IV SA/Gl 1005/15
WyrokWSA w Gliwicach2016-04-20
Skład orzekający: Beata Kalaga - Gajewska, Renata Siudyka, Edyta Żarkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zmienić ostateczną decyzję przyznającą świadczenie rodzinne na podstawie art. 155 K.p.a., jeśli przepis szczególny (art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych) jest interpretowany przez organy w sposób ograniczający prawo strony, a orzecznictwo sądowe (uchwała NSA I OPS 15/13) wskazuje na odmienną, korzystniejszą dla strony wykładnię?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może zmienić ostateczną decyzję przyznającą świadczenie rodzinne na podstawie art. 155 K.p.a., nawet jeśli decyzja ta została wydana w oparciu o przepis szczególny, pod warunkiem, że przepis ten nie sprzeciwia się zmianie, a interes strony (zgodny z prawem i zasadami współżycia społecznego) przemawia za zmianą. W sytuacji, gdy organy błędnie zinterpretowały przepis materialny, a orzecznictwo sądowe wskazuje na prawidłową wykładnię, która jest korzystniejsza dla strony, zmiana decyzji w trybie art. 155 K.p.a. jest dopuszczalna i prowadzi do rozstrzygnięcia zgodnego z prawem.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego na dziecko F.Z. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania tego dodatku, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca następnie wniosła o zmianę decyzji na podstawie art. 155 K.p.a., powołując się na orzecznictwo NSA wskazujące, że dodatek taki przysługuje na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu. Organy odmówiły zmiany, uznając, że art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest przepisem szczególnym uniemożliwiającym zmianę decyzji już skonsumowanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi S.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] nr [...].
W dniu 21 listopada 2013 r. S.Z. (dalej skarżąca) złożyła wniosek do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci J., S. i F. Z. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dzieci S.Z. i F.Z., dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na S.Z., dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko J.Z. na rok szkolny 2014/2015.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. przyznał skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego: na S.Z. w kwocie 77,- zł. miesięcznie na okres od 01.11.2013r. do 31.10.2014 r.; na F.Z. w kwocie 7,- zł. miesięcznie na okres od 01.11.2013 r. do 31.10.2014 r.; na J.Z. w kwocie 106,- zł. miesięcznie na okres od 01.11.2013 r. do 31.10.2014 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko S.Z. w kwocie 400,- zł. miesięcznie na okres od 0.11.2013 r. do 31.10.2014r.; dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 na dziecko J.Z. w kwocie 100,- zł. jednorazowo w kwocie 100,- zł. z wypłata od dnia 25.09.2014 r.; dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko F.Z. w kwocie 80,- zł. miesięcznie na okres od 01.11.2013 r. do 31.10.2014 r., a także odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko F.Z. w okresie od 0.11.2013 r. do 31.10.2014 r.
Po rozpatrzeniu odwołania, od powyższej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem – F.Z. w okresie od 0.11.2013 r. do 31.10.2014 r. z tytułu korzystania z urlopu wychowawczego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]r.
Wnioskiem z dnia 20 maja 2015 r., skierowanym do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S., skarżąca domagała się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 K.p.a.
Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją własną z dnia [...] r.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S., odmówił skarżącej zmiany decyzji własnej z dnia [...] r. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał m.in., iż w jego ocenie w przedmiotowej sprawie art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 114 z późn. zm., zwanej dalej: "ustawa o świadczeniach rodzinnych") jest przepisem szczególnym, który uniemożliwia dokonanie zmiany rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia [...] r., na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, zwanej dalej w skrócie jako: "K.p.a.").
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca, domagając się jej uchylenia w całości i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez zmianę decyzji z dnia [...] r., ewentualne jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, zwłaszcza art. 155 K.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z uchwałą NSA z dnia 26 czerwca 2014 r. o sygn. akt I OPS 15/13, w której jednoznacznie wskazano, że dodatek do zasiłku rodzinnego przysługuje na każde z dzieci urodzonych z mnogiej ciąży podczas jednego porodu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu zaznaczyło, że skarżąca w dniu 21 listopada 2013 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego na dzieci J., S. i F.Z.. Następnie organ I instancji decyzją z dnia [...] r. przyznał na okres od 01.11.2013 r. do 31.10.2014 r. prawo do zasiłku rodzinnego na S., F. i J. Z. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko S.Z.; dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 na dziecko J.Z.; dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko F.Z., a także odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko F.Z. Pismem, które wpłynęło do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w dniu 09.06.2015 r., skarżąca wskazała, że w sytuacji, gdyby jej wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nie został uwzględniony wnosi o zmianę wskazanej decyzji na podstawie art. 155 K.p.a. Organ pierwszej instancji postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. odmówił wznowienia postępowania w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu - na F.Z.. Natomiast decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji odmówił skarżącej zmiany decyzji własnej z dnia [...] r. Zdaniem organu odwoławczego, zmiana decyzji ostatecznej na mocy art. 155 K.p.a. może dotyczyć wyłącznie decyzji jeszcze nie skonsumowanej. Oznacza to, że chodziłoby o decyzją aktualną w tym znaczeniu, że na jej podstawie skarżąca nadal otrzymywałaby świadczenie z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości 400,-zł. Nie jest jednak możliwe wzruszenie decyzji ostatecznej już skonsumowanej. Skarżąca, w trybie art. 155 K.p.a., już po zakończeniu okresu zasiłkowego 2013/2014 wniosła o zmianę decyzji odmawiającej jej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko F.Z. w okresie od 0.11.2013 r. do 31.10.2014 r.
W skardze z dnia 1 października 2015 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, czyli na syna F.Z. w okresie od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. W jej uzasadnieniu zaznaczyła, że zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych w przypadku dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu przysługuje na każde dziecko zasiłek rodzinny w wysokości 400, - zł. oraz dodatek do tego zasiłku, w tym również z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Natomiast wadliwa interpretacja przepisu prawa materialnego przez organy orzekające w sprawie doprowadziła do naruszenia art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z uchwałą NSA z dnia 26 czerwca 2014 r. o sygn. akt I OPS 15/13, w której jednoznacznie wskazano, że dodatek do zasiłku rodzinnego przysługuje na każde z dzieci urodzonych z mnogiej ciąży podczas jednego porodu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć w niej zastosowanie niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Jednak ta kontrola nie obejmuje oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r. o sygn. akt I OSK 1403/08, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA, pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOS), jak również nie pozwala na przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na przywołany zakres uprawnień sądów administracyjnych.
W tym zakresie uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola jej legalności wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na jej wynik, zatem obie decyzje organów orzekających powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem tak rozumianej kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w K. z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] r., nr [...], mocą której odmówiono skarżącej zmiany decyzji z dnia [...] r. na podstawie art. 155 K.p.a., bowiem art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest przepisem szczególnym, który uniemożliwia dokonanie zmiany wcześniej wydanego rozstrzygnięcia.
W tym miejscu zaznaczyć przyjdzie, że nie sposób się zgodzić ze stanowiskiem organu I, jak i II instancji, iż w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy niedopuszczalna jest zmiana ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia [...] r., na podstawie art. 155 K.p.a.
Na wstępie rozważań przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 155 K.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Dla zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, niezbędne jest spełnienie czterech wymienionych w przepisie przesłanek: istnienie decyzji ostatecznej, za jej uchyleniem lub zmianą winien przemawiać interes społeczny lub słuszny interes strony, niezbędna jest zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji oraz brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych. Z redakcji wskazanego przepisu wynika także, że decyzja wydawana w tym trybie ma charakter uznaniowy, zatem uchylenie lub zmiana rozstrzygnięcia pozostawiona jest uznaniu organu administracyjnego. Rozważając wskazane przesłanki stwierdzić należy, iż nie budzi wątpliwości spełnienie pierwszej z przesłanek, gdyż decyzja organu I instancji z dnia [...] r., której zmiany domaga się skarżąca, jest decyzją ostateczną. Nadto, za uchyleniem lub zmianą przedmiotowej decyzji niewątpliwie przemawia interes społeczny, którego wyrazicielem w okolicznościach sprawy jest słuszny interes skarżącej. Zmiana przedmiotowej decyzji będzie społecznie akceptowalna w warunkach państwa prawa i pożądana ze względu na cel jaki ma osiągnąć a wyrażany zasadą równego traktowania osób pozostających w takiej samej sytuacji, poprzez realizowanie prawa do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługującego do zasiłku rodzinnego na każde z dzieci urodzone podczas jednego porodu.
Niewątpliwie interes strony skarżącej jest słuszny, bo jest on zgodny z prawem i zasadami współżycia społecznego. Pogląd o przysługiwaniu prawa do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługującego na każde z dzieci urodzone podczas jednego porodu, a nie tylko na jedno (wybrane dowolnie przez organ, jak stało się to w przypadku skarżącej) jest jednoznacznie prezentowany w orzecznictwie sądowym (por. uchwała NSA z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt I OPS 15/13, wyroki NSA: z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 2857/13, z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt OSK 66/14, z dnia 10 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1834/13 - dostępne CBOS).
Bezsprzecznie spełniona jest i kolejna z przesłanek, a mianowicie zgoda skarżącej na zmianę decyzji w trybie omawianego przepisu art. 155 K.p.a., konsekwentnie i jednoznacznie wyrażona, a potwierdzona analizą akt administracyjnych (k. 22 i 25 akt administracyjnych).
Zdaniem składu orzekającego nie budzi wątpliwości spełnienie ostatniej z przesłanek dopuszczających zastosowanie przepisu art. 155 K.p.a., jako że wśród obowiązujących przepisów prawa nie ma przepisu szczególnego, który sprzeciwiałby się zmianie omawianej decyzji ostatecznej. W szczególności nie jest takim przepisem art. 10 ani też art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl tego ostatniego przepisu, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Ten tryb zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej będzie miał zastosowanie w zupełnie odmiennych przypadkach, niż okoliczności przedmiotowej sprawy. Przede wszystkim, stosownie do art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, aby zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej w oparciu o tę podstawę była możliwa, musi wystąpić zmiana sytuacji faktycznej lub prawnej, opisana w tym przepisie, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.
Ustawodawca poczynił założenie, że decyzja która ma być zmieniana lub uchylana w trybie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a świadczeniobiorca spełnia wszelkie przesłanki do jego uzyskania w dacie wydawania decyzji. Omawiana instytucja w założeniu ma bowiem zastosowanie do sytuacji faktycznych, gdy w trakcie wypłaty świadczenia wystąpiła jedna z okoliczności, o których stanowi komentowany przepis, czyli zmianie uległ "pierwotny" stan sprawy (z chwili ustalania prawa do świadczenia), a która spowodowała konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji (por. Katarzyna Małysa-Sulińska (red.), Anna Kawecka, Joanna Sapeta, Komentarz do art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, System Informacji Prawnej Lex). W warunkach kontrolowanej sprawy brak jest analogii z przywołanymi założeniami.
W tym miejscu dostrzec trzeba, iż uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OPS 15/13, podjęta została w dniu 24 czerwca 2014r., a więc przed ustaleniem prawa do świadczenia na rzecz skarżącej i nie spowodowała bezpośredniej zmiany przepisu art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to niewątpliwie w dacie rozstrzygania przez organ I instancji, tj. [...] r. istniały i znane były temu organowi pozytywne przesłanki do przyznania skarżącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu, wynikające z przywołanej uchwały.
Nie wystąpiła również żadna zmiana w sytuacji skarżącej opisana w normie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Z kolei zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 K.p.a., odmiennie niż przewiduje to art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", przy uwzględnieniu normy prawa materialnego, na podstawie której tę decyzję "pierwotną" wydano.
Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 K.p.a. uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Zatem, dokonując oceny decyzji, w stosunku do której skarżąca domaga się zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 K.p.a., konieczne jest poddanie ocenie także przepisu prawa materialnego, na podstawie którego wydano decyzję "pierwotną" (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 86/11, dostępny CBOS).
Tryb nadzwyczajny z art. 155 K.p.a. wymaga zatem tego samego stanu faktycznego i prawnego. Niewątpliwym jest, iż w okolicznościach niniejszej sprawy mamy do czynienia z tym samym stanem faktycznym i prawnym. Podjęcie przez NSA uchwały z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13, nie skutkowało zmianą przepisu art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a jedynie prawidłową jego wykładnią. Nie uległ zmianie także ustalony pierwotnie stan faktyczny sprawy.
W tym stanie rzeczy, wszystkie przesłanki z art. 155 K.p.a. zostały spełnione, a tym samym, w okolicznościach faktycznych i prawnych ustalonych dla potrzeb niniejszej sprawy, dopuszczalne było zastosowanie wskazanego trybu nadzwyczajnego.
Zdaniem składu orzekającego, na drodze do zmiany przedmiotowej decyzji ostatecznej z dnia [...] r. nie stoi również fakt, iż przedmiotowej decyzja wydana m.in. w oparciu o art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest decyzją związaną.
Zasadność poglądu o niestosowaniu nadzwyczajnych trybów z art. 154 i art. 155 K.p.a. w stosunku do decyzji związanych ma miejsce wówczas, gdy decyzja o charakterze związanym wydana w postępowaniu zwykłym podjęta została zgodnie z obowiązującym prawem, wówczas to zmiana lub uchylenie takiej decyzji w trybie art. 154 i art. 155 K.p.a. mogłoby prowadzić do naruszenia prawa. Stąd też, poprawność takiego ustalenia zależy od konkretnego przypadku, w ocenie którego rozważenia wymaga, czy decyzja związana wydana została zgodnie z prawem, a tym samym, czy zmiana lub uchylenie decyzji związanej doprowadzi faktycznie do stanu sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym. Niewątpliwie na podstawie wskazanych przepisów może być zmieniona lub uchylona decyzja ostateczna prawidłowa, wydana zgodnie z przepisami prawa, jak i decyzja wadliwa.
Celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Jeżeli rozstrzygnięcie nie jest zgodne z prawem możliwe jest jego wzruszenie przy pomocy niekonkurencyjnych trybów nadzwyczajnych. Jeżeli nie zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności lub przesłanki wznowieniowe, to ocena wadliwości może być przedmiotem postępowania o uchylenie lub zmianę decyzji odpowiednio w trybie art. 154 lub art. 155 K.p.a. (por. wyroki NSA z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 1932/13 oraz z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 339/10, dostępne CBOS). Decyzja ostateczna z dnia [...] r. została wydana na podstawie art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, niemniej jednak niewątpliwie w wyniku wadliwej jego wykładni. Zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie to właśnie zmiana ostatecznej decyzji w trybie art. 155 K.p.a. spowoduje, iż zostanie podjęte rozstrzygnięcie zgodne z przepisami prawa materialnego. Dodatkowo, przeszkody do zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...] r. nie może stanowić również upływ okresu na jaki świadczenie zostało skarżącej przyznane. Niewątpliwie uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji na podstawie art. 155 K.p.a. następuje ze skutkiem prawnym ex nunc, a nie ex tunc, tak jak w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 § 1 K.p.a. Dodać przy tym należy, że rzeczą organu administracji jest prowadzenie postępowania wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.). W tych okolicznościach, w państwie prawa skarżąca nie powinna ponosić tak daleko idących i dotkliwych finansowo konsekwencji niedziałania organu w terminie, a wskazane naruszenie procedury niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną przez w motywach niniejszego wyroku i dokona ponownej oceny wniosku skarżącej o zmianę decyzji w trybie art. 155 K.p.a. (pismo skarżącej z dnia 9 czerwca 2015 r., k. 25 akt administracyjnych).
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło