III SO/Gl 9/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu w dniu 21 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. R. o wymierzenie grzywny ,,A’’ w Z. w trybie art. 55 § 1 ppsa w przedmiocie informacji publicznej postanawia: odmówić wymierzenia grzywny. Pismem z [...] r. K. R. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika domagał się wymierzenia grzywny Dyrektorowi ,,A’’ (dalej jako organ) za nieprzekazanie w terminie ustawowym skargi z [...] r. na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Domagał się nadto zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wniosek został złożony w następującym stanie faktycznym wynikającym nie tylko z wniosku skarżącego, lecz z akt postępowań będących w dyspozycji tutejszego Sądu: Dnia [...] r. skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jednak organ w terminie ustawowym nie udzielił żądanych informacji. W konsekwencji [...] r. skarżący złożył skargę na bezczynność, która jednak nie została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez organ. Wskutek wniosku o nałożenie grzywny za nieprzekazanie akt, tutejszy Sąd postanowieniem z [...] r., sygn. akt III SA/Gl 2/20, wymierzył organowi grzywnę w kwocie [...] zł. Wobec tego, że organ nie przekazał akt do Sądu, sprawa została rozpoznana na podstawie skargi i wyrokiem z [...] r., sygn. akt III SAB/Gl 121/20 tutejszy Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt oraz stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący nadal pozostawał na stanowisku, że jego wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie został załatwiony, zatem [...] r. wniósł o wymierzenie grzywny w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako ppsa), za niewykonanie wyroku, a sprawa zawisła pod sygnaturą akt III SA/Gl 9/21. Wyrokiem z [...] r. Sąd oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że wyrok zobowiązujący organ do załatwienia wniosku strony o udostępnienie informacji publicznej stał się prawomocny [...] r. i został doręczony organowi [...] r. czyli termin do jego wykonania upłynął [...] r. Po tej dacie organ nie udzielił ponownej informacji uznając, że dokumenty wysłane [...] r. odpowiadały w pełnym zakresie na wniosek skarżącego z [...] r. Sąd uznał, że w odpowiedzi na skargę organ wykazał załatwienie wniosku o udzielenie informacji skarżącemu. Sąd w sprawie o bezczynność organu nie znał tych faktów, a wręcz był utwierdzany o bezczynności organu przez skarżącego reprezentowanego przez zawodowego pełnomocnika. W ocenie Sądu, ponieważ organ wykazał, że wniosek skarżącego został zrealizowany a informacja publiczna udzielona w pełnym zakresie, działając na podstawie art. 151 ppsa Sąd oddalił skargę w sprawie o nałożenie grzywny w trybie art. 154 ppsa. Strona powyższy wyrok zaskarżyła skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a sprawa oczekuje na rozstrzygnięcie. W konsekwencji wyrok tutejszego Sądu III SA/Gl 9/21 oddalający skargę w przedmiocie wymierzenia grzywny organowi za niewykonanie wyroku stwierdzającego bezczynność III SAB/Gl 121/20 pozostaje nieprawomocny. Dnia [...] r. skarżący wniósł za pośrednictwem organu kolejną skargę na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej w zakresie dalszej bezczynności, której organ dopuścił się w związku ze złożonym w dniu [...] r. wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. W związku z nieprzekazaniem przez organ skargi oraz odpowiedzi na skargę wraz z aktami administracyjnymi do Sądu w terminie ustawowym, tutejszy Sąd, na wniosek skarżącego, postanowieniem z [...] r., sygn. akt III SO/Gl 4/21 nałożył na organ grzywnę na podstawie art. 55 § 1 ppsa. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że przesłankami uprawniającymi sąd do wymierzenia grzywny organowi jest stosowny wniosek skarżącego oraz stwierdzenie niezastosowania się przez organ do obowiązków z art. 54 § 2 ppsa. Oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 ppsa pełni bowiem również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy więc także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (zob. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09, ONSA/WSA 2010/1/2). Sąd uznał, że niemożliwą do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ, do którego skarga wpłynęła nie przekazuje jej do właściwego Sądu. Od daty złożenia skargi to Sąd jest właściwy do jej rozpoznania, a nie organ nawet wówczas, gdy sam uznaje skargę za bezzasadną, albo stwierdza, że swój obowiązek uprzednio wykonał. Sąd nie mógł akceptować sytuacji, w której organ zastępuje Sąd i poprzez nieprzekazanie skargi pozbawia stronę konstytucyjnego prawa do sądu. O prawie do sądu nie może zatem decydować organ nie przekazując akt sprawy Sądowi, ani nie udzielając odpowiedzi na skargę, do czego jest zobowiązany na podstawie art. 54 § 2 ppsa. O zasadności wymierzenia grzywny wówczas przesądziło i to, że zaniechanie organu, który po raz pierwszy nie przekazał akt sprawy skutkowało wydaniem wyroku zobowiązującego organ do udostępnienia informacji publicznej, przy czym dopiero w sprawie o nałożenie grzywny za niewykonanie wyroku zostało ustalone, że organ stosownej odpowiedzi udzielił. Pomimo wymierzenia grzywny opisanym wyżej postanowieniem za nieprzekazanie skargi z [...] r. organ nadal nie przekazał skargi ani akt administracyjnych, zatem skarżący dnia [...] r. złożył ponowny wniosek o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 ppsa, który jest przedmiotem rozpoznania w sprawie o sygn. akt III SO/Gl 12/21. Skarżący bowiem stanął na stanowisku, że dopuszczalne jest wielokrotne nakładanie grzywny na organ, który uporczywie uchyla się od realizacji obowiązków ustawowych. W niniejszej sprawie zaś (III SO/Gl 9/21) skarżący podniósł, że [...] r. złożył ponowną skargę na bezczynność organu w zakresie nierozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej (z [...] r. – dopisek Sądu) obejmującą dalszy okres bezczynności, tj. od [...] r. z dodatkowym żądaniem stwierdzenia rażącego naruszenia prawa i wymierzenia grzywny. Dnia [...] r. odpis wniosku o wymierzenie grzywny doręczono organowi, który w wyznaczonym piętnastodniowym terminie nie zajął stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Po części uzasadnienie niniejszego postanowienia pozostaje zbieżne z tym, sporządzonym do postanowienia w sprawie III SO/Gl 12/21. Nie wynika to jednak z nierozpoznania istoty niniejszej sprawy przez Sąd, lecz z tożsamości stanu faktycznego obu spraw. Zgodnie z art. 54 § 2 ppsa organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Termin ten ulega jednak skróceniu do 15 dni w przypadku skarg składanych w sprawach o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 – dalej zwana udip). Stosownie natomiast do treści art. 55 § 1 ppsa, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w § art. 54 § 2 ppsa, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wysokość grzywny wskazanej w art. 154 § 6 ppsa określa się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Z komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z [...] r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2020 r. wynika, że wynagrodzenie to wyniosło [...] zł. W ocenie Sądu wniosek o nałożenie grzywny jest niezasadny. Sądowi rozpoznającemu kolejne wnioski o wymierzenie grzywny organowi znane jest stanowisko sądów administracyjnych co do dopuszczalności wielokrotnego nakładania grzywny na organ uporczywie nieprzekazujący do sądu akt sprawy wraz ze skargą i z odpowiedzią na skargę. Stanowisko to jednak nie może być przyjmowane jako precedens każdorazowo obligujący Sąd do nałożenia grzywny. Przepis art. 55 § 1 ppsa decyzję co do orzeczenia grzywny pozostawia ocenie Sądu rozpoznającego taki wniosek. W stanie faktycznym niniejszej sprawy należy bowiem mieć na uwadze to, że skarżący składa kolejne skargi na bezczynność organu w zakresie rozpoznania tego samego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Jakkolwiek wyłącznie właściwym do rozpoznania tych skarg pozostaje Sąd administracyjny i organ nie może w tym zakresie zastępować Sądu, to jednak grzywna w niniejszej sprawie nie spełni swojego celu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Rolą sądu jest kontrola działalności administracji publicznej, a nie ciągłe wymierzanie grzywien w sytuacji, w której poprzednio nałożone grzywny i tak nie zdyscyplinowały organu. Sądowi bowiem z akt postępowań prowadzonych między stronami wiadomym jest, że organowi wymierzono już trzy grzywny, z których żadna nie odniosła celu prewencyjno-dyscyplinującego. Należy mieć na uwadze i tą okoliczność, że skarżący de facto nie ponawia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, lecz ogranicza się do składania skarg na bezczynność w zakresie rozpoznania tego samego wniosku. Co do bezczynności w zakresie rozpoznania tego wniosku Sąd już wypowiedział się w wyroku o sygnaturze III SAB/Gl 121/20 stwierdzając bezczynność organu. Owszem, w skardze z [...] r. skarżący rozszerzył żądanie o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie grzywny. Niemniej jednak ocena zasadności skargi może zostać dokonana na podstawie odpisu skargi, jak miało to miejsce w sprawie III SAB/Gl 121/20. Nie należy zapominać o jeszcze jednej roli sądów administracyjnych, niewyrażonej wprost w ustawie, ale wynikającej pośrednio z pozycji ustrojowej sądów. Otóż wyrok sądowy ma tę moc, że ostatecznie rozstrzyga zaistniały między stronami spór. Nie jest zatem pożądaną z punktu widzenia porządku prawnego sytuacja, w której spór pozostaje nierozstrzygnięty. Otwartą bowiem wówczas pozostaje kwestia pewności co do przysługujących stronom praw i ciążących na nich obowiązków oraz zgodności z prawem działania bądź bezczynności organu. Grzywna zatem ma przymusić organ do poddania sporu ocenie Sądu. Lecz jeśli mimo jej nałożenia w sprawach pozostających w związku ze złożoną skargą organ nie wykonuje ciążących na nim obowiązków, to nałożenie kolejnej grzywny w stanie faktycznym niniejszej sprawy, staje się niezasadne. Mając na uwadze powyższe Sąd postanowił jak w sentencji.