IV SA/Gl 1046/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2018 r. przy udziale - sprawy ze skargi J.P. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 - dalej "kpa"), art. 235¹ ustawy z 29 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (tj. Dz. U. z 2016 r., poz.1666 ze zm., dalej "kp") oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367, dalej rozporządzenie wykonawcze), po rozpatrzeniu odwołania J.P. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. z [...]r. nr [...]odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej: przewlekłe choroby układu ruchu, zapalenie okołostawowe barku - wymienionej w poz. 9/4 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1¹ kp. Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z 10 listopada 2016 r. (5 grudnia 2016 r. - data wpływu do organu) J.P., emeryt, uprzednio zatrudniony jako konserwator magazynowy, odbiorca i dostawca materiałów, operator suwnicy manipulacyjno-transportowej, operator samojezdnych urządzeń technologicznych, operator samojezdnych urządzeń transportowych, magazynier, operator urządzeń technologicznych, suwnicowy w latach 1979 do 2016 r. w A w D. (uprzednio B) zgłosił podejrzenie choroby zawodowej – obustronne przewlekłe zapalenie okołostawowe barku, spowodowane sposobem wykonywania pracy. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że J.P. pracował w latach 1979-2016 w warunkach narażenia na przewlekłe choroby układu ruchu spowodowane sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku. Jednakże podejrzewana choroba zawodowa nie została u J.P. rozpoznana przez upoważnione jednostki orzecznicze I i II stopnia (por. orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - w skrócie: "WOMP" z [...]r. nr [...] i oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S..- w skrócie: "IMPZS" z [...]r. nr [...]). Przeprowadzone badania nie potwierdziły występowanie u badanego choroby zawodowej a organ nie znalazł podstaw do kwestionowania wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich. Powyższe ustalenia skutkowały wydaniem [...] r. decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłe choroby układu ruchu, zapalenie okołostawowe barku - wymienionej w poz. 9/4 wykazu chorób zawodowych. We wniesionym odwołaniu J.P. podkreślił, że organ odmówił stwierdzenia choroby zawodowej ze względu na rozpoznaną jednostronność zmian zapalnych dotyczących tylko barku prawego przy pracy wykonywanej oburącz. Stwierdzono obustronne uszkodzenie stożka rotatorów, które po stronie prawej dają obraz przewlekłego zapalenia okołostawowego. Organ orzeczniczy II instancji stwierdził natomiast zwyrodnienie kręgosłupa szyjnego, krzyżowo-lędźwiowego i stawu obojczykowo-barkowego, uszkodzenie stożka rotatora po stronie lewej bez cech zapalnych okołostawowych i pomimo sprzeczności w tych orzeczeniach oraz faktu leczenie się wnioskodawcy z powodu przewlekłego zapalenia okołostawowego obu barków organ odmówił uznania zawodowej przyczyny jego choroby. W toku postępowania odwoławczego skarżący przesłał aktualne wyniki badań potwierdzające jego stan zdrowia. Zaskarżoną decyzja z [...] r. Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie uwzględnił podniesionych przez J.P. argumentów i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w toku postępowania administracyjnego został wyczerpany dwuszczeblowy tryb diagnostyczno-orzeczniczy przewidziany przepisany przepisami rozporządzenia i dlatego w obecnym stanie prawnym nie jest możliwe przeprowadzenie kolejnych badań lekarskich. Nadto wskazał, że w trakcie postępowań diagnostycznych w obu jednostkach orzeczniczych uzyskano merytoryczną zgodność co do braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy. J.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, gdy nie zgodził się z treścią zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 w związku z art.75 § 1 i art. 78 § 1 kpa oraz art. 80 tej ustawy poprzez niedopuszczenie dowodu w postaci historii choroby z 14 sierpnia 2017 r. potwierdzającej nasilenie się u skarżącego dolegliwości bólowych barku lewego, oraz błędne uznanie, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie nie są wzajemnie sprzeczne i nie uwzględniają wszystkich okoliczności wykonywanej przez skarżącego pracy. W odpowiedzi na skargę, organ przytoczył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie 13 lutego 2018 r. skarżący wyjaśnił, że cierpi na dolegliwości obustronne. Przedłożył zaświadczenia lekarskie z 6 lutego i 19 stycznia 2018 r., z których wynika nasilenie bólowe barku lewego, grozi mu operacja. Podkreślił, że leczy się od paru lat a od maja 2016 r. nie pracuje. Jest praworęczny ale w pracy używał obu rąk. W prawym barku również odczuwa ból, który przechodzi po blokadach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm.), dalej "ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postepowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną postawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Orzeka na podstawie akt sprawy. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji należy wskazać, że zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy (kp), za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 235² kp rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą, zwłaszcza z jej rodzajem i charakterem oraz sposobem wykonywania. Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 kp Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, które określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zgodnie z § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na postawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zatem dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest spełnienie jednoczesne dwóch ustawowych przesłanek: • rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do wskazanego rozporządzenia; • stwierdzenie przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ inspekcji sanitarnej zobowiązany jest ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie poza sporem jest to, że u byłego pracownika B a obecnie A SA stwierdzono brak podstaw do stwierdzenia przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłe zapalenie okołostawowe barku wymienione w pozycji 19/4 wykazu chorób zawodowych. Jak wynika z orzeczenie z 7 marca 2017 r. skarżący od 2009 r. cierpi na bóle stawu barkowego prawego a od 2014 r. barku lewego z tym, że od roku 2016 nasiliły się bóle w lewej kończynie górnej. Stosowane blokady przeciwbólowe są nieskuteczne. W oparciu o przedstawiona dokumentację lekarską z 7 czerwca i 5 lipca 2016 r., badanie kliniczne i ortopedyczne rozpoznano obustronne uszkodzenie stożka rotatorów, po stronie prawej zmiany zapalne dające obraz zwykłego zapalenia okołostawowego barku. W podsumowaniu organ orzeczniczy stwierdził, że czynności zawodowe skarżącego nie wymagały ciągłej pracy kończyn górnych ponad linią barków, jak również jednostronność zmian zapalnych dotyczących tylko barku prawego przy pracy wykonywanej oburącz nie znaleziono podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku. Orzeczenie to zostało podtrzymane przez organ orzeczniczy II stopnia z 24 maja 2017 r., który nie znalazł podstaw do stwierdzenia u badanego choroby zawodowej. Stwierdził dodatkowo zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego z objawami korzeniowymi oraz odcinku krzyżowo-lędźwiowym, zmiany zwyrodnieniowe w stawie obojczykowo - barkowym, uszkodzenie stożka rotatora po stronie lewej bez cech zapalnych okołostawowych. Skarżący kwestionował wyniki badań, podnosząc, że są wzajemnie sprzeczne oraz, ze bóle stawu barkowego lewego narastają, bez poprawy po lekach, co potwierdza zaświadczenie z 27 kwietnia i 27 lipca 2017 r. Powyższe wskazuje na przewlekłość schorzenia. Dodatkowo podkreślił, że był narażony na drgania obciążające zwłaszcza staw barkowy kończyn górnych. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wystąpienie obu przesłanek pozwalających na uznanie stwierdzonego u J.P. schorzenia za chorobę zawodową. Organy obu instancji uznały, że pracował w warunkach narażenia na chorobę zawodową, jednakże sposób jej wykonywania, bez unoszenia kończyn górnych ponad linie barków, nie uzasadnia uznania jej zawodowego pochodzenia. Powyższe ustalenie wynika z opisu samego skarżącego zawartego w Karcie oceny narażenia zawodowego, Skierowaniu na badania czy protokołu wyjaśnień z 19 grudnia 2016 r. (k. 1, 2 i 4 akt). Podkreślał wymuszona pozycje ciała – siedząca z pochylenie, ręce odwiedzione do tyłu manipulowanie sternikami i przyciskami suwnicy, czy prace porządkowe, pchanie, podwieszanie materiału przy dostawach. Od 2009 r. zaczął odczuwać bóle stawu barkowego prawego a od 2014 barku lewego, które trwają do nadal (k. 8, 26). To czyni zarzut braku uznania zawodowej przyczyny schorzenia nieskutecznym. Należy też podkreślić, że wydane w kontrolowanej sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, którą organ prowadzący postępowanie jest związany. Organ prowadzący sprawę, której przedmiotem jest istnienie podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, nie jest uprawniony do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej, prowadzący do odmiennego rozpoznania schorzenia czy też jego wykluczenia. Związanie organu wydanym przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą orzeczeniem w sprawie chorób zawodowych wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika (czy byłego pracownika) kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (vide: wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych oraz wyrok NSA z 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2237/14). W kontrolowanej sprawie organ oceniał pracę skarżącego w latach 1979 do 2016 w warunkach narażenia narażeniem zawodowego ale nie stwierdził związku stwierdzonej choroby ze sposobem wykonywania pracy, co wyklucza stwierdzenie choroby zawodowej objętej wnioskiem. Organ dysponował jednoznacznymi orzeczeniami lekarskimi z 7 marca i 24 maja 2017 r. zawierającymi prawidłowe uzasadnienie, które wbrew twierdzeniu skarżącego nie są sprzeczne ale się wzajemnie uzupełniają. Należy podkreślił, że orzeczenie jednostki II stopnia zostało wydane po konsultacji ortopedycznej oraz neurologicznej. Stwierdził zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego oraz lędźwiowego oraz stawu obojczykowo-barkowego ale bez cech zapalnych okołostawowych, a zwłaszcza przewlekłych. Podkreślić należy, że w badaniu z 7 marca 2017 r. stwierdzono zwykłe zapalenie stawu barkowego prawego, którego nie potwierdzono w badaniu z 24 maja 2017 r. nie stwierdzono też cech zapalnych po stronie lewej. Organu stwierdziły u skarżącego chorobę i dolegliwości, które nie uprawniają do uznania za chorobę zawodową. Innymi słowy nie każda choroba narządu ruchu może być uznana za chorobę zawodową nawet jeżeli cierpi na nią osoba, która była narażona na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, ale tylko taka, która odpowiada opisowi choroby ujętej w poz. 19/4 wykazu i była związana ze sposobem wykonywania pracy. Zdaniem Sądu dokonana przez ograny inspekcji sanitarnej ocena zgromadzonych środków dowodowych nie przekroczyła granic swobodnej oceny dowodów, a wydane rozstrzygnięcia zasługują na akceptację. Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych przepisów procesowych a przedstawione przez skarżącego zaświadczenia o stanie zdrowia załączone do pisma z 16 sierpnia 2017 r. odnoszą się do dolegliwości stawu barkowego lewego, co znajduje odzwierciedlenia w opinii z 24 maja 2017 r. nie było zatem podstaw do wystąpienia o opinie uzupełniające. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.