III SAB/Gl 28/15
WyrokWSA w Gliwicach2016-01-08
Skład orzekający: Krzysztof Wujek, Małgorzata Jużków, Barbara Brandys-Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. dopuścił się bezczynności w zakresie zwrotu podatku od towarów i usług za określone miesiące 2011 r., a jeśli tak, to czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę na bezczynność organu, uznając, że organ podatkowy podjął niezbędne czynności w celu weryfikacji zasadności zwrotu podatku VAT, w tym wszczął kontrolę i postępowanie podatkowe, a przedłużenie terminu zwrotu było uzasadnione potrzebą zebrania materiału dowodowego. Działania organu nie nosiły znamion bezczynności, a zarzuty dotyczące prawidłowości czynności organu mogą być podnoszone w przyszłości w ramach zaskarżenia decyzji merytorycznych.Stan faktyczny
Skarżąca A. C. wniosła skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług za 2011 r. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów K.p.a. i Ordynacji podatkowej poprzez rażące przekroczenie terminów. Organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił podjęte działania, w tym wszczęcie postępowania podatkowego i kontroli, oraz przedłużenie terminu zwrotu VAT do czasu zakończenia tych postępowań. Organ argumentował, że zwrot nie jest bezpodstawnie przetrzymywany, a zasadność zwrotu wymaga weryfikacji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A. C. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. w przedmiocie bezczynności organu administracji w zakresie postępowania dotyczącego zwrotu podatku od towarów i usług oddala skargę.
Przedmiotem postępowania jest skarga A. C. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. w zakresie zasadności zwrotu podatku od towarów i usług za [...]2011 r.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że w dniu [...]r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. wpłynęło wezwanie pełnomocnika A. C.i – adwokata A. K. – S. - do natychmiastowego zwrotu w terminie do [...] r. kwoty różnicy pomiędzy naliczonym a należnym podatkiem od towarów i usług za [...]2011r.
Następnie [...]r. złożone zostało do Dyrektora Izby Skarbowej w K. zażalenie w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej K.p.a.) na przewlekłość postępowań prowadzonych przez Urząd Skarbowy w M. wraz z żądaniem wyjaśnień braku odpowiedzi organów na skargę podatnika z [...]r. i wezwania z [...]r.
Postanowieniem z [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. uznał zażalenie za bezprzedmiotowe stwierdzając, że zwrot za [...]2011r. został zrealizowany; w sprawie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za [..] i [...]2011r. zostało wszczęte postępowanie podatkowe o czym poinformowano podatnika; o trybie załatwienia skargi z [...]r. i wniosku z [..]r. poinformowano Stronę [...]r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. w sprawie zwrotu podatku VAT za [...] r. Strona zarzuciła naruszenie: art. 8, art 12 § 1 i 2, art. 35 § 1, art. 36 § 1 K.p.a., art. 120, art. 121, art. 125, art. 165 § 1 i 2, art. 283 § 2, art. 283 § 4 i 5, art. 281a, art. 284 § 3, art. 87 ust. 2 - ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 613) przez rażące przekroczenie terminów w postępowaniu administracyjnym i wniosła o:
1. zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. do natychmiastowego zwrotu podatku VAT przetrzymywanego bez podstawy prawnej wraz z odsetkami jak od zaległości podatkowych w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi;
2. wyjaśnienie przyczyn, dla których Urząd Skarbowy nie odpowiedział na wezwanie do zapłaty z dnia [...]r. przez pełnomocnika podatnika;
3. dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga;
4. wyjaśnienie zawiadomienia doręczonego dnia [...]r. o przesłuchaniu świadków w postępowaniu podatkowym bez uprzedniego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego;
5. przesłuchanie nagrania z rozmowy z kierownikiem kontroli podatkowej Panem J. P. z dnia [...]r.;
6. wyjaśnienie braku odpowiedzi na pismo złożone do Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...]r.;
7. wyjaśnienie braku odpowiedzi na pismo złożone do Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...]r.;
8. wyjaśnienie przyczyn otrzymania "kulawych" upoważnień do przeprowadzenia kontroli podatkowej (słowa kierownika kontroli podatkowej pana J. P. z dnia [...]r.);
9. wyjaśnienie przyczyn nieokazania legitymacji służbowych mimo żądania ich okazania;
10. wyjaśnienie braku reakcji organu podatkowego na wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku VAT złożonego do organu dnia [...]r.;
11. wyjaśnienia przyczyn nie wpisania terminów i powodów przedłużających zwrot podatku VAT w postanowieniach otrzymanych dnia [...]r.;
12. wyjaśnienie przyczyn nie otrzymania odrębnego upoważnienia o rozszerzeniu kontroli na okres 5 lat (upoważnienia do przeprowadzenia kontroli [...], [...], [...], [...] 2011r.);
13. wyjaśnienie przyczyn żądania od podatnika dokumentów, za których brak została ukarana karą grzywny dokumenty dotyczyły tego samego okresu kontroli podatkowej. Kontrola została przeprowadzona w roku 2014r. gdzie podatnik złożył odpowiednie oświadczenie;
14. ukaranie dyscyplinarne pracowników Urzędu Skarbowego w M. winnych niezałatwienia sprawy w terminie oraz poświadczania nieprawdy (fałsz intelektualny);
15. w przypadku uwzględnienia skargi o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub, że naruszenie prawa nie było rażące mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do dokonania czynności jeśli takie zostaną dokonane przez organ po wniesieniu skargi do sądu;
16. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
17. zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując na brak ponaglenia przed wniesieniem skargi. Ustosunkowując się do zarzutów uznał je za bezzasadne podkreślając, że powołane przez podatnika rzekomo naruszone przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego są po części analogiczne do powołanych przepisów Ordynacji podatkowej, a organ podatkowy działa na podstawie przepisów prawa i prowadzone postępowanie podatkowe wobec A. C. odbywa się z zachowaniem przepisów prawa podatkowego. Strona została poinformowana postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. Nr [...]z dnia [...]r. o niezałatwieniu sprawy w terminie, o przyczynie niedotrzymania terminu i o nowym terminie załatwienia sprawy. Wskazywane w skardze normy przepisów art. 281a i 284 § 3 Ordynacji podatkowej nie miały zastosowania w przedmiotowych kontrolach, gdyż podatniczka nie ustanawiała żadnych pełnomocnictw bądź reprezentacji. Po podpisaniu upoważnień podatniczka do każdego z nich złożyła oświadczenie, iż rezygnuje z uczestnictwa w czynnościach kontrolnych ale nie wyznaczyła osoby (zgodnie z art. 284 § 1 Op.) do reprezentowania kontrolowanej podczas jej nieobecności; oświadczyła, że została poinformowana o braku obowiązku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli wynikającym z przepisów art. 283C Ordynacji podatkowej; wyraziła zgodę na przeprowadzenie kontroli w siedzibie Urzędu Skarbowego w M.. Oświadczenia te własnoręcznie podpisała A. C. z datą [...]r. Za chybiony organ uznał zarzut naruszenie przepisu art. 87 ust. 2 Ordynacji podatkowej, bowiem dotyczy on obowiązku wystawiania rachunku, a to nie jest przedmiotem postępowania podatkowego. Nie zgodzono się z zarzutem naruszenia art. 165 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, ponieważ wszczęcie postępowania podatkowego nastąpiło z urzędu w formie postanowienia.
Ustosunkowując się kolejno do wypunktowanych zarzutów organ wyjaśnił, że:
1. organ podatkowy nie dokonał w całości zwrotu podatku VAT za [...] i [...]2011r., gdyż zasadność zwrotu wymaga weryfikacji w toku postępowania podatkowego; zwrot nie jest zatem bezpodstawnie przetrzymywany. Nieprawidłowości zostały opisane w protokołach kontroli za te miesiące; w toku postępowania podatkowego zostanie zebrany dodatkowy materiał dowodowy w sprawie. W zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za [..] 2011r. nie stwierdzono nieprawidłowości i zwrot podatku VAT zrealizowano w całości [...]i [...]r., o czym poinformowano podatniczkę w piśmie nr [...] z dnia [...]r.
2. Odnośnie braku odpowiedzi na wezwanie do zapłaty z dnia [...]r. – wyjaśniono, że pismem Nr [...] z dnia [...]r. (data odbioru [...]r.) Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. poinformował adwokata Pana A. K.-S., iż postanowieniem Nr [...], z dnia [...]r. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za [...] i [...]2011r. wobec A. C. oraz postanowieniami Nr [...] i Nr [...] z dnia [...]r. postanowił przedłużyć termin zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za te miesiące do czasu zakończenia postępowania podatkowego, poinformował adwokata, że zwrot podatku VAT za m-c [...]2011r. został zrealizowany w całości.
3. Wniosek o dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego jest powieleniem złożonego w dniu [...]r. przez adwokata A. K. – S. w imieniu A. C. do Dyrektora Izby Skarbowej w K. zażalenia w trybie art. 37 kpa na przewlekłość postępowań prowadzonych przez Urząd Skarbowy w M. podczas gdy Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. w odpowiedzi na pismo Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. przesłał szczegółowe sprawozdanie w przedmiocie wszystkich zarzutów wniesionych w treści pisma złożonego przez adwokata ze szczególnym uwzględnieniem stanu zaawansowania sprawy będącej przedmiotem zażalenia.
4. Wyjaśniając kwestię zawiadomienia doręczonego dnia [...]r. o przesłuchaniu świadków w postępowaniu podatkowym bez uprzedniego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego podkreślono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. w dniu [...]r. wydał postanowienie dot. wszczęcia wobec A. C. postępowania podatkowego w sprawie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za sporne miesiące; jednocześnie postanowieniami [...] i Nr [...] z dnia [...]r. postanowił przedłużyć termin zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za m-c [...] i [...]2011r. do czasu zakończenia postępowania podatkowego. Zgodnie z art. 144 Ordynacją podatkową doręczył te postanowienia za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe, tj. Pocztę Polską pełnoletniemu domownikowi Pani M. K. (babci) zamieszkałej wraz z A. C. pod adresem: M., ul. [...], która podjęła się oddania pisma Pani C., zgodnie z art. 149 Ordynacji podatkowej. W dniu [...]r. (data stempla pocztowego [...]r.) do organu podatkowego wpłynęło pismo M. K.j zwracające omyłkowo odebrany list - przesyłka dotyczyła wydanych w/w postanowień z dnia [...]r.: dot. wszczęcia postępowania podatkowego w podatku VAT za [...] i [...]2011r., przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT za [...] i [...]2011r.; do pisma Pani K. załączyła oryginały przedmiotowych postanowień (3 szt.) bez koperty (papierowego opakowania), w której zostały wysłane do A. C.. W związku z obaleniem domniemania doręczenia, oryginały postanowień Nr [...], Nr [...] oraz [...] zostały w dniu [...]r. ponownie wysłane na adres zamieszkania A. C.i tj. M., ul. [...] i jako "List polecony ekonomiczny" o nr [...] zostały doręczone w dniu [...]r. przez Pocztę Polską pełnoletniemu domownikowi również Pani M. K. (babci) zamieszkałej wraz z A. C. pod adresem: M., ul. [...], która podjęła się oddania pisma Pani C., zgodnie z art. 149 Ordynacji podatkowej. W dniu [...]r. (data stempla pocztowego [...]r.) do organu podatkowego wpłynęło pismo M. K. o treści: "Zostało przekazane do listonosza, że nie jestem upoważniona do odbioru listów" - przesyłka dotyczyła wydanych dla A. C. postanowień z dnia [...]r.; do ww. pisma Pani K. załączyła oryginały przedmiotowych postanowień (3 szt.) bez koperty (papierowego opakowania), w której zostały wysłane do Pani C. pisma przez nadawcę tj. Urząd Skarbowy w M..
Z ustaleń organu podatkowego wynika, iż A. C. nie złożyła w placówce pocztowej zastrzeżenia o niedoręczaniu osobie pełnoletniej Pani M. K. zamieszkałej pod ww. adresem korespondencji adresowanej na A. C.. Zatem doręczenie ww. postanowień organ podatkowy uznał za dokonane, a data [...]r. jest datą wszczęcia wobec A. C. postępowania podatkowego w sprawie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za m-ce [...] i [...]2011r.
Od momentu wszczęcia postępowania podatkowego organ wystosował: pismo do TAURON Sp. z o. o. C. o udzielenie informacji dot. Zużycia energii elektrycznej przez Studio "A", pismo do Polskiego Górnictwa Naftowego Gazownictwa S. A. o udzielenie informacji dot. zużycia paliwa gazowego przez Studio "A", wezwania do 4 pracowników zatrudnionych w 2011r. w Studio "A" celem przesłuchań w charakterze świadków, wezwania do 2 osób prowadzących dokumentację księgową za 2011r. w Studio "A" celem przesłuchań w charakterze świadków, wezwanie do osoby wynajmującej lokal w K. w 2011r. Studio "A" celem przesłuchania w charakterze świadka, wezwanie do osoby doręczającej list polecony nr [...] zaadresowany na A. C. celem przesłuchania w charakterze świadka -
celem zgromadzenia i wykorzystania materiału dowodowego w toczącym się postępowaniu podatkowym. W związku z wezwaniem ww. osób celem przesłuchania w charakterze świadków organ podatkowy wystosował stosowne zawiadomienia do podatniczki (3 szt.) o poszczególnych terminach przesłuchań świadków; pisma te A. C. odebrała osobiście [...] i [...]r.
5. Odnoście wniosku dotyczącego przesłuchania nagrania z rozmowy z kierownikiem kontroli podatkowej – J. P. z dnia [...]r. - organ podatkowy zaznacza, iż do skargi na bezczynność nie załączono tego nagrania; organ jest w posiadaniu ww. płytki, gdyż podatniczka dołączyła ją do pisma z dnia [...]r. 6. W sprawie braku odpowiedzi na pismo złożone do Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...]r. organ wyjaśnił, że w dniu [...]r. A. C. złożyła zastrzeżenia do protokołów kontroli nr [...] (dot. VAT za [...] 2011r.), nr [...] (dot. VAT za [...] 2011r.), nr [...] (dot. VAT za [...] 2011r.) zarzucając nieokazanie legitymacji służbowych podczas doręczenia upoważnienia; zakwestionowała numery legitymacji służbowych, rozbieżności pomiędzy dziennikiem ustaw w upoważnieniu i w protokole kontroli, żądania dokumentów spoza zakresu kontroli. Organ pismami z dnia [...]r. zawiadomił o sposobie rozpatrzenia tych zastrzeżeń, a [...]r. podatniczka złożyła "oświadczenie", w którym poinformowała, że wniosła w Prokuraturze Rejonowej w M. zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez pracowników Urzędu Skarbowego w M. na podstawie art. 271 Kodeksu karnego. Poinformowała również o fakcie wynajmu lokalu, którego nie ujawniła w trakcie kontroli prowadzonych w roku 2014 i 2015.
Następnie w dniu [...]r. A. C. złożyła kolejne pismo, w którym podniosła zarzuty odnośnie naruszeń przepisów prawa, działania na szkodę podatnika oraz częściowe wyjaśnienia kwestii związanych z przedmiotem kontroli, których nie dokonała mimo żądania kontrolujących. Pismo to zostało złożone po otrzymaniu w dniu [...]r. przez kontrolowaną odpowiedzi na zastrzeżenia wniesione do protokołów kontroli. W odpowiedzi na ww. "oświadczenie" i pismo dot. odpowiedzi na zastrzeżenia wystosowano pismo Nr [...] z dnia [...]r., w którym podatniczka pouczona została o prawie składania kolejnych zastrzeżeń lub wyjaśnień na podstawie obowiązujących przepisów. Jednocześnie poinformowana została o braku możliwości kwestionowania w każdym czasie protokołu i zgłaszania po zakończeniu kontroli wniosków zmierzających do zmiany treści protokołu kontroli; pismo podatniczka otrzymała [...]r.
Następnie w piśmie z [...]r. skarżąca zażądała ponownie wyczerpującej odpowiedzi na pismo z dnia [...]r. mimo, że otrzymała w tym względzie wyjaśnienia jak opisano powyżej i na to pismo nie otrzymała odpowiedzi, gdyż zdaniem organu podatkowego w piśmie z dnia [...]r. została udzielona odpowiedź.
7. Odnośnie wyjaśnienia przyczyn braku odpowiedzi na pismo z dnia [...]r. organ uznał za bezpodstawny wskazując, że pismem z [...]r. (data odbioru [...]r. przez M. K.) Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. poinformował A. C., iż postanowieniami z dnia [...]r. wszczął postępowanie podatkowe i postanowił przedłużyć termin zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za m- c [...] i [...] 2011r. do czasu zakończenia postępowania podatkowego; poinformował, że zwrot podatku VAT za m-c [...] 2011r. został zrealizowany w całości.
Jednocześnie organ podatkowy pismem z [...]r. poinformował podatniczkę, iż w przypadku powołania pełnomocnika do prowadzonego postępowania podatkowego wymagane jest pełnomocnictwo szczególne o określonej treści (zostało odebrane przez Panią K. [...]r.). Informacja powyższa zawarta została również w odpowiedzi na złożone w dniu [...]r. przez adwokata A. K. – S. wezwanie do zwrotu należności z tytułu podatku od towarów i usług, do którego załączone zostało pełnomocnictwo do prowadzenia spraw cywilnych skarbowych sygn. akt [...]. [...]. [...].
8. Szczegółowe wyjaśnienia odnośnie upoważnień do kontroli podatniczka otrzymała pismami tutejszego organu podatkowego z dnia [...]r. w odpowiedzi na złożone zastrzeżenia do każdego z protokołów kontroli. Wyjaśniono dokładnie i szczegółowo kwestię numerów legitymacji służbowych po zmianach w strukturze organizacyjnej administracji; podstawy prawne powołane w treści upoważnień. Wskazano, że rozbieżność pomiędzy numerami legitymacji na upoważnieniach do kontroli a numerami z protokołów kontroli spowodowana była zmianą pracodawcy z NUS na DIS. W związku z czym pracownikom zostały wydane nowe legitymacje, które obowiązywały na dzień zakończenia kontroli. Zarówno jedne jak i drugie legitymacje były legitymacjami ważnymi potwierdzającymi tożsamość osób kontrolujących i ich uprawnienie do przeprowadzenia kontroli. Wyjaśniono, że w upoważnieniu jest inny dziennik ustaw a w protokole inny, gdyż na dzień wystawienia upoważnień podano jako podstawę prawną przepis ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm. W dniu 8 kwietnia 2015r. Marszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej wydał Obwieszczenie, które zostało ogłoszone w dniu 6 maja 2015r. Nowy tekst jednolity obowiązywał na dzień zakończenia kontroli stąd podano Dziennik Ustaw z 2015r. poz. 613. Upoważnienia do kontroli za miesiące [...], [...] i [...] 2011r. zostały wygenerowane w dniu [...]r. z programu KONTROLA w wersji obowiązującej w aktualnym wydaniu programu na dzień rozpoczęcia kontroli. W dniu [...]r. podatniczka w trakcie rozmowy z kierownikiem kontroli została zapewniona, że jeżeli po zbadaniu przedmiotu sprawy stwierdzone zostanie naruszenie przepisów prawa odnośnie wszczęcia kontroli, nastąpi ponowne jej wszczęcie. Obowiązkiem kontrolowanej jest dostarczenie żądanych dokumentów na potrzeby wyczerpującego zbadania sprawy i należytego przeprowadzenia dowodu. Zamiarem kierownika kontroli było wg wyjaśnienia złożonego przez niego na piśmie wytłumaczenie podatniczce sensu zagadnienia, którego nie rozumiała przeświadczona o bezwzględnym obowiązku dokonania natychmiastowego zwrotu podatku. Przeprowadziła bez uprzedzenia nagranie rozmowy, a następnie użyła niektórych stwierdzeń i zwrotów pracownika organu do oskarżenia o łamanie przepisów prawa. Po odsłuchaniu nagrania zdaniem organu podatkowego zarzuty odnośnie naruszenia prawa w trakcie rozmowy z kierownikiem Kontroli Podatkowej nie potwierdziły się
9. Zarzut dot. nieokazania legitymacji służbowych mimo żądania ich okazania jest nieprawdziwy. Imienne upoważnienia do kontroli zostały doręczone przez kontrolujące po okazaniu legitymacji służbowych w pokoju kontrolujących w obecności dwóch pracownic referatu pozostających w tym pomieszczeniu. Pokój oznaczony jest imionami i nazwiskami, stanowiskami kontrolujących a te posiadały identyfikatory, których używanie obowiązuje na terenie budynku urzędu. W pismach tj: sprzeciwach, zastrzeżeniach, skargach podatniczka utrzymywała zarzut nie okazania legitymacji służbowych. Odnośnie zarzutu w skardze nie okazania legitymacji służbowych mimo "żądania ich okazania" organ podkreślił, że fakt żądania okazania legitymacji przez kontrolowaną nie miał miejsca. Zaakcentował, że wszczęcie kontroli podatkowej nastąpiło w dniu [...], natomiast zarzut nieokazania legitymacji służbowych poniesiono po raz pierwszy w dniu [...]r. czyli po upływie miesiąca od daty wszczęcia i po otrzymaniu 2 wezwań do dostarczenia dokumentacji będącej przedmiotem kontroli. Wobec powyższego nie stwierdzono naruszenia przepisów dotyczących wszczęcia kontroli podatkowej.
10. Odnośnie zarzutu braku reakcji organu podatkowego na wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku VAT złożonego do organu dnia [...]r. uznano go za nieprawdziwy, gdyż wnioskiem z dnia [...]r. A. C. zam. M. ul. [...], zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do WSA na wydane przez organ podatkowy w dniu [...]r. postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikającej ze złożonych korekt deklaracji VAT-7 za [...], [...] i [...] 2011r., a organ przesłał wniosek wraz z aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, o czym poinformowano zainteresowaną. Pismem Nr III SO/GI 9/15 z dnia 23 września 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach poinformował o rozdzieleniu wniosku A. C. o przywrócenie terminu do wniesienia skarg na postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. na trzy odrębne sprawy.
11. Wydane przez organ podatkowy postanowienia z dnia [...]r. (3 szt.) dotyczące przedłużenia terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za m-c [...], [...] i [...] 2011r. określają w treści powód przedłużenia zwrotu (weryfikacja rozliczenia) oraz termin do którego zostaje przedłużony (do czasu zakończenia kontroli podatkowej i ewentualnego postępowania podatkowego), a art. 87 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług, powołany w treści postanowień, nie nakazuje precyzyjnego określenia daty zwrotu.
12. W piśmie Nr [...] z dnia [...]r. w punktach 5, 7, 8, 12 wezwano A. C. o dostarczenie dokumentów innych niż za [...], [...], [...] i [...]I 2011r. jednak ściśle związanych z przedmiotem kontroli w celu ustalenia czy podatniczka była w posiadaniu i wykorzystywała do prowadzonej działalności urządzenia, rzekomo zakupione i wykazane w złożonych korektach deklaracji dotyczących miesięcy [...], [...]j, [...], [...] 2011r. Przyczyny żądania dokumentów ściśle związanych z przedmiotem kontroli były wyjaśniane podatniczce na każdym etapie prowadzonych postępowań, w wezwaniach oraz odpowiedziach na pisma. Zasadniczą kwestią prowadzonych postępowań był fakt udowodnienia posiadania wyposażenia w postaci solariów, a także używania ich do prowadzonej działalności gospodarczej. Dowody zakupu, przedstawione w części dowody zapłat, inne zbadane okoliczności nie dawały podstaw do dokonania zwrotu podatku. Ponieważ we wcześniejszym okresie kontrolowana nabywała takie urządzenie z tego samego źródła niezbędnym było zbadanie przedmiotu sprawy celem dokładnego wyjaśnienia czy transakcje rzeczywiście miały miejsce. Ponadto wszelkie dowody prowadzone przez kontrolujących były ze sprawą ściśle związane i były prowadzone wobec braku możliwości pozyskania stosownej wiedzy od kontrolowanej. Działania prowadzone w toku kontroli podatkowej mieściły się w ramach wyznaczonych przepisami.
13. W roku 2014 tutejszy organ prowadził wobec podatniczki kontrolę na zlecenie innego organu, której przedmiotem było ustalenie posiadania dowodów zakupu urządzeń oraz faktu rzeczywistego ich nabycia. Podatniczka w oświadczeniu pod odpowiedzialnością karną zeznała, że urządzeń nie nabywała, a dokumentacji związanej z zakupem nie posiada, gdyż została zagubiona. W ramach obowiązujących procedur została ukarana na podstawie kodeksu karnego skarbowego. W protokołach kontroli z roku 2014 i 2015r. uzyskała informację o obowiązku przechowywania dokumentacji na podstawie przepisów art. 86 § 1 Ordynacja Podatkowa, a fakt zagubienia dokumentacji nie zwalnia jej z obowiązku odtworzenia dokumentów lub uzyskania ich duplikatów.
Mając na uwadze powyższe organ podatkowy uznał zarzuty wymienione w pkt. 14-17 za bezpodstawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu).
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 i 4a oraz dotyczących aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej w zakresie uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego przez Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach Ordynacji podatkowej: IV – Postępowanie podatkowe, V – Czynności sprawdzające i VI – Kontrola podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W tak zakreślonej kognicji sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). W przeciwnym razie Sąd skargę oddala, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Na wstępie podkreślić należy, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92). Tak rozumiana bezczynność oznacza naruszenie prawa obywatela do dobrej administracji, które wynika z treści art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE. z 2007 r. nr C 303 s. 1). Jednym z jego fundamentalnych elementów jest prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.
Natomiast przewlekłe postępowanie ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPP 5/10 (LEX 753418) z przewlekłością postępowania, która narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż było to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, będących istotnymi dla rozstrzygnięcia sprawy.
Zauważyć także należy, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie jest ograniczona terminem trzydziestodniowym określonym w art. 53 p.p.s.a. Wynika to wprost z treści tej normy prawnej, która w odniesieniu do poszczególnych aktów i czynności wskazuje datę, od której należy liczyć bieg terminu do wniesienia skargi. Niewątpliwie jednak korzystanie ze środków zaskarżenia przewidzianych w postępowaniu administracyjnym (podatkowym) jest warunkiem koniecznym wniesienia skargi do sądu administracyjnego stosownie do art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania tych stanów, to jest do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności. Przedmiotem skargi jest w takiej sytuacji przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej (lub bezczynność organu), a celem skargi - wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań. Wniesienie tej skargi jest zatem czasowo ograniczone jedynie trwaniem niepożądanego stanu przewlekłości lub bezczynności, a więc np. do czasu wydania decyzji (por. postanowienie NSA z 23 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 52/06, ONSAiWSA 2006, nr 4, poz. 100; postanowienia NSA: z dnia 13 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 2020/08; z dnia 19 lipca 2013r. sygn. akt I FSK 1325/13, opubl. CBOSA; por. też T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2005, s. 243; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, s. 143; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2006, s. 157).
W przedmiotowej sprawie Skarżąca pismem z dnia [...] r. wezwała Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. do zwrotu należności z tytuły podatku od towarów i usług akcentując ponaglenie na niezałatwienie we właściwym terminie sprawy zwrotu VAT co stanowi – jej zdaniem – bezpodstawne przetrzymywanie wymaganych należności. Natomiast [...]r. złożyła zażalenie w trybie art. 37 k.p.a. do Dyrektora Izby Skarbowej na przewlekłość postępowań prowadzonych przez Urząd Skarbowy w M., które postanowieniem z dnia [...]r. DIS uznał za bezprzedmiotowe. Sąd uznał tym samym dopuszczalność wniesienia przedmiotowej skargi na bezczynność organu. Skarżąca nie oznaczyła wprawdzie swoich pism jako wezwania do usunięcia naruszenia prawa przez organ podatkowy, jednak z treści podnoszonych zarzutów jednoznacznie wynikał zakres jej żądań. Mając zatem na względzie prawo do sądu określone w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust.1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP) oraz uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 1995 r., sygn. W 14/94, (Dz. U., Nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazać należy, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury, w której mieści się także prawo do sprawiedliwej procedury sądowej (postanowienie NSA z 20 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 795/11). Dlatego też Sąd uznał możliwość rozpatrzenia skargi Skarżącej.
Zatem aby ocenić zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz.1054 ze zm. – dalej w skrócie zwana: ustawa VAT), w przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy. Zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6, następuje w terminie 60 dni (...). Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.
W myśl art. 87 ust. 6 ustawy VAT, na wniosek podatnika, złożony wraz z deklaracją podatkową, urząd skarbowy jest obowiązany zwrócić różnicę podatku, o której mowa w ust. 2, w terminie 25 dni, licząc od dnia złożenia rozliczenia, w przypadku gdy kwoty podatku naliczonego, wykazane w deklaracji podatkowej, wynikają z:
1) faktur dokumentujących kwoty należności, które zostały w całości zapłacone, z uwzględnieniem art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.),
2) dokumentów celnych, deklaracji importowej oraz decyzji, o których mowa w art. 33 ust. 2 i 3 oraz art. 34, i zostały przez podatnika zapłacone,
3) importu towarów rozliczanego zgodnie z art. 33a, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, świadczenia usług, dla którego podatnikiem jest ich usługobiorca, lub dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, jeżeli w deklaracji podatkowej została wykazana kwota podatku należnego od tych transakcji
- przy czym przepisy ust. 2 zdanie drugie i trzecie, ust. 2a, 4a-4f stosuje się odpowiednio.
Stosownie do treści art. 282c § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Ordynacja podatkowa nie zawiadamia się o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, jeżeli kontrola dotyczy zasadności zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług. Do spraw kontroli stosuje się odpowiednio przepisy art. 139 § 4, art. 140 § 2, art. 141 i art. 142 oraz m.in. przepisy rozdziału 1 działu IV ustawy (art. 292 O.p.).
Zatem dokonując załatwienia sprawy organ jest zobowiązany do respektowania art. 139 § 1 O.p. i art. 140 § 1 O.p. Zgodnie z art. 139 § 1 O.p. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Art. 140 § 1 O.p. stanowi zaś, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Jednocześnie organ zobowiązany jest respektować zasady ogólne rządzące tym postępowaniem określone w treści art. 120 – 129 O.p., w tym w szczególności zasadę praworządności (art. 120 O.p.), zgodnie z którą organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa; zasadę budzenia zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), zgodnie z którą postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych; zasadę skuteczności i współmierności (art. 125 § 1 O.p.), zgodnie z którą organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Powołana wyżej zasada znajduje swoje odzwierciedlenie w zasadzie proporcjonalności, będącej elementem składowym państwa prawa i wielokrotnie podkreślanej przez Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie. Stwierdził on bowiem, że zasada proporcjonalności w ujęciu szerokim szczególny nacisk kładzie na adekwatność celu i środka użytego do jego osiągnięcia. Z powyższego wynika, iż jeżeli cel regulacji prawnej można osiągnąć przy pomocy dwóch środków, przy czym jeden z nich w większy sposób pogarsza sytuację prawną podmiotu to należy wybrać ten drugi (por. wyrok TK z dnia 31 stycznia 1996 r. sygn. akt K 9/95, opubl. OTK 196/1/2).
Stąd też przepisem, który mógł znajdować zastosowanie w przedmiotowej sprawie jest przepis art. 274c O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym lub kontrolą podatkową, może zażądać od kontrahentów podatnika wykonujących działalność gospodarczą przedstawienia dokumentów, w zakresie objętym kontrolą u podatnika, w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności. Z czynności tych sporządza się protokół. Jeżeli miejsce zamieszkania, siedziba lub miejsce wykonywania działalności kontrahenta kontrolowanego znajdują się poza obszarem działania organu przeprowadzającego kontrolę, czynności, o których mowa w § 1, na zlecenie tego organu może także dokonać organ właściwy miejscowo.
Kryterium wytyczającym zakres czynności sprawdzających jest związek żądanych dokumentów z kontrolą u podatnika. Artykuł 274c O.p. wskazuje wprost na uprawnienie organu do żądania od kontrahentów podatnika wykonujących działalność gospodarczą, przedstawienia "dokumentów" w zakresie objętym kontrolą, a więc i takich które pozwolą na weryfikację, czy podatek VAT należny wynikający z faktur został rozliczony przez kontrahenta (i ewentualnie dokonania innych niezbędnych czynności), celem ustalenia niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego w kwestii rzetelności faktur, czyli tego, czy dokumentują rzeczywiste transakcje (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 czerwca 2009 r., I SA/Gl 97/08, LEX nr 494301). W pojęciu kontrahenta podatnika mieszczą się wszystkie podmioty, które dokonywały lub dokonują z podatnikiem czynności prawnych dwustronnych lub jednostronnych, odpłatnych lub nieodpłatnych, które były lub mogły być objęte podatkowym stanem faktycznym (zob. także pismo Ministerstwa Finansów z dnia 12 lipca 2005 r., SP1/768/033-235/1584/04/AA, Biul. Skarb. 2005, nr 4, s. 14).
Z uwagi na treść powyższych regulacji prawnych weryfikacja wnioskowanego do zwrotu VAT umożliwia organowi podjęcie niezbędnych działań w celu weryfikacji transakcji u kontrahenta skarżącej. W dniu [...]r. A. C. złożyła do Naczelnika Urzędu skarbowego w M. korektę deklaracji dla podatku od towarów VAT-7 za miesiąc [...] 2011r., w której wykazała kwotę podatku naliczonego do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni w wysokości [...] zł, wynikającą z faktur wystawionych przez Studio "B" z siedzibą we W..
W celu weryfikacji zasadności wnioskowanego zwrotu organ przeprowadził w dniach 17, 20-22, 24, 27 [...] oraz 4, 6, 11-14, 20, 21, 29 [...] i 2, 8, 18, 24, 25 [...] 2015r. kontrolę podatkową w zakresie rzetelności zadeklarowanych podstaw opodatkowania, zakończoną protokołem doręczonym Stronie skarżącej [...] 2015r. W wyniku ustalonych okoliczności i powziętych wątpliwości co do rzeczywistego przebiegu transakcji objętych zakwestionowanymi fakturami organ wszczął postępowanie podatkowe za miesiąc [...] i [...] 2011r. i postanowieniami z [...]r przedłużył termin zwrotu do czasu zakończenia postępowania podatkowego. Jak wynika z przedstawionych akt w tym okresie organ wzywał świadków na przesłuchania oraz osoby prowadzące dokumentację księgową skarżącej i wynajmujące jej lokal pod działalność; o terminie i miejscu przeprowadzania tych dowodów zawiadamiał C.; wystąpił do Spółek Turon i PGNiG o dokumenty związane z korzystaniem z mediów i rachunkami skarżącej; zwracał się do Strony o dostarczenie faktur oraz innych dokumentów księgowo-finansowych, dotyczących leasingowanych urządzeń; dokonywał weryfikacji kontrahentów skarżącej i występował do US we W.. Jednocześnie udzielał obszernych wyjaśnień podatniczce na składane przez nią pisma oraz sprawdzał w placówce pocztowej prawidłowość dokonywanych skarżącejdoręczeń pism. Tym samym, wobec poczynionych w trakcie kontroli ustaleń i powziętych przez kontrolujących wątpliwości co do rzetelności i prawidłowości transakcji zakupu urządzeń od Studio "B" z siedzibą we W., brak jest podstaw do stwierdzenia bezczynności organu mając na względzie podejmowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. działania i czynności sprawdzające. Tym bardziej, że strona skarżąca nie współdziałała z organem w wyjaśnianiu wątpliwości dowodowych, sama przedłużała terminy wyznaczane na przedstawianie konkretnych dokumentów.
Należy także zauważyć, że niniejszą skargę należy oceniać poprzez pryzmat zasady neutralności VAT. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) wielokrotnie wskazywał, że prawo podatników do odliczenia od VAT, który są zobowiązani zapłacić, VAT naliczonego z tytułu towarów i usług otrzymanych przez nich, stanowi zasadę podstawową wspólnego systemu VAT ustanowioną w prawie Unii. Prawo do odliczenia stanowi integralną część mechanizmu VAT i co do zasady nie może być ograniczane. System odliczeń ma bowiem na celu całkowite uwolnienie przedsiębiorcy od ciężaru VAT należnego lub zapłaconego w ramach jego całej działalności gospodarczej. Wspólny system VAT gwarantuje w ten sposób w zakresie ciężaru podatku neutralność wszystkich rodzajów działalności gospodarczej – niezależnie od jej celu lub wyników – pod warunkiem, że co do zasady ona sama podlega opodatkowaniu VAT (zob. w szczególności wyrok TSUE w sprawie: Gabalfrisa i in., EU:C:2000:145, pkt 44; Halifax i in., C-255/02, EU C 2006 121, pkt 78; Dankowski, C-438/09, EU C 2010 818, pkt 24).
Sądowi znane są jednak zjawiska nadużyć w tym zakresie, a identyfikacja w rozsądnym czasie postępowania podmiotów uczestniczących w takim obrocie jest rolą organów podatkowych. Nieefektywne prowadzenie i przedłużanie postępowań w tych sprawach pogłębia negatywne zjawisko i sprzeciwia się zasadzie pewności prawa i ułatwienia uczciwym podatnikom dokonywania czynności związanych ze stosowaniem VAT poprzez uwzględnienie, oprócz przypadków wyjątkowych, obiektywnego charakteru danej transakcji. Oczywiście nie jest sprzeczne z prawem wymaganie, by podmiot przedsięwziął wszystkie działania, jakich można od niego racjonalnie oczekiwać, w celu upewnienia się, że dokonywana przez niego transakcja nie prowadzi do udziału w przestępstwie podatkowym (zob. podobnie wyrok TSUE w sprawie: Teleos i in., C-409/04, EU C 2007 548, pkt 65, 68; Netto Supermarkt, EU C 2008 105, pkt 24), a krajowe organy administracyjne i sądowe powinny odmówić prawa do odliczenia, jeżeli zostanie udowodnione na podstawie obiektywnych przesłanek, że skorzystanie z tego prawa wiązałoby się z przestępstwem lub nadużyciem (zob. podobnie wyroki TS w sprawie: Kittel i Recolta Recycling, C-439/04 oraz C-440/04, EU C 2006 446, pkt 55; Mahagében Kft i David, C-80/11 i C-142/11, EU C 2012 373, pkt 42), jednak dopiero odmowa prawa do odliczenia daje podatnikowi możliwość wykazania swoich racji w stosownym postępowaniu.
Podkreślić należy, że podatniczka nie posiadała kompletnej dokumentacji księgowej, gdyż według jej oświadczenia uległa zaginięciu i nie podjęła czynności zmierzających do odtworzenia koniecznych dowodów.
Powyższe także wskazuje wyraźnie na konieczność przeprowadzenia przez organ dokładnej weryfikacji rozliczenia Skarżącej w odniesieniu do zasadności zwrotu VAT. Zatem rolą organu jest sprawdzenie transakcji podatniczki po stronie zakupu, jak i potem eksploatacji zakupionych urządzeń. Decyzja o tym czy taki zwrot podlega dodatkowej weryfikacji powinna być podejmowana z rozwagą albowiem wiąże się z koniecznością wypłaty odsetek za zwłokę w razie stwierdzenia zasadności zwrotu VAT. Przepis ten stanowi implementację art. 183 dyrektywy 112, który przewiduje, że jeżeli w danym okresie rozliczeniowym kwota odliczenia przekracza kwotę należnego VAT, państwa członkowskie mogą albo przenieść nadwyżkę na następny okres, albo dokonać zwrotu na ustalonych przez siebie warunkach. Z samej treści tego artykułu wynika, a w szczególności z wyrażenia "w oparciu o ustalone przez siebie warunki", że państwa członkowskie mają pewną swobodę w ustalaniu warunków zwrotu nadwyżki VAT (zob. wyroki TSUE w sprawie: Komisja/ Włochy, C-78/00, EU C 2001 579, pkt 32; Sosnowska, EU:C:2008:395, pkt 17). Nie ulega wątpliwości, że państwa członkowskie mają uzasadniony interes w podejmowaniu odpowiednich kroków w celu ochrony swych interesów finansowych, a zwalczanie oszustw, unikania opodatkowania i ewentualnych nadużyć jest celem uznanym i wspieranym przez dyrektywę 112 (zob. podobnie wyrok TS w sprawie: Halifax i in., EU C 2006 121, pkt 71 oraz Kittel i Recolta Recycling, EU:C:2006:446, pkt 54). Musi to jednak następować zgodnie z zasadą proporcjonalności, a zatem z zastosowaniem środków, które umożliwiają efektywne osiąganie celu.
Wynika z tego, iż termin na dokonanie zwrotu VAT zasadniczo może być przedłużony w celu przeprowadzenia stosownego postępowania i organ nie staje się bezczynny o ile przedłużenie nie wykracza poza to, co konieczne, by zakończyć procedurę weryfikacyjną (zob. analogicznie wyrok TSUE w sprawie Sosnowska, EU C 2008 395, pkt 27; Enel Maritsa Iztok 3, EU C 2011 298, pkt 53). Kontrola zasadności zwrotu VAT jest z założenia kontrolą doraźną, za pomocą której w sposób szybki powinna nastąpić weryfikacja wątpliwości w przedmiocie zasadności tego zwrotu. Szybkość ma tutaj aspekt kluczowy albowiem z jednej strony pozwala na skuteczne zidentyfikowanie potencjalnych oszustów w zakresie VAT i zastosowanie adekwatnych środków wobec tych podmiotów, jak też ochronę rzetelnych podatników, którzy funkcjonują w systemie VAT przed narażeniem ich na straty ekonomiczne. Procedura ta jednak nie powinna wykraczać poza to co jest konieczne dla takiej weryfikacji i powodować, że uzyskanie takiego zwrotu jest nadmiernie utrudnione lub w praktyce wręcz niemożliwe (por. wyrok TS w sprawie Petroma i in. C-271/12, EU C 2013 297, pkt 28).
Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy należy podkreślić, że organ wszczął kontrolę podatkową w zakresie zasadności deklarowanego zwrotu VAT i postanowieniem z [...] dokonał przedłużenia terminu jego zwrotu. Następnie wszczął postępowanie podatkowe i przedłużył termin zwrotu VAT do czasu jego zakończenia. Natomiast w odpowiedzi na przedmiotową skargę ustosunkował się obszernie do podnoszonych zarzutów wskazując konkretne argumenty potwierdzające aktualne prowadzenie opisywanych czynności. Poza tym treść protokołu pokontrolnego potwierdza zasadność podjętych przez organ wątpliwości i konieczność weryfikacji wnioskowanego zwrotu VAT. Stąd też należy uznać, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiła bezczynność organu w zakresie kontroli zasadności zwrotu podatku od towarów i usług.
Wobec przedstawionych wyżej uwarunkowań faktycznych i prawnych zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku. Natomiast argumenty Skarżącej i wnoszone w pkt 4 – 13 zastrzeżenia co do prawidłowości podejmowanych czynności mogą stanowić zarzuty w ewentualnym środku zaskarżenia od wydanych w przyszłości przez organ decyzji wymiarowych.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło