjazdowe szkolenie z zakresu ergonomii pracy przy monitorze ekranowym z uwzględnieniem zagadnień związanych z efektywnym wykorzystaniem przerw w pracy oraz jednodniowe wyjazdowe szkolenie z zakresu technik radzenia sobie ze stresem, zarządzania czasem oraz wypalenia zawodowego zaplanowane są dla 39 pracowników pracujących przy komputerze. W trakcie postępowania kontrolnego Beneficjent przedłożył dokumenty dotyczące przeprowadzonych szkoleń w postaci 36 certyfikatów wydanych dla uczestników szkolenia Ergonomia pracy przy monitorze ekranowym oraz 36 certyfikatów wydanych dla uczestników szkolenia Techniki radzenia sobie ze stresem. Ponadto przedłożono cztery listy obecności z dnia 5, 12, 21 i 22 czerwca 2023 r. potwierdzające udział 36 osób w szkoleniu Ergonomia pracy przy monitorze ekranowym oraz cztery listy obecności z dnia 7, 9, 12 i 15 czerwca 2023 r. potwierdzające udział 36 osób w szkoleniu Techniki radzenia sobie ze stresem. Organ zauważył, że szkolenia odbyły się w siedzibie Beneficjenta, w godzinach 7:00 - 15:00 w podziale na 4 grupy. Łącznie w każdym szkoleniu udział wzięło 36 pracowników. Organ wskazał, że Beneficjent w swoich licznych wyjaśnieniach nie kwestionował liczby osób, które wzięły udział w szkoleniach w zrealizowanych szkoleniach wzięła udział mniejsza niż zakładana liczba pracowników (36 zamiast 39), tym samym bezspornym jest fakt, iż w ramach realizowanego projektu wskaźniki "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu ergonomii pracy przy monitorze ekranowym z uwzględnieniem zagadnień związanych z efektywnym wykorzystaniem przerw w pracy wraz z warsztatami" oraz "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu technik radzenia sobie ze stresem, zarządzania czasem oraz wypalenia zawodowego" zostały zrealizowane na poziomie 92,31% (36 wobec zakładanej wartości docelowej 39). Organ podkreślił, iż co do zasady nieosiągnięcie wskaźnika/wskaźników określonych w umowie o dofinansowanie projektu w projekcie, który jest rozliczany metodą ryczałtową powoduje konieczność zwrotu środków. Uznaje się wówczas, że Beneficjent nie wykonał zadania/zadań prawidłowo oraz nie rozliczył przyznanej kwoty ryczałtowej. Powyższe wynika z zapisów § 4 ust. 2 umowy o dofinansowanie projektu, zgodnie z którymi w przypadku niezrealizowania w pełni wskaźników produktu lub rezultatu objętych kwotą ryczałtową, kwota ta uznana jest za niekwalifikowalną. Ponadto zgodnie z ust. 9 w przypadku nieosiągnięcia w ramach danej kwoty ryczałtowej w pełni wskaźników produktu lub rezultatu, o których mowa ust. 1 uznaje się, iż Beneficjent nie wykonał zadania prawidłowo oraz nie rozliczył przyznanej kwoty ryczałtowej (rozliczenie w systemie "spełnia nie spełnia"), co skutkuje zmniejszeniem kosztów pośrednich projektu o kwoty przekazane na zadanie merytoryczne, które nie zostały rozliczone w związku z nieosiągnięciem wskaźników. W związku z powyższym rozliczanie kwot ryczałtowych w systemie "spełnia" - "nie spełnia" oznacza, że zapłata nastąpi wyłącznie w przypadku, gdy kwota ryczałtowa zostanie uznana za kwalifikowalną, tj. osiągnięty zostanie wskaźnik lub wskaźniki przypisane do danej kwoty ryczałtowej, a zadanie nią rozliczane zostanie zrealizowane przez beneficjenta zgodnie z założeniami wskazanymi w umowie o dofinansowanie. W niniejszej sprawie, mając na uwadze fakt, że Beneficjent nie osiągnął wartości docelowej 2 wskaźników określonych w § 4 ust. 1 pkt 2 lit. c i d umowy o dofinansowanie projektu (36 wobec zakładanej wartości docelowej 39), Organ podziela stanowisko IZ, zgodnie z którym za niekwalifikowalną należy uznać całą kwotę ryczałtową w ramach Zadania 2 "Szkolenia dla pracowników", na zasadzie "spełnia - nie spełnia". Zdaniem organu powyższe regulacje w zakresie niekwalifikowalności kwoty ryczałtowej w przypadku niezrealizowania w pełni wskaźników objętych kwotą ryczałtową nie mają zastosowania w przypadku wystąpienia siły wyższej tj., zdarzenia bądź połączenia zdarzeń obiektywnie niezależnych od Beneficjenta lub IZ RPO WSL, które zasadniczo i istotnie uniemożliwiają wykonywanie części lub całości zobowiązań wynikających z umowy, których Beneficjent lub IZ RPO WSL nie mogły przewidzieć i którym nie mogły zapobiec ani ich przezwyciężyć i im przeciwdziałać poprzez działanie z należytą starannością ogólnie przewidzianą dla cywilnoprawnych stosunków zobowiązaniowych. W takiej sytuacji Beneficjent zobowiązany jest nie później, niż w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uniemożliwiającej poinformowanie IZ RPO WSL o fakcie wystąpienia działania mającego cechy siły wyższej, udowodnić te okoliczności poprzez przedstawienie dokumentacji potwierdzającej wystąpienie zdarzeń mających cechy siły wyższej oraz wskazać zakres i wpływ, jaki zdarzenie miało na przebieg realizacji projektu (w przypadku zgłoszenia wystąpienia zdarzenia, IZ zastrzega sobie możliwość weryfikacji czy zdarzenie jest siłą wyższą). Każda ze stron umowy jest obowiązana do niezwłocznego pisemnego zawiadomienia drugiej strony umowy o zajściu przypadku siły wyższej wraz z uzasadnieniem. Beneficjent zobowiązany jest do kontynuowania realizacji projektu w takim zakresie, w jakim jest to możliwe (§ 4 ust. 3 - 5 umowy o dofinansowanie). W ocenie organu z powyższego wynika, że w przypadku nieosiągnięcia przez Beneficjenta w pełni wskaźników objętych kwotą ryczałtową okolicznością powodującą kwalifikowalność kwoty ryczałtowej będzie wystąpienie siły wyższej, czyli okoliczności charakteryzującej się konkretnymi przesłankami, przy czym Beneficjent ma obowiązek niezwłocznego pisemnego poinformowania IZ o fakcie wystąpienia zdarzeń mających cechy siły wyższej bądź nie później, niż w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uniemożliwiającej poinformowanie IZ RPO WSL o fakcie wystąpienia działania mającego cechy siły wyższej, udowodnienia tych okoliczności poprzez przedstawienie dokumentacji potwierdzającej wystąpienie zdarzeń mających cechy siły wyższej. Organ wskazał, że pomimo szerokiego występowania pojęcia "siły wyższej" w ustawodawstwie nie ustalono jednolitej, legalnej definicji tego pojęcia, dając tym samym szerokie pole interpretacji judykaturze, doktrynie oraz stronom stosunków prawnych. Powszechnie przyjmuje się, że siła wyższa jest zdarzeniem o charakterze przypadkowym lub żywiołowym, nie do uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie jest w stanie zapanować. Należą do nich zwłaszcza zdarzenia o charakterze katastrofalnych działań przyrody (np. powódź) i zdarzenia nadzwyczajne w postaci zaburzeń życia zbiorowego (np. wojna). Siłę wyższą należy rozumieć jako zdarzenia i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć lub których nie mogła przezwyciężyć. Definicja siły wyższej ukształtowana w doktrynie prawa oraz orzecznictwie sądów powszechnych preferuje tzw. koncepcję obiektywną siły wyższej. Stosownie do założeń tej koncepcji za siłę wyższą jest uznawane wyłącznie zdarzenie charakteryzujące się trzema następującymi cechami: zewnętrznością, niemożliwością jego przewidzenia oraz niemożliwością zapobieżenia jego skutkom. Reasumując organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie Beneficjent nie osiągnął wartości docelowych dwóch wskaźników: "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu ergonomii pracy przy monitorze ekranowym z uwzględnieniem zagadnień związanych z efektywnym wykorzystaniem przerw w pracy wraz z warsztatami" (wartość docelowa 39, osiągnięta 36) oraz "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu technik radzenia sobie ze stresem, zarządzania czasem oraz wypalenia zawodowego" (wartość docelowa 39, osiągnięta 36), w związku z czym za niekwalifikowalną należy uznać całą kwotę ryczałtową w ramach Zadania 2. Jednocześnie Organ wykazał powyżej, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła siła wyższa powodująca kwalifikowalność kwoty ryczałtowej w sytuacji niezrealizowania w pełni wskaźników objętych kwotą ryczałtową. Zapisy umowy o dofinansowanie precyzyjnie określają m.in. kwestie związane z realizacją projektu i odpowiedzialnością Beneficjenta. Podsumowując rozważania organ stwierdził, iż Beneficjent nie przestrzegał postanowień § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu stanowiących, iż zobowiązuje się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów. Beneficjent naruszył także § 3 ust. 4 umowy, w którym zobowiązał się do stosowania Wytycznych, przy czym organ w niniejszym postępowaniu wykazał, że Beneficjent naruszył zapisy Wytycznych w zakresie Rozdziału 6, Podrozdziału 6.2, pkt 3 lit e i k, jednocześnie nie biorąc pod uwagę przywołanych wyżej zapisów Rozdziału 6, Podrozdziału 6.6., Sekcja 6.6.2. Beneficjent nie realizując wskaźników na poziomie określonym w umowie o dofinansowanie projektu niewątpliwie dopuścił się naruszenia § 4 ust. 10 oraz § 8 ust. 3 umowy o dofinansowanie projektu. Beneficjent nie zrealizował projektu w zakresie określonym i zatwierdzonym we wniosku o dofinansowanie realizacji projektu. Ponadto Beneficjent w sposób nieprawidłowy informował o stanie realizacji projektu oraz problemach z jego realizacją. W szczególności Beneficjent nie poinformował IZ w stosownym czasie o problemach w realizacji projektu w zakresie osiągnięcia wskaźników, zgodnie z założeniami ostatecznej wersji wniosku o dofinansowanie czym naruszył zapisy § 16 ust. 1 pkt 1 umowy o dofinansowanie projektu. Według organu konsekwencją przywołanych wyżej naruszeń jest fakt wystąpienia w niniejszej sprawie nieprawidłowości, bowiem Beneficjent nie dochował wymogów realizacji projektu, przedłożył do rozliczenia wniosek w którym wykazał wskaźniki dla kwestionowanych szkoleń na poziomie 39, pomimo wykonania ich na poziomie 36, a opisane działanie przekłada się na szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej poprzez sfinansowanie nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Zdaniem organu Beneficjent wykorzystał środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. i tym samym jest zobowiązany do zwrotu części tych środków. Naruszenie zapisów umowy o dofinansowanie projektu bezspornie stanowi naruszenie procedur, o których mowa wart. 184 u.f.p. Naruszenie w sposób rażący przez stronę wskazanych powyżej postanowień umowy o dofinansowanie projektu, które odnosiły się do zasad i procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków otrzymanych na finansowanie realizacji projektu - skutkujących niemożnością zrealizowania założeń projektu w zakresie nieosiągnięcia wskaźników określonych w umowie o dofinansowanie projektu i wniosku o dofinansowanie realizacji projektu - stanowiło wystarczającą podstawę do przyjęcia, że zaistniała przesłanka, która w rozumieniu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. W związku z powyższym organ uznał za niekwalifikowaną całą kwotę ryczałtową w ramach Zadania 2, w związku z nieosiągnięciem w pełni wartości docelowych wskaźników dla Zadania 2, tj. "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu ergonomii pracy przy monitorze ekranowym z uwzględnieniem zagadnień związanych z efektywnym wykorzystaniem przerw w pracy wraz z warsztatami" oraz "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu technik radzenia sobie ze stresem, zarządzania czasem oraz wypalenia zawodowego". Zgodnie z § 4 ust. 2 oraz ust. 9 umowy o dofinansowanie projektu w przypadku niezrealizowania w pełni wskaźników produktu lub rezultatu objętych kwotą ryczałtową, kwota ta uznana jest za niekwalifikowalną, co skutkuje również zmniejszeniem kosztów pośrednich projektu o kwoty przekazane na zadanie merytoryczne, które nie może zostać rozliczone w związku z nieosiągnięciem wskaźników. W związku z faktem, że Beneficjent nie osiągnął wskaźnika dla kwoty ryczałtowej w ramach Zadania 2 za niekwalifikowaną uznaje się kwotę ryczałtu 57 120,00 zł - koszty bezpośrednie - całość z dofinansowania. Jednocześnie za nieprawidłowość uznaje się koszty pośrednie rozliczane stawką ryczałtową". Nadto organ wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 6 umowy o dofinansowanie; "koszty pośrednie projektu rozliczane stawką ryczałtową, zdefiniowane w Wytycznych, o których mowa w § 1 pkt 22) lit. e, stanowią 25% zatwierdzonych w ramach projektu wydatków bezpośrednich zgodnie z ust. 1. Po otrzymaniu transzy dofinansowania, wynikającej z harmonogramu płatności. Beneficjent może dokonać przelewu środków na rachunek płatniczy, z którego ponosi wydatki zgodnie z katalogiem kosztów pośrednich, do wysokości procentu wynikającego z zapisów Umowy o dofinansowanie". Uznanie za niekwalifikowalne części kosztów bezpośrednich rozliczanych ryczałtem, skutkuje zmniejszeniem kosztów pośrednich projektu. Przy obliczaniu wysokości niekwalifikowanych kosztów pośrednich. Organ wziął pod uwagę wysokość niekwalifikowalnej kwoty ryczałtowej określonej za wykonanie zadania nr 2, tj. kwoty 57 120,00 zł (całość z dofinansowania). Wysokość niekwalifikowanych kosztów pośrednich obliczono wg następującego wzoru: 57 120,00 zł (wysokość niekwalifikowanych kosztów bezpośrednich) x 25% (wysokość kosztów pośrednich rozliczanych ryczałtem) = 14 280,00 zł. Uwzględniając fakt uznania kwoty ryczałtowej za niekwalifikowalną w wysokości 57 120,00 zł (całość z dofinansowania). Organ uznał koszty pośrednie w wysokości 14 280,00 zł za niekwalifikowalne. Łączna kwota wydatków uznanych za niekwalifikowalne w ramach Zadań 2 wraz z kosztami pośrednimi wyniosła 71 400,00 zł. Mając na uwadze, że Beneficjent rozliczył koszty pośrednie w proporcji 25% dofinansowania + 75% wkładu własnego, ze względu na konieczność rozliczenia projektu zgodnie z obowiązującym montażem finansowym na ww. kwotę niekwalifikowalną składają się w ramach kosztów pośrednich składają się: 3 570 zł dofinansowania (25%) + 10 710,00 zł wkładu własnego (75%). W związku z powyższym organ finalnie uznał za nieprawidłowość podlegającą zwrotowi kwotę w łącznej wysokości 60 690,00 zł (57 120,00 zł koszty bezpośrednie z dofinansowania + 3 570,00 zł koszty pośrednie z dofinansowania) i zobowiązuje do zwrotu wskazanej kwoty wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia 5 lipca 2023 r. Ponadto za niekwalifikowalny uznał wkład własny (niepodlegający zwrotowi) w łącznej wysokości 10 710,00 zł. Nieprawidłowość sfinansowana była z transzy przekazanej Beneficjentowi w dniu 5 lipca 2023 r. Środki te stanowią płatność ze środków europejskich, do których zastosowanie mają przepisy u.f.p. Organ uznał kwotę wydatków uznanych za niekwalifikowalne w ramach projektu pn. "Urząd Miejski w T. - bezpieczne i przyjazne miejsce pracy" za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego. Jednocześnie wskazał, że Wytyczne w zakresie sposobu korygowania i odzyskiwania nieprawidłowych wydatków oraz raportowania nieprawidłowości w ramach programów operacyjnych polityki spójności na lata 2014-2020 z dnia 20 lipca 2015 r. oraz późniejsza wersja tego dokumentu w rozdziale 3 - Definicje, pkt 1, lit. e wskazują pojęcie nieprawidłowości indywidualnej, przez którą należy rozumieć nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego. Powyższe zdaniem organu oznacza, że w projekcie pn. "Urząd Miejski w T. - bezpieczne i przyjazne miejsce pracy" wystąpiła nieprawidłowość z uwagi na to, że zaistniały jednocześnie trzy poniżej wskazane przesłanki: - naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, - działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego oraz - realna albo potencjalna szkoda dla budżetu UE, polegająca na finansowaniu ze środków tego budżetu nieuzasadnionego wydatku. Organ nadmienił, iż Beneficjent zawierając umowę o dofinansowanie projektu zobowiązał się do wykorzystania przyznanego dofinansowania na warunkach określonych w tej umowie. Beneficjent przyjął na siebie określone obowiązki związane z rozliczeniem dofinansowania oraz odpowiedzialność za jego wykorzystanie. Beneficjent rozliczył w całości kwotę ryczałtową przyznaną na realizację Zadania 2 "Szkolenia dla pracowników" pomimo niezrealizowania docelowej wartości wskaźników "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu ergonomii pracy przy monitorze ekranowym z uwzględnieniem zagadnień związanych z efektywnym wykorzystaniem przerw w pracy wraz z warsztatami" oraz "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu technik radzenia sobie ze stresem, zarządzania czasem oraz wypalenia zawodowego" (poziom realizacji to 92,31%). Beneficjent nie dokonał zwrotu kwoty uznanej za niekwalifikowalną. Działanie Beneficjenta uznać należy za niezgodne z założeniami projektu. Stanowi to naruszenie zapisów umowy o dofinansowanie projektu, wniosku o dofinansowanie realizacji projektu. Powyższe naruszenia stanowią tym samym naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Przesłanka działania/zaniechania jest w tym przypadku bezsprzecznie spełniona z uwagi na działanie Beneficjenta w zakresie wydatkowania środków projektowych i przedstawienia ich do rozliczenia mimo niezrealizowania wskaźników określonych w umowie o dofinansowanie projektu na poziomie 100%. Organ nadmienił, że kwota ryczałtowa dla Zadania nr 2 "Szkolenia dla pracowników" jest niekwalifikowalną z uwagi na zrealizowanie wskaźnika rezultatu określonego w umowie o dofinansowanie projektu na poziomie 92,31%. Beneficjent nie dochował wymogów realizacji projektu i tym samym poniósł wydatki współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego niezgodnie z umową o dofinansowanie projektu. Wytycznymi oraz wnioskiem o dofinansowanie realizacji projektu i przedstawił je do rozliczenia IZ RPO WSL oraz nie dokonał zwrotu środków. Działanie Beneficjenta stanowi o szkodzie finansowej w ogólnym budżecie Unii Europejskiej. Jak wskazano powyżej w analizowanej sprawie organ stwierdził, iż doszło do obciążenia budżetu UE nieuzasadnionymi wydatkami. Według organu ostatnią przesłanką nieprawidłowości jest szkoda, która w przedmiotowym zakresie przybiera postać szkody realnej. O szkodzie realnej można mówić w przypadku, gdy mamy konkretny uszczerbek, który można zmierzyć i określić jego wysokość. W ocenie organu w przypadku gdy Beneficjent rozliczył w całości kwotę ryczałtową przyznaną na realizację Zadania nr 2 pomimo niezrealizowania docelowej wartości wskaźników "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu ergonomii pracy przy monitorze ekranowym z uwzględnieniem zagadnień związanych z efektywnym wykorzystaniem przerw w pracy wraz z warsztatami" oraz "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu technik radzenia sobie ze stresem, zarządzania czasem oraz wypalenia zawodowego" oraz nie zwrócił kwoty uznanej za niekwalifikowalną w terminie, niewątpliwie wystąpiła szkoda realna. W niniejszej sprawie, taka postać szkody wystąpiła, gdyż Beneficjent, ponosząc wydatki współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego niezgodnie z umową o dofinansowanie projektu oraz Wytycznymi (co wywiedziono powyżej) zapłacił środkami pochodzącymi z transzy przekazanej Beneficjentowi w dniu 5 lipca 2023 r., a w konsekwencji przedstawił je do rozliczenia IZ RPO WSL, co stanowi o szkodzie finansowej w ogólnym budżecie Unii Europejskiej. W przypadku projektów rozliczanych w oparciu o kwoty ryczałtowe ustalając szkodę rzeczywistą nie ma większych trudności z jej wykazaniem i wyliczeniem. Wykazanie całości kwoty ryczałtowej przewidzianej na zadanie w sytuacji niezrealizowania w 100% wskaźników określonych w umowie o dofinansowanie realizacji projektu we wniosku o płatność, a tym samym przedstawienie jej do rozliczenia stanowi o szkodzie w budżecie UE. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że wydatki uznane za niekwalifikowalne poniesione w ramach projektu pn. "Urząd Miejski w T. - bezpieczne i przyjazne miejsce pracy" w łącznej wysokości 71 400,00 zł (60 690,00 zł z dofinansowania i 10 710,00 zł z wkładu własnego) spełniają łącznie wspomniane powyżej przesłanki, a tym samym definicję nieprawidłowości, w związku z czym wydał wskazaną na wstępie zaskarżoną decyzję z dnia 28 sierpnia 2024 r. Od powyższej decyzji Zarządu Województwa Śląskiego nr 2971/FS/2024 z dnia 28 sierpnia 2024 r. skarżąca pismem z dnia 26 września 2024 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę wnosząc o oddalenie skargi w całości. Gmina zaskarżonej decyzji zarzuciła: I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie: - art. 67 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej k.p.a.) polegające na nie wyczerpującym rozpatrzeniu całości materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza na odmowie uznania wystąpienia w sprawie siły wyższej, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż w projekcie nie nastąpiły zdarzenia usprawiedliwiające nieosiągnięcie przez skarżącego wymaganych wskaźników rezultatu i tym samym wydanie zaskarżonej decyzji nakazującej zwrot części dofinansowania Tymczasem przedstawione przez Gminę T. dokumenty i twierdzenia jasno przemawiają za stwierdzeniem zaistnienia siły wyższej. Gmina zaznaczyła, że postępowanie dowodowe służyć ma wyjaśnieniu sprawy zgodnie z obowiązkiem dochodzenia przez organ do prawdy obiektywnej. Zasada ta przewiduje obowiązek podejmowania przez organ administracji publicznej wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Skarżący w toku postępowania przed organem wykazał szereg okoliczności całkowicie niezależnych od siebie, którym nie mógł przeciwdziałać, a które uniemożliwiły osiągnięcie wskaźników umownych. Okoliczności te poparte zostały bogatym materiałem dowodowym, a mimo to organ uznał wystąpienie siły wyższej za niewykazane. Tym samym Zarząd Województwa Śląskiego w sposób nieuprawniony dokonuje także wykładni zawężającej pojęcia siły wyższej, ograniczając się do wystąpienia okoliczności wręcz niemożliwych. Nawet w zakresie możliwości przedłużenia terminu realizacji umowy Zarząd Województwa Śląskiego - co ma wydawać się przecież koronnym argumentem organu - nie przewidział jednak, iż przedłużenie tegoż okresu ponad datę 30 czerwca 2023 r. w dalszym ciągu nie przyniosłoby oczekiwanych rezultatów, wobec braku rozstrzygnięcia kolejnych konkursów na stanowiska pracowników samorządowych. Beneficjent wskazał, iż zainteresowanie ogłaszanymi naborami w okresie wakacyjnym było znikome i w każdym wypadku skutkowało brakiem jakichkolwiek kandydatur. Przedłużenie terminu realizacji projektu na okres wakacyjny tym bardziej uniemożliwiłoby osiągnięcie wymaganych wskaźników rezultatu. Organ pomija fakt, iż zdecydowana większość pracowników w okresie wakacyjnym korzysta z przysługujących im uprawnień w postaci 14-dniowego urlopu wypoczynkowego, a zatem przedmiotowy czasokres charakteryzuje wzmożona absencja pracowników wszystkich komórek organizacyjnych. Nadto organ w ogóle nie rozważył w treści swojej decyzji okoliczności, iż umowa Gminy T. z wykonawcą szkoleń była umową terminową z wynagrodzeniem, ryczałtowym. Niemożliwe więc było w jej oparciu przeprowadzenie dalszych szkoleń w późniejszym terminie. Podsumowując, skarżąca nie miała żadnej możliwości zapewnienia wymaganej wartości wskaźników, podejmując nawet ekstraordynaryjne starania na tym polu. Należyte osiągnięcie wskaźników było zaś możliwe tylko w początkowym okresie realizacji umowy, co jednak niemożliwe było wprost z powodów leżących po stronie Instytucji Zarządzającej. Okoliczności tych w żaden sposób pod uwagę nie wziął Zarząd Województwa Śląskiego. II. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 9 ust. 2 pkt 9 lit a) ustawy z dnia 11 lipca 2014 roku o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 818, dalej: ustawa wdrożeniowa) w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 z późn. zm., dalej: u.f.p.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i tym samym uznanie, iż doszło do wykorzystania przez Gminę T. przyznanych środków z naruszeniem procedur o których mowa w art. 184 u.f.p., a w szczególności z naruszeniem zawartej umowy nr [...] w dniu 22 maja 2023 roku o dofinansowanie projektu pn. "Urząd Miejski w T. - bezpieczne i przyjazne miejsce pracy", w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. To skutkować miało zdaniem Zarządu Województwa Śląskiego koniecznością wydania zaskarżonej decyzji. W rzeczywistości jednak stwierdzić należy brak naruszenia procedur o których mowa w art. 184 u.f.p. w rozpatrywanym postępowaniu, a to winno prowadzić do uchylenia decyzji o zwrocie dofinansowania i określenia terminu, od którego nalicza się odsetki. Gmina T. nie dopuściła się naruszenia swoich zobowiązań umownych objętych umową nr [...] z dnia 22 maja 2023 roku. Skarżąca podkreśliła wystąpienie szeregu okoliczności, które uniemożliwiły osiągnięcie przedmiotowych wskaźników, określonych w umowie, takich jak między inny znacząco skrócony okres czasu realizacji umowy, o ponad połowę ustalonego okresu. Nie osiągnięcie wskaźników nie powinno jednak w tym wypadku być rozumiane jako naruszenie treści umowy, a to z racji wystąpienia siły wyższej, która uniemożliwiła Gminie T. osiągnięcie pierwotnie założonych wskaźników. Tym samym nie doszło w ocenie skarżącej do naruszenia procedur o których mowa w art. 184 u.f.p. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji nr 2971/FS/2024 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 28 sierpnia 2024 r. w sprawie zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur i określenia terminu, od którego nalicza się odsetki, 2. zasądzenie od organu nadzoru na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu skargi Gmina m.in. wskazała, że organ dopuścił się niewyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz jego dowolnej oceny, wyrażającej się zwłaszcza na odmowie uznania wystąpienia w sprawie siły wyższej. Jednocześnie nie doszło do naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., a w szczególności naruszenia postanowień zawartej umowy nr [...] z dnia 22 maja 2023 roku. Zarząd Województwa Śląskiego w toku prowadzonego postępowania oraz w treści wydanej decyzji całkowicie pominął § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie projektu oraz szeroką argumentację skarżącego w tym zakresie. Jak stanowi przywołana klauzula umowna postanowienie ust. 1 tegoż paragrafu (zobowiązujące Gminę T. do osiągnięcia wskazanych wskaźników rezultatu) nie ma zastosowania w przypadku wystąpienia siły wyższej, tj. zdarzenia bądź połączenia zdarzeń obiektywnie niezależnych od beneficjenta lub IZ RPO WSE, które zasadniczo i istotnie uniemożliwiają wykonanie części lub całości zobowiązań wynikających z umowy, których beneficjent lub IZ RPO WSE nie mogły przewidzieć i którym nie mogły zapobiec ani ich przezwyciężyć i im przeciwdziałać poprzez działanie z należytą starannością ogólnie przewidzianą dla cywilnoprawnych stosunków zobowiązaniowych. Skarżąca przyznała, iż zgodnie z § 4 ust. 5 umowy każda ze stron była obowiązana do niezwłocznego pisemnego zawiadomienia drugiej strony umowy o zajściu przypadku siły wyższej wraz z uzasadnieniem. Podkreśliła, iż umowa jednocześnie w tym miejscu stanowi, iż beneficjent zobowiązany był do kontynuowania realizacji projektu w takim zakresie, w jakim było to możliwe. W przypadku więc stwierdzenia, iż osiągnięcie przedmiotowych wskaźników było niemożliwe do zrealizowania (z powodu wystąpienia siły wyższej) to mimo tego umowa jasno przewidywała konieczność dalszej realizacji projektu przez beneficjenta, bez względu na decyzję IZ RPO WSE w tym zakresie. W ocenie skarżącej nie doszło do naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., a to jednoznacznie przekreślało możliwość wydania przez Zarząd Województwa Śląskiego decyzji o zwrocie dofinansowania i określenia terminu, od którego nalicza się odsetki. Skarżący podkreślał już kilkukrotnie wystąpienie szeregu okoliczności, które uniemożliwiły mu osiągnięcie przedmiotowych wskaźników, określonych w umowie, takich jak między innymi znacząco skrócony okres czasu realizacji umowy, o ponad połowę ustalonego okresu. Mając jednak na uwadze przede wszystkim wystąpienie siły wyższej po stronie Gminy T. niemożliwe staje się uznanie, iż doszło do wykorzystania dofinansowania z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Zdaniem skarżącej, znaczący wpływ na nieosiągnięcie w/w wskaźników miał rzeczywisty okres realizacji projektu. Zgodnie z ogłoszeniem o naborze, rozstrzygnięcie winno nastąpić w miesiącu marcu 2023 r. Gmina T. we wniosku o dofinansowanie w pkt VIII jako okres realizacji projektu wskazała czasokres przypadający od 3 kwietnia 2023 roku do 30 czerwca 2023 r. Podpisanie przez Instytucję Zarządzającą umowy o dofinansowanie projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 nr [...] nastąpiło jednak dopiero w dniu 22 maja 2023 r. i od tego momentu skarżący rozpoczął niezwłoczną realizację wszystkich zadań projektowych. Zakładając, że projekt rozpocząłby się zgodnie z okresem realizacji projektu przedstawionym we wniosku o dofinansowanie, tj. od 3 kwietnia 2023 r, zakładane wartości wskaźników zostałyby osiągnięte przez beneficjenta na poziomie 102,6%, bowiem w szkoleniach z zakresu ergonomii pracy przy monitorze ekranowym oraz technik radzenia sobie ze stresem, zarządzania czasem i wypaleniem zawodowym uczestniczyłoby 40 pracowników, tj. o 1 osobę więcej, aniżeli założono. W kwietniu 2023 r. liczba pracowników na stanowiskach urzędniczych (pracowników biurowych) w Urzędzie Miejskim w T. wynosiła 40 osób, co stanowiło 102,6% w stosunku do założonej liczby osób przewidzianych do przeszkolenia. W kwietniu 2023 r. nie występowały wśród pracowników ani dłuższe zwolnienia chorobowe, ani innego rodzaju dłuższe absencje, tym samym wszystkie zakładane wskaźniki byłyby zrealizowane. Organ w ogóle nie rozważył w treści swojej decyzji okoliczności, iż umowa Gminy T. z wykonawcą szkoleń była umową terminową z wynagrodzeniem ryczałtowym. Niemożliwe więc było w jej oparciu przeprowadzenie dalszych szkoleń w późniejszym terminie. Przedłużenie terminu byłoby więc działaniem, które nie przyniosłoby oczekiwanych rezultatów. Podsumowując, skarżący nie miał żadnej możliwości zapewnienia wymaganej wartości wskaźników, podejmując nawet ponadprzeciętne starania na tym polu. Do osiągnięcia wymaganych wskaźników konieczna była realizacja umowy w okresie wiosennym, tj. na przestrzeni od dnia 3 kwietnia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. Zarząd Województwa Śląskiego pominął w zaskarżonej decyzji, iż skarżący podejmował szereg działań zaradczych i naprawczych mających na celu uzupełnienie wakatu na przedmiotowym stanowisku pracy. Ponadto zaistnienie długotrwałych absencji 3 pracowników w czasie trwania cyklu szkoleń - nieobecności pracowników spowodowane chorobą są poza jakimkolwiek wpływem skarżącej, nie może on ich ani przewidzieć (w zakresie zarówno samego faktu wystąpienia, jak i czasookresu), ani w żaden sposób im przeciwdziałać. Powyższe absencje nie były krótkoterminowe - jedna pracownica była nieobecna przez cały planowany pierwotnie okres realizacji projektu, tj. od 3 kwietnia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r., druga pracownica była nieobecna od dnia 23 maja 2023 r. do końca terminu realizacji projektu, a trzecia pracownica - od 5 czerwca 2023 r. do końca realizacji projektu. Zdaniem skarżącej ogół przytoczonych okoliczności świadczy o niewątpliwym zaistnieniu siły wyższej. Strony zdefiniowały to pojęcie w treści umowy jako zdarzenie bądź połączenia zdarzeń obiektywnie niezależnych od beneficjenta łub IZ RPO WSL, które zasadniczo i istotnie uniemożliwiają wykonanie części łub całości zobowiązań wynikających z umowy, których beneficjent lub IZ RPO WSL nie mogły przewidzieć i którym nie mogły zapobiec ani ich przezwyciężyć i im przeciwdziałać poprzez działanie z należytą starannością ogólnie przewidzianą dla cywilnoprawnych stosunków zobowiązaniowych. Skarżąca nie podziela twierdzenia organu, jakoby nie została spełniona druga z przesłanek uznania jej za siłę wyższą, a mianowicie, że nie można uznać, iż okoliczności na które powołuje się Gmina T. zasadniczo i istotnie uniemożliwiły wykonanie części lub całości zobowiązań wynikających z umowy. Tego rodzaju konstatacja pozostaje w jaskrawej sprzeczności z rozstrzygnięciem przedmiotowej decyzji nakazującej zwrot dofinansowania z uwagi na nieosiągnięcie przez skarżącą wymaganej umową wartości wskaźników rezultatu. Przeszkolenie 36 z 39 pracowników, z uwagi na wystąpienie zdarzeń mających charakter siły wyższej (absencje pracowników wywołane chorobą, wakaty na stanowiskach urzędniczych spowodowane nagłymi decyzjami pracowników dotyczącymi zakończenia stosunku pracy, liczne ogłaszane nabory nieskutkujące jednak pozytywnym rozstrzygnięciem), uniemożliwiło zatem wykonanie części zobowiązania wynikającego z zawartej pomiędzy stronami umowy o dofinansowanie. Skarżąca nie zgadza się także z argumentacją powołaną przez organ w uzasadnieniu decyzji, jakoby nie zaistniała trzecia przesłanka pozwalająca uznać dane zjawisko za siłę wyższą - zdarzenie niemożliwe do przewidzenia, któremu nie można zapobiec, ani przezwyciężyć i przeciwdziałać. Według strony § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie projektu definiujące siłę wyższą jako "zdarzenie bądź połączenie zdarzeń obiektywnych niezależnych od Beneficjenta lub IZ RPO WSL (..)". O ile sam fakt fluktuacji w zatrudnieniu był do przewidzenia, pojedyncze krótkotrwałe absencje chorobowe pracowników także, o tyle już niemożliwe było do przewidzenia, przezwyciężenia i przeciwdziałania przez Gminę T. połączenie (kumulacja) wszystkich tych zdarzeń w tak krótkim czasookresie, tj.: - 3 wakaty w związku z wnioskami 2 pracowników o przeniesienie do pracy w innej jednostce samorządowej oraz 1 wypowiedzeniem stosunku pracy - istniejący od początku i nieobsadzony wakat - trudności z pozytywnym rozstrzygnięciem licznych ogłaszanych naborów na stanowiska urzędnicze - 3 długotrwałe (nie krótkoterminowe) absencje pracowników w związku z chorobą. Powyższa kumulacja zdarzeń mających bez wątpienia w ocenie skarżącego charakter siły wyższej nastąpiła w okresie realizacji projektu, który z winy organu został Gminie T. skrócony o ponad połowę - 54% (z 13 do 6 tygodni). Zdaniem strony pojęcie siły wyższej i powołanej definicji nadzwyczajne okoliczności mające charakter siły wyższej to zdarzenia nie do uniknięcia, nad którym dany podmiot nie panuje i których nie mógł przewidzieć przy zachowaniu należytej staranności. Taką też definicję siły wyższe zastosowały strony umowy nr [...] z dnia 22 maja 2023 roku, definiując tę instytucję jako zdarzenie bądź połączenie zdarzeń obiektywnie niezależnych od beneficjenta lub IZ RPO WSL, które zasadniczo i istotnie uniemożliwiają wykonanie części lub całości zobowiązań wynikających z umowy, których beneficjent lub IZ RPO WSL nie mogły przewidzieć i którym nie mogły zapobiec ani ich przezwyciężyć i im przeciwdziałać poprzez działanie z należytą starannością ogólnie przewidzianą dla cywilnoprawnych stosunków zobowiązaniowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Organ między innymi podniósł, iż skarżący posiadał wiedzę, że ten konkretny projekt i jego rozliczenie opiera się na konieczności osiągnięcia wskaźników, które nieodzownie wiązały się z koniecznością wykazania określonej liczby osób, które brały udział w zaplanowanych szkoleniach. Nadto przygotowując założenia projektu to Beneficjent był ich autorem i jednocześnie posiadał najszerszą wiedzę w zakresie możliwości zrealizowania przez siebie wskaźników. W niniejszej sprawie Beneficjent zawierając umowę o dofinansowanie projektu pn. "Urząd Miejski w T. - bezpieczne i przyjazne miejsce pracy" zobowiązał się do wykorzystania przyznanego dofinansowania na warunkach określonych w tej umowie i przyjął na siebie nie tylko przysługujące mu prawa, ale również wynikające z tej umowy obowiązki związane z realizacją projektu i rozliczeniem przyznanego dofinansowania. Zdaniem organu okoliczności podnoszone przez Beneficjenta nie mają cech siły wyższej, gdyż nie spełniają przesłanki zdarzenia, które zasadniczo i istotnie uniemożliwiło wykonanie części lub całości zobowiązań wynikających z umowy, albowiem to Beneficjent zaniechał podjęcia czynności niezwłocznego poinformowania IZ o ryzyku i problemach w realizacji projektu, a tym samym to sam Beneficjent ponosi winę za nieosiągnięcie zaplanowanych wskaźników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm. dalej: p.p.s.a.), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1276, ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego mających wpływ na wynik sprawy. Sąd przyjął za prawidłowy stan sprawy ustalony przez organ. Istotą sporu jest wykorzystanie przez skarżącą środków objętych zaskarżoną decyzją z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., który stanowi, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy o finansach publicznych, w szczególności jej art. 207 ust. 1 pkt 2. Stanowi on, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. Stosownie zaś do art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Ugruntowanym już w orzecznictwie stanowiskiem jest, że poprzez inne procedury w rozumieniu art. 184 ust. 1 u.f.p. należy rozumieć nie tylko przepisy prawa powszechnego krajowego i unijnego, ale również procedury, o jakich jest mowa w umowie o dofinansowanie ustanowione w dokumentach programowych, jak i samą umowę (np. wyroki NSA: z 14 września 2023 r., I GSK 1283/22; z 13 kwietnia 2023 r., I GSK 173/19; z 11 października 2018 r., I GSK 931/18; z 12 października 2018 r., I GSK 1076/18, z 11 lipca 2018 r., I GSK 712/18; wyroki: WSA w Warszawie z 13 października 2017 r., V SA/Wa 1316/17; WSA w Gliwicach z 12 marca 2018 r., IV SA/Gl 815/17 i z 27 lutego 2018 r., IV SA/Gl 886/17). W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że Beneficjent - Gmina T. jako strona umowy nr [...] z dnia 22 maja 2023 r. o dofinansowanie projektu pn. "Urząd Miejski w T. - bezpieczne i przyjazne miejsce pracy", zgodnie z § 3 ust. 1 tejże umowy zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów, zgodnie z obowiązującymi regułami, zasadami i postanowieniami wynikającymi z programu, uszczegółowienia, obowiązujących procedur, wytycznych oraz właściwych przepisów prawa krajowego oraz prawa unijnego. Ponadto w § 3 ust, 4 ww. umowy Beneficjent zobowiązał się stosować przy wydatkowaniu środków przyznanych w ramach projektu przepisy prawa unijnego i krajowego oraz Wytyczne, o których mowa w § 1 pkt 22) m.in. Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z dnia 21 grudnia 2020 r. Dodatkowo w § 4 ust. 10 umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu w zakresie określonym i zatwierdzonym we wniosku o dofinansowanie projektu w sposób, który zapewni osiągnięcie i utrzymanie celów, w tym wskaźników produktu i rezultatu zakładanych we wniosku w trakcie realizacji oraz w okresie trwałości projektu. W § 16 ust. 1 pkt 1 umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do niezwłocznego informowania IZ o problemach w realizacji projektu, w szczególności o zamiarze zaprzestania jego realizacji. W związku z powyższym zdaniem Sądu zasadne jest stanowisko IZ, że po stronie skarżącej powstała nieprawidłowość polegająca na tym, że w przedmiotowej sprawie Beneficjent nie osiągnął wartości docelowych dwóch wskaźników: "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu ergonomii pracy przy monitorze ekranowym z uwzględnieniem zagadnień związanych z efektywnym wykorzystaniem przerw w pracy wraz z warsztatami" (wartość docelowa 39, osiągnięta 36) oraz "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu technik radzenia sobie ze stresem, zarządzania czasem oraz wypalenia zawodowego" (wartość docelowa 39, osiągnięta 36), w związku z czym za niekwalifikowalną należy uznać całą kwotę ryczałtową w ramach Zadania 2. W konsekwencji powyższego, Sąd podzielił stanowisko organu, że skoro Beneficjent podpisując umowę o dofinansowanie projektu zobowiązał się do ww. wymogów to nie dochowując wymogów realizacji projektu Beneficjent naruszył § 3 ust. 4 umowy o dofinansowanie projektu, a opisane działanie przekłada się na szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej poprzez sfinansowanie nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Beneficjent wykorzystał środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. i tym samym jest zobowiązany do zwrotu tych środków wraz z należnymi odsetkami. Wskazane naruszenia stanowią nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1303/2013. W związku z powyższym, na podstawie art. 207 ust. 1 pkt oraz ust. 9 pkt 1 u.f.p. "środki wykorzystane z naruszeniem procedur" podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zresztą sama skarżąca nie przeczyła temu, że nie realizowała projektu zgodnie z zawartą umową tj. nie zapewniła wymaganej liczby osób do końca terminu realizacji przedmiotowego projektu. Na swoją obronę niejako przedstawiała wyłącznie okoliczności związane z problemami dotyczącymi wystąpienia siły wyższej. Nadto strona swoich problemów związanych z realizacją projektu nie sygnalizowała organowi utrzymując, że będzie w stanie zrealizować projekt. Dostrzegając kłopoty z zapewnieniem wymaganej liczby osób do końca terminu realizacji przedmiotowego projektu, strona winna o tym zawiadomić organ, czego nie zrobiła. Sąd zauważył, że Beneficjent w swoich licznych wyjaśnieniach nie kwestionował, że w zrealizowanych szkoleniach wzięła udział mniejsza niż zakładana liczba pracowników (36 zamiast 39), tym samym bezspornym jest fakt, iż w ramach realizowanego projektu wskaźniki "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu ergonomii pracy przy monitorze ekranowym z uwzględnieniem zagadnień związanych z efektywnym wykorzystaniem przerw w pracy wraz z warsztatami" oraz "Liczba osób uczestniczących w szkoleniu z zakresu technik radzenia sobie ze stresem, zarządzania czasem oraz wypalenia zawodowego" zostały zrealizowane na poziomie 92,31% (36 wobec zakładanej wartości docelowej 39). W związku z powyższym Sąd podzielił stanowisko organu, iż co do zasady nieosiągnięcie wskaźnika/wskaźników określonych w umowie o dofinansowanie projektu w projekcie, który jest rozliczany metodą ryczałtową powoduje konieczność zwrotu środków. Uznaje się wówczas, że Beneficjent nie wykonał zadania/zadań prawidłowo oraz nie rozliczył przyznanej kwoty ryczałtowej. Powyższe wynika z zapisów § 4 ust. 2 umowy o dofinansowanie projektu, zgodnie z którymi w przypadku niezrealizowania w pełni wskaźników produktu lub rezultatu objętych kwotą ryczałtową, kwota ta uznana jest za niekwalifikowalną. Ponadto zgodnie z ust. 9 w przypadku nieosiągnięcia w ramach danej kwoty ryczałtowej w pełni wskaźników produktu lub rezultatu, o których mowa ust. 1 uznaje się, iż Beneficjent nie wykonał zadania prawidłowo oraz nie rozliczył przyznanej kwoty ryczałtowej (rozliczenie w systemie "spełnia nie spełnia"), co skutkuje zmniejszeniem kosztów pośrednich projektu o kwoty przekazane na zadanie merytoryczne, które nie zostały rozliczone w związku z nieosiągnięciem wskaźników. W związku z powyższym rozliczanie kwot ryczałtowych w systemie "spełnia" - "nie spełnia" oznacza, że zapłata nastąpi wyłącznie w przypadku, gdy kwota ryczałtowa zostanie uznana za kwalifikowalną, tj. osiągnięty zostanie wskaźnik lub wskaźniki przypisane do danej kwoty ryczałtowej, a zadanie nią rozliczane zostanie zrealizowane przez beneficjenta zgodnie z założeniami wskazanymi w umowie o dofinansowanie. W niniejszej sprawie, mając na uwadze fakt, że Beneficjent nie osiągnął wartości docelowej 2 wskaźników określonych w § 4 ust. 1 pkt 2 lit. c i d umowy o dofinansowanie projektu (36 wobec zakładanej wartości docelowej 39), Sąd podziela stanowisko IZ, zgodnie z którym za niekwalifikowalną należy uznać całą kwotę ryczałtową w ramach Zadania 2 "Szkolenia dla pracowników", na zasadzie "spełnia - nie spełnia". Sąd uznał, że Beneficjent dopuścił się nieprawidłowości ponieważ nie spełnił wymogów zapewnienia deklarowanej ilości pracowników przez okres realizacji przedmiotowego projektu. Ponadto Gmina nie wykazała wystąpienia siły wyższej, co pozwoliłoby na usprawiedliwienie niespełnienia wymogów dotyczących zapewnienia deklarowanej ilości pracowników przez okres realizacji przedmiotowego projektu. Nadto Sąd zauważył, że Beneficjent który był autorem przedmiotowego projektu nie zmniejszył wartości i nie dokonał aktualizacji nie poinformował IZ o powstałych problemach związanych z zatrudnieniem oraz nie wnioskował o zmianę terminu realizacji projektu. Sąd podzielił stanowisko organu, że Beneficjent nie dochował wymogów realizacji projektu i tym samym naruszył § 3 ust. 4 umowy o dofinansowanie projektu, a opisane działanie przekłada się na szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej poprzez sfinansowanie nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Beneficjent wykorzystał środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. i tym samym jest zobowiązany do zwrotu tych środków wraz z należnymi odsetkami. Wskazane naruszenia stanowią nieprawidłowość, o której mowa w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1303/2013. W związku z powyższym, na podstawie art. 207 ust. 1 pkt oraz ust. 9 pkt 1 u.f.p. "środki wykorzystane z naruszeniem procedur" podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. W związku z powyższym Sąd uznał, że Beneficjent dopuścił się nieprawidłowości ponieważ nie spełnił wymogów zapewnienia deklarowanej ilości pracowników przez okres realizacji przedmiotowego projektu. Sąd podzielił też stanowisko organu, iż to skarżąca posiadała wiedzę, że ten konkretny projekt i jego rozliczenie opiera się na konieczności osiągnięcia wskaźników, które nieodzownie wiązały się z koniecznością wykazania określonej liczby osób, które brały udział w zaplanowanych szkoleniach. Nadto autorem założenia projektu był Beneficjent i jednocześnie to on posiadał najszerszą wiedzę w zakresie możliwości zrealizowania przedmiotowych wskaźników. To Beneficjent odpowiadał za kształt przedstawionego IZ projektu, opracowywał jego założenia i formy działań. Należy zauważyć, że Beneficjent miał możliwość wydłużenia okresu realizacji projektu, jednakże z tej możliwości nie skorzystał. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że nieosiągnięcie wymaganych wskaźników nastąpiło w efekcie wystąpienia siły wyższej należy mieć na uwadze, że siła wyższa jest zdarzeniem o charakterze przypadkowym lub żywiołowym, nie do uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie jest w stanie zapanować. Należą do nich zwłaszcza zdarzenia o charakterze katastrofalnych działań przyrody (np. powódź) i zdarzenia nadzwyczajne w postaci zaburzeń życia zbiorowego (np. wojna). Siłę wyższą należy rozumieć jako zdarzenia i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć lub których nie mogła przezwyciężyć. Definicja siły wyższej ukształtowana w doktrynie prawa oraz orzecznictwie sądów powszechnych preferuje tzw. koncepcję obiektywną siły wyższej. Stosownie do założeń tej koncepcji za siłę wyższą jest uznawane wyłącznie zdarzenie charakteryzujące się trzema następującymi cechami; zewnętrznością, niemożliwością jego przewidzenia oraz niemożliwością zapobieżenia jego skutkom. Zdarzenie jest zewnętrzne wówczas, gdy następuje poza strukturą przedsiębiorstwa. Niemożliwość przewidzenia, że dane zdarzenie nastąpi, należy pojmować jako jego nadzwyczajność i nagłość. Niemożliwość zapobiegnięcia skutkom zdarzenia jest tłumaczona jako jego przemożność, a więc niezdolność do odparcia nadchodzącego niebezpieczeństwa (Wyrok Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt [...]). Należy w tym miejscu zaznaczyć, że wszystkie przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, by uznać dane zjawisko i jego skutki jako siłę wyższą. Sąd zauważył, że w zapisach zawartej przez Beneficjenta z IZ umowy o dofinansowanie projektu uwzględnione zostało pojęcie siły wyższej, zgodnie z którym za siłę wyższą uznaje się takie zdarzenie lub połączenie zdarzeń, które: - są obiektywnie niezależne od Beneficjenta lub Instytucji Zarządzającej; - zasadniczo i istotnie uniemożliwiają wykonywanie części lub całości zobowiązań wynikających z umowy: - są niemożliwe do przewidzenia przez Beneficjenta i Instytucję Zarządzającą i którym wymienione instytucje nie mogły zapobiec ani przezwyciężyć i im przeciwdziałać przez działanie z należytą starannością. Aby zakwalifikować dane zjawisko i jego skutki za siłę wyższą, musiałyby zostać spełnione łącznie wszystkie trzy przesłanki siły wyższej. W świetle powyższego Gmina nie wykazała wystąpienia siły wyższej, co pozwoliłoby na usprawiedliwienie niespełnienia wymogów zapewnienia deklarowanej ilości pracowników przez okres realizacji przedmiotowego projektu. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła siła wyższa powodująca kwalifikowalność kwoty ryczałtowej w sytuacji niezrealizowania w pełni wskaźników objętych kwotą ryczałtową. Nadto Sąd zauważył, że Beneficjent który był autorem przedmiotowego projektu nie zmniejszył wartości i nie dokonał aktualizacji nie poinformował IZ o powstałych problemach związanych z zatrudnieniem oraz nie wnioskował o zmianę terminu realizacji projektu, co zapewniał § 16 ust. 1 zdanie pierwsze umowy o dofinansowanie projektu, który stanowi, że Beneficjent zobowiązuje się do niezwłocznego informowania IZ o problemach w realizacji projektu. W analizowanym przypadku w trakcie rzeczowej realizacji projektu, tj. do dnia 30 czerwca 2023 r. Beneficjent nie zgłaszał problemów związanych z zatrudnieniem lub absencją uczestników projektu. Problem ten nie został również zgłoszony na etapie zawierania umowy o dofinansowanie, ani tuż po jej zawarciu. IZ nie posiadała zatem żadnych informacji, że Beneficjent może mieć problemy z osiągnięciem wskaźników na ustalonym przez siebie we wniosku o dofinansowanie projektu, poziomie. W niniejszej sprawie Beneficjent zawierając umowę o dofinansowanie projektu pn. "Urząd Miejski w T. - bezpieczne i przyjazne miejsce pracy" zobowiązał się do wykorzystania przyznanego dofinansowania na warunkach określonych w tej umowie i przyjął na siebie nie tylko przysługujące mu prawa, ale również wynikające z tej umowy obowiązki związane z realizacją projektu i rozliczeniem przyznanego dofinansowania. Mając powyższe na uwadze należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że okoliczności podnoszone przez Beneficjenta nie mają cech siły wyższej, gdyż nie spełniają przesłanki zdarzenia, które zasadniczo i istotnie uniemożliwiło wykonanie części lub całości zobowiązań wynikających z umowy, albowiem to Beneficjent zaniechał podjęcia czynności niezwłocznego poinformowania IZ o ryzyku i problemach w realizacji projektu, a tym samym to sam Beneficjent ponosi winę za nieosiągnięcie zaplanowanych wskaźników. Zdaniem Sądu organ wyczerpująco rozpatrzył całość materiału dowodowego w sprawie. Wszystkie okoliczności sprawy zostały należycie wyjaśnione, a zgromadzona w sprawie dokumentacja potwierdza fakt wydatkowania przez Beneficjenta przyznanego dofinansowania z naruszeniem obowiązujących procedur określonych w Wytycznych oraz umowie nr [...] z dnia 22 maja 2023 r. o dofinansowanie projektu pn. "Urząd Miejski w T. - bezpieczne i przyjazne miejsce pracy" w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Tym samym w pełni nieuzasadniony jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 67 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego. W konsekwencji powyższego, na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 9 ust, 2 pkt 9 lit a) ustawy z dnia 11 lipca 2024 roku o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz art. 184 ust 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 o finansach publicznych. Skarżąca wydatkowała środki niezgodnie z procedurami, wypełniając przesłankę wskazaną w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Z treści art. 184 u.f.p. wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Do obowiązujących procedur zalicza się w szczególności: umowę nr [...] z dnia 22 maja 2023 r. o dofinansowanie projektu pn. "Urząd Miejski w T. - bezpieczne i przyjazne miejsce pracy" oraz Wytyczne. W związku z powyższym nie są zasadne zarzuty skargi naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego i procesowego. Organ przeprowadził wyczerpujące postępowanie oraz przedstawił poczynione ustalenia i szczegółową analizę zastosowanych regulacji; szczegółowo ustosunkował się do zarzutów skarżącej zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i odpowiedzi na skargę – a skład orzekający tut. Sądu w pełni podziela wyrażone tam stanowiska i poglądy. Podsumowując, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia zasad postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy jak również przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Żaden z zarzutów skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.