III SAB/Gl 201/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.) Sędzia WSA Adam Gołuch po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w T. w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia: odrzucić skargę. Pismem z [...] r. R. S. (dalej: Skarżący), przebywający w Areszcie Śledczym w T., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w T. (dalej: Dyrektor), w sprawie wydania zaświadczenia. Z akt administracyjnych wynika, że w dniu [...] r. do Dyrektora wpłynęła prośba R.S. (pismo z dnia [...] r.) o wydanie zaświadczenia potwierdzającego: 1. wykaz korespondencji oddanej administracji aresztu do wysłania w okresie od [...] r. do [...] r. z podziałem na poszczególne dni oraz z podaniem adresatów korespondencji i sygnatur akt o ile były wysłane z informacją czy korespondencja została wysłana; 2. wykaz korespondencji przekazanej administracji aresztu do wysłania przekazanej przez areszt do depozytu; 3. stan środków finansowych pozostających do dyspozycji w okresie od [...]r. do [...] r. Pismem nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor poinformował Skarżącego, że w kwestiach dotyczących korespondencji wskazanej w pkt 1 i 2 powinien zwrócić się z prośbą do dyrektora jednostki penitencjarnej, w której aktualnie przebywa (§5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych). W zakresie pkt 3 tj. stanu środków finansowych, zostało wydane zaświadczenie z dnia [...] r. Skarżący na to pismo wywiódł w dniu [...] r. skargę nazwaną ponagleniem, którą skierował do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. za pośrednictwem Dyrektora Aresztu Śledczego w T.). W piśmie tym domagał się wydania zaświadczenia zgodnie z wnioskiem z dnia [...] r. Pismem z dnia [...] r. skarga została przekazana Dyrektorowi Okręgowemu Służby Więziennej w K. celem załatwienia zgodnie z właściwością (§ 5 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych). Pismem nr [...] z dnia [...] r. uznał on skargę w przedmiocie sposobu załatwienia prośby osadzonego za częściowo zasadną. Wskazał, że w zakresie udzielenia informacji o stanie konta depozytowego osadzony uzyskał stosowne dane. Z kolei w zakresie ilości przekazanej przez osadzonego do wysłania korespondencji odpowiedź była nieuzasadniona. Organ uznał bowiem, że to na Skarżącym spoczywał obowiązek kontrolowania ilości faktycznie wysyłanej korespondencji albowiem na każdą korespondencję urzędową wysłaną otrzymywał bowiem potwierdzenie jej wysłania. Sam mógł zatem bez żadnych przeszkód zweryfikować, które listy zostały wysłane. Podkreślono również, że prośby Skarżącego w przedmiocie wysłania korespondencji były załatwiane zgodnie z obowiązującymi przepisami tj. w trybie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych i nie wymagały ewidencjonowania. W skardze z dnia [...] r. Skarżący twierdzi, że brak wydania przez organ zaświadczenia zgodnego z jego wnioskiem powoduje stan bezczynności. Organ znajduje się w posiadaniu żądanych dokumentów, w oparciu o które może wystawić żądane zaświadczenie. Wobec jego braku sądy oddalały składane przez Skarżącego wnioski o przywrócenie terminów do wniesienia pism procesowych, gdyż nie mógł udowodnić, że pisma oddał do administracji Aresztu Śledczego w T.. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej odrzucenie, względnie oddalenie. Wbrew twierdzeniom Skarżącego - nie mogą znaleźć zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Skarżący odbywa karę pozbawienia wolności, w związku z czym znajdują do niego zastosowanie przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy oraz rozporządzeń wykonawczych wydanych na jego podstawie, zwłaszcza rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2013 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się niedopuszczalna i jako taka podlegała odrzuceniu. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1-9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r.-Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV (udział prokuratora), V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997r.- Ordynacja podatkowa oraz postepowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sąd zauważa, że wydawanie zaświadczeń uregulowane jest w dziale VII kpa (art. 217-220). Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych, będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Skarga wniesiona na akty lub czynności, które nie podlegają kontroli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy (Postanowienie WSA w Olsztynie z 3 sierpnia 2021 r., II SAB/Ol 87/21, LEX nr 3210239). Niezależnie wymaga podkreślenia, że powyższe regulacje stanowią określenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych i wynikają z przepisów art. 175 ust. 1 i art. 177 Konstytucji RP. Zgodnie z Konstytucją RP, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Przy czym zasadą jest, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów. Oznacza to, że ustrojodawca ustanowił generalne domniemanie właściwości sądownictwa powszechnego w rozstrzyganiu wszelkich spraw z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Wyjątkiem są natomiast sprawy, które ustawowo zostały zastrzeżone do właściwości innych sądów - w tym sądów administracyjnych. Tym samym, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. (postanowienie WSA w Olsztynie z 12.10.2021 r., II SAB/Ol 126/21, LEX 3241704) Przedmiotowa skarga nie mieści się w żadnej z wymienionych w art. 3 § 2-3 p.p.s.a. kategorii czynności, a zatem nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Z treści skargi i statusu Skarżącego - który przebywa w Areszcie Śledczym w T.- wynika, że skarżący jest niezadowolony ze sposobu wykonywania czynności przez administrację zakładu karnego. Chodzi o to, że nie otrzymał na złożony [...] r. wniosek zaświadczeń o dotyczących wykazu korespondencji oddanej administracji aresztu do wysłania w okresie od [...] r. do [...] r. z podziałem na poszczególne dni oraz z podaniem adresatów korespondencji i sygnatur akt o ile były wysłane z informacją czy korespondencja została wysłana oraz wykazu korespondencji przekazanej administracji aresztu do wysłania przekazanej przez areszt do depozytu. W ocenie Sądu, powyższa sprawa nie podlega rozpoznaniu w trybie postępowania sądowoadministracyjnego. Stosownie do regulacji art. 1 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 53 z późn. zm. ) – dalej k.k.w. wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności odbywa się, co do zasady, według przepisów tej ustawy. Natomiast według art. 6 § 2 k.k.w. skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie. Skazany, składając wniosek, skargę lub prośbę, jest obowiązany do uzasadnienia zawartych w niej żądań w stopniu umożliwiającym jej rozpoznanie, w szczególności do dołączenia odpowiednich dokumentów. Niezależenie, składanie wniosków, skarg i próśb organowi właściwemu do ich rozpatrzenia oraz przedstawiania ich, w nieobecności innych osób, administracji zakładu karnego, kierownikom jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, sędziemu penitencjarnemu, prokuratorowi i Rzecznikowi Praw Obywatelskich zostało uznane na gruncie art. 102 pkt 10 k.k.w. jako prawo skazanego. Sposób załatwiania wniosków, skarg i próśb skazanych został określony w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 647; dalej: rozporządzenie). Wymieniony akt normatywny kompleksowo reguluje kwestie związane z załatwianiem wniosków, skarg i próśb przez organy właściwe do ich rozpoznania, w szczególności poprzez określenie terminów ich załatwiania, stosowanego trybu, organów właściwych w tych sprawach oraz organów sprawujących nadzór nad jednostką, do której skierowano skargę. Z tego względu uzasadnionym będzie przyjęcie, że rozporządzenie jest aktem prawnym szczególnym wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego z zakresu załatwiania spraw skarg i wniosków składanych przez osoby osadzone w zakładach karnych i aresztach śledczych. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że skazany może także, na podstawie art. 7 § 1 k.k.w., zaskarżyć do sądu decyzje organów postępowania wykonawczego, wymienionych w art. 2 pkt 3 - 6 i 10 k.k.w., w tym decyzje dyrektora zakładu karnego. Właściwym do rozpoznania skargi - co wynika z art. 7 § 2 k.k.w. – jest właściwy sąd powszechny. Rozpatrując przedmiotową sprawę nie sposób nie odnieść się do regulacji § 6 rozporządzenia. Wynika z niego, że kierownik jednostki organizacyjnej załatwia, z uwzględnieniem zasad określonych w § 3-5, skargi skierowane w szczególności do sądów, prokuratur oraz innych organów władzy publicznej, instytucji albo organizacji społecznych, jeżeli zostały mu przekazane przez adresatów. O sposobie załatwienia przekazanych skarg zawiadamia się adresatów, do których skargi były skierowane, jeżeli zażądają takiego zawiadomienia. Na żądanie organów uprawnionych na podstawie odrębnych przepisów do załatwiania skarg w sprawach osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, kierownik jednostki organizacyjnej udziela tym organom wyjaśnień i informacji niezbędnych do załatwienia skarg, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych oraz przepisów o ochronie danych osobowych. Wymienione przepisy stosuje się odpowiednio do próśb i wniosków. Wnioski, skargi i prośby, które nie wymagają zebrania dowodów, informacji lub przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz zbadania akt - jak stanowi § 8 ust. 1 rozporządzenia - powinny być załatwione bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni. Zauważyć przy tym trzeba, że pomimo że z treści art. 6 § 2 i art. 7 § 1 k.k.w. ani z przepisów powołanego wyżej rozporządzenia nie wynika ograniczenie prawa skazanego do występowania ze skargami i wnioskami na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak nie otwiera to drogi przed sądem administracyjnym dla kontroli przewlekłości działania organu w sprawach uregulowanych przepisami działu VII k.p.a. (por. postanowienie WSA w Warszawie z 8.12.2015 r. IV SAB/Wa 478/15, LEX 1956079; postanowienie WSA w Bydgoszczy z 28.12.2010, II SA/Bd 1292/10, LEX 767268, postanowienie WSA w Poznaniu, z 11.07.2013 r., II SAB/Po 59/13, LEX nr 1345596; postanowienie WSA w Rzeszowie z 11.02.2015 r., II SAB/Rz 12/15, LEX nr 1775748; postanowienie SA we Wrocławiu z 31.08.2007 r., II AKzw 607/07, OSA z 2008 nr 9 poz.44, LEX 363749; K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Wolters Kluwer 2014, uwagi 16, 17). W niniejszej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił nie tyle postępowanie Dyrektora związane z wydaniem zaświadczenia, ile sposób załatwienia sprawy, który w ocenie skarżącego narusza przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W tej kwestii Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że w sprawie mają zastosowanie regulacje wskazanego rozporządzenia. Skarga w istocie dotyczy bowiem sposobu wykonywania czynności przez Dyrektora i załatwienia wniosku skarżącego. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawach skarg na przewlekłość postępowania organów administracji penitencjarnej uregulowanego wskazanym wyżej rozporządzeniem. Zarzucana przez skarżącego bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego nie dotyczy sprawy, w której organ zobowiązany byłby do wydania decyzji, postanowienia albo innego aktu lub czynności podlegającej kognicji sądów administracyjnych. Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że żaden przepis prawa nie przewiduje, aby czynności organów postępowania wykonawczego dokonywane były poprzez wydawanie aktów o charakterze administracyjnym, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Także żaden z powołanych wyżej przepisów k.k.w. nie stanowi o stosowaniu, w zakresie regulowanym rozporządzeniem przepisów k.p.a. Jest to zwłaszcza istotne z punktu widzenia regulacji art. 1 § 2 k.k.w. do postępowania w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Tym samym brak jest podstaw do prowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku, jakiego dotyczy skarga. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.