IV SA/Gl 1135/14
WyrokWSA w Gliwicach2015-01-21
Skład orzekający: Teresa Kurcyusz-Furmanik, Stanisław Nitecki, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 K.p.a. uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, mimo że organ odwoławczy mógł samodzielnie uzupełnić postępowanie wyjaśniające lub rozpoznać sprawę merytorycznie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 138 § 2 K.p.a., uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy powinien był merytorycznie rozpoznać sprawę, gdyż przyczyny uchylenia decyzji (nierozpatrzenie wniosku o zawieszenie postępowania, niekompletność akt) mogły zostać usunięte w trybie art. 136 K.p.a. lub przez organ odwoławczy samodzielnie, zamiast stosowania środka kasacyjnego.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności. Po wielokrotnych decyzjach organu I instancji odmawiających przyznania świadczenia i decyzjach organu II instancji uchylających te decyzje i przekazujących sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ I instancji wydał decyzję przyznającą świadczenie za ograniczony okres. Organ II instancji ponownie uchylił tę decyzję, powołując się na nierozpatrzenie wniosku o zawieszenie postępowania i niekompletność akt. Skarżący zaskarżył tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a., w tym art. 138 § 2 K.p.a.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję.
W dniu 17 czerwca 2010r. M. D. złożył do protokołu w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w B. wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności bez wskazania okresu, za jaki świadczenie ma być przyznane.
Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił stronie przyznania pomocy w postaci świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności od czerwca 2010r. w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".
Na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Prezydent Miasta B. kolejną decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił M. D. przyznania pomocy w postaci świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności od czerwca 2010r. w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr[...], na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. ponownie uznało za słuszne uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 24 stycznia 2012r. sygn. akt IV SA/Gl 517/11 uchylił kwestionowane rozstrzygnięcie organu odwoławczego, a od wyroku tego nie wniesiono skargi kasacyjnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. ponownie uznało za słuszne uchylić decyzję Prezydent Miasta B. z dnia [...] nr [...] i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
M. D. na powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt IV SA/Gl 726/12.
Natomiast Prezydent Miasta B., w związku z kasacyjnym rozstrzygnięciem SKO z dnia [...] decyzją z dnia [...] nr[...], na podstawie art. 1, art. 3 pkt 1, art. 5 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.) w zw. z art. 8 ust. 1,13, art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) przyznał M. D. świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 40 zł miesięcznie od dnia 1 czerwca 2010r. do dnia 31 sierpnia 2010r.
W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniono, że wobec braku możliwości przeprowadzenia ze stroną wywiadu środowiskowego decyzję wydano w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Prezydent powołał się na treść art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" wskazując na wysokość kryterium dochodowego będącego przesłanką przyznania pomocy, tj. 813 zł oraz zaznaczając, że strona spełnia przesłanki przyznania pomocy. Stwierdzono, że gmina B. nie posiada możliwości zapewnienia pomocy w formie zasiłku. W okresie od stycznia do września 2010r. Ośrodek opracował kryteria przyznawania świadczeń pieniężnych na zakup posiłku lub żywności, które określały, że pomoc była przyznawana w kwocie 40 zł miesięcznie.
Odnosząc się do sytuacji dochodowej strony Prezydent wskazał, że zgodnie z art. 8 ust 13 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskiwania dochodu w walucie obcej, wysokość tego dochodu ustala się według średniego kursu NBP z dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie świadczenia z pomocy społecznej. W tym zakresie podniesiono, że w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku, tj. czyli w maju 2010r., czerwcu 2010r oraz lipcu 2010r. za dochód M. D. przyjęto proporcjonalną część renty [...] inwalidzkiej, przy czym średni kurs 1 RSD obowiązujący od 10 do 16 października 2012r. w NBP wynosił 0,0357. Renta inwalidzka zgodnie z decyzją RFUE i R w N. nr [...] z dnia [...] stanowiła kwotę 10.615,38 dinarów miesięcznie. W związku z powyższym dochód wnioskodawcy w maju 2010r, w czerwcu 2010r. oraz w lipcu 2010r. wynosił po 378,97 zł miesięcznie.
Zdaniem organu z decyzji Republikańskiego Funduszu Ubezpieczeń Emerytalnych i Rentowych, Dyrekcja Wojewódzkiego Funduszu [...] z dnia [...] nr [...] wynika, że świadczenie było wypłacone w Polsce w okresie od 19 lipca 1999r. do 30 listopada 2004r. Ponadto od 1 grudnia 2004r. do stycznia 2011r. wypłaty świadczenia były dokonywane w Republice[...]. W związku z twierdzeniami strony o uchyleniu decyzji przez Sąd Okręgowy w B. organ wystąpił do Ambasady [...] z zapytaniem, czy decyzja znajduje się w obrocie prawnym. Z nadesłanych w dniu 20 lipca 2012r. informacji wynika, że od 16 lutego 2011r. wypłaty renty dokonuje Oddział w B. Ponadto uzyskano informację, że od 30 kwietnia 2012r. wypłata renty została tymczasowo zawieszona ze względu na fakt, że w dłuższym okresie czasu nie można było dokonywać wypłaty przekazem pocztowym na adres będący w dyspozycji funduszu. Jednocześnie w celu wypłaty świadczenia w Polsce, strona powinna złożyć wniosek we właściwym Oddziale w B.
Odnosząc się do możliwości zawarcia ze stroną kontraktu socjalnego Prezydent stwierdził także, że propozycja zawarcia kontraktu socjalnego nie spotykała się z akceptacją wnioskodawcy.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. D. zarzucił, że zachodzi przesłanka do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Zdaniem strony zaskarżone rozstrzygnięcie powinno być wycofane z obrotu prawnego, a postępowanie powinno być umorzone. Odwołujący stwierdził, że świadczenie zostało już wypłacone.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr[...] , na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia [...] nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Organ odwoławczy zauważył, że w dniu 17 czerwca 2010r. strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Prezydent rozpatrzył wniosek dwoma decyzjami, tj. zaskarżoną decyzją przyznającą świadczenie od 1 czerwca 2010r. do 31 sierpnia 2010r. oraz decyzją nr [...] przyznającą oraz odmawiającą świadczenia od 1 września 2010r. do 30 czerwca 2011r.
Kolegium stwierdziło, że powyższe decyzje zostały wydane pomimo złożenia przez stronę w dniu 25 września 2012r. wniosku o zawieszenie postępowania, który zgodnie z treścią notatki Kierownika Działu Realizacji Świadczeń organu I instancji z dnia 14 grudnia 2012r. nie został rozpatrzony. W ocenie organu odwoławczego Prezydent Miasta B. nie rozpoznając wniosku o zawieszenie postępowania rażąco naruszył art. 7, art. 8, art.9, art. 98 § 1 oraz art. 101 § 1 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na rozpatrzenie sprawy.
Odnosząc się do zarzutów odwołania podniesiono, że świadczenie objęte wnioskiem z dnia 17 czerwca 2010r. zostało stronie przyznane i wypłacone na podstawie wcześniejszej decyzji organu I instancji, które została wyeliminowana z obrotu prawnego. Wobec braku wycofania przez stronę wniosku o przyznanie świadczenia organ I instancji zobowiązany był do ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania nowej decyzji w sprawie. Ustosunkowując się do wydanego w decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności podkreślono, że świadczenie zostało już stronie wypłacone i w sprawie nie występuje żadna z przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, zatem było ono bezzasadne.
Organ odwoławczy zaznaczył także, że przesłane przez Prezydenta wraz z odwołaniem akta administracyjne były niekompletne i niemożliwe było na ich podstawie prawidłowe ustalenie przebiegu postępowania na skutek wniosku strony z dnia 17 czerwca 2010r.
W skardze od powyższej decyzji M. D. zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez uznanie, że nieważną decyzję można wycofać z obrotu prawnego w inny sposób, czyli uchylenie i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił nadto naruszenie art. 11 K.p.a. a także zarzut naruszenia art. 138 § 2 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nierozpatrzenie wniosku o zawieszenie postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zarzucił naruszenie art. 136 K.p.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a., bowiem w ocenie skarżącego rozstrzygnięcie kasacyjne z art. 138 § 2 K.p.a. jest wyjątkiem od zasady merytorycznego orzekania przez organ odwoławczy i nie powinno być interpretowane rozszerzająco oraz nadużywane z pominięciem rozważenia możliwości działania organu odwoławczego w ramach art. 136 K.p.a. W tym zakresie skarżący powołał się na orzeczenie NSA z dnia 15 maja 2008r., sygn. akt II GSK 57/08 zaznaczając, że brak rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania nie był uchybieniem istotnym. Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a., bowiem zachodzą przesłanki określone w art. 156 K.p.a.
W dalszej kolejności skarżący opisał postępowania administracyjne dotyczące jego wniosku z dnia 17 czerwca 2010r. o przyznanie pomoc w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W jego ocenie decyzja organu odwoławczego z dnia [...] nr [...] była decyzją ostateczną. Z tej przyczyny do chwili rozpoznania przez tut. Sąd skargi na tę decyzję w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 726/12, organ I instancji nie mógł wydać decyzji z dnia [...] nr [...] W ocenie skarżącego konieczne jest stwierdzenie nieważności decyzji z tego względu, że sprawa została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Skarga M. D. na decyzję z dnia [...] nr [...] została zarejestrowana po sygn. akt IV SA/Gl 131/13. Sąd postanowieniem z dnia 27 lutego 2014r. na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zawiesił postępowanie z uwagi na prejudycjalność postępowania sądowoadministracyjnego toczącego się pod sygn. akt IV SA/Gl 726/12.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2014r. sygn. akt IV SA/Gl 726/12 oddalił skargę M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...].
Wobec powyższego w sprawie IV SA/Gl 131/13 Sąd podjął postępowanie i skarga na decyzję z [...] nr [...] obecnie rozpoznawana jest pod sygn. akt IV SA 1135/14.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W wyniku przeprowadzenia kontroli w wyżej wskazanym zakresie, stwierdzić należało, że skarga jest zasadna.
Jak wynika z akt administracyjnych postępowanie administracyjne dotyczące wniosku skarżącego złożonego w dniu 17 czerwca 2010r., w którym zwrócił się o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności toczyło się od lipca 2010r. i było poddawane dwukrotnej kontroli sądu administracyjnego.
Dla oceny legalności decyzji poddanej obecnie kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego istotne znaczenie ma treść prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 sierpnia 2014r. sygn. akt IV SA/Gl 726/12 oddalającego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] (uchylającej decyzję organu I instancji z dnia [...] nr[...]).
Skutkiem tego wyroku stało się, że w obrocie prawnym nie istniała żadna decyzji administracyjna merytorycznie załatwiająca sprawę wniosku skarżącego z dnia 17 czerwca 2010r. o przyznanie mu świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności za okres od czerwca do sierpnia 2010r.
Analiza przedstawionego stanu faktycznego nakazuje przyjąć, że wbrew twierdzeniom skarżącego obecnie w obrocie prawnym nie występują dwie decyzje organu I instancji rozstrzygające w sprawie tożsamego podmiotu i przedmiotu, za ten sam okres świadczeniowy, a wręcz przeciwnie wniosek ten zasadnie rozpatrzony został kolejną decyzją z dnia [...] nr[...], w której Prezydent B., nie czekając na rozpoznanie skargi w sprawie IV SA/Gl 726/12, przyznał stronie świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie po 40 zł miesięcznie od dnia 1 czerwca 2010r. do 31 sierpnia 2010r. Na skutek odwołania od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozstrzygnięcia przez ten organ.
Ta decyzja stanowi obecnie przedmiot rozpoznania sądowoadministracyjnego.
Jest to decyzja wydana na podstawie przepis art. 138 § 2 k.p.a. Kryterium kontroli zaskarżonej decyzji wyznaczać będzie zatem treść art. 138 § 2 k.p.a.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lutego 2012 r., II GSK 9/11, publ. CBOSA, decyzja kasacyjna, o której mowa w art.138 § 2 k.p.a. jest typowym rozstrzygnięciem procesowym, nie przesądza zatem o istocie sprawy administracyjnej, lecz jest ostatnim aktem wydanym w toku instancji, który w inny sposób kończy postępowanie. Decyzja organu odwoławczego wydana w oparciu o art.138 § 2 kpa nie kształtuje stosunku materialnoprawnego, stanowi przeszkodę dla ukształtowania tego stosunku wydanym wcześniej rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, uniemożliwiając mu uzyskanie przymiotu ostateczności. Następstwem wydania decyzji kasacyjnej jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem I instancji. Konsekwencją powyższego jest to, że dokonując oceny prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 kpa również Sąd I instancji nie może dokonywać ocen o charakterze przesądzającym dla sposobu zakończenia sprawy. Kontroluje natomiast, czy ziściły się przesłanki do odstąpienia przez organ odwoławczy od wynikającego z treści art. 15, art. 138 i art. 136 k.p.a. obowiązku w pierwszym rzędzie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Stosownie do zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 k.p.a. organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę będącą przedmiotem postępowania przed organem I instancji. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów strony podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Wynika to również z brzmienia art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (§ 1 pkt 1) bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji (§ 1 pkt 2). W wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r. sygn. akt IV SA 274/97 (LEX nr 48234) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie okoliczności, w tym również żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Wyd. 11, Warszawa 2011, komentarz do art. 138, Nb 1 i 5 i powołane tam orzecznictwo).
Natomiast wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 k.p.a. Przepis art. 138 § 2 k.p.a. w jego obecnie obowiązującym brzmieniu stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Dopuszczalność wydania tego rodzaju decyzji, ze względu na treść art. 138 § 2 w zw. z art. 136 k.p.a. wiąże się ze stwierdzeniem przez organ odwoławczy istnienia podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, jednak stwierdzone braki postępowania nie są możliwe do usunięcia w trybie art. 136 k.p.a., który przewiduje, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, to w pierwszej kolejności organ odwoławczy powinien rozważyć zastosowanie art. 136 k.p.a., nie zaś przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie wówczas, gdy organ pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. To organ odwoławczy ma podjąć wszelkie możliwe kroki w celu merytorycznego załatwienia sprawy, a nie uwalniać się od obowiązku orzekania, przekazując sprawę organowi I instancji. Jednocześnie ma prawo do tego, aby własne orzeczenie, którego nieodłączną częścią jest uzasadnienie, sformułować w taki sposób, który doprowadzi do usunięcia wad rozstrzygnięcia (wskazanego w osnowie) i uzasadnienia orzeczenia organu I instancji. Innymi słowy, decyzja kasacyjna może zapaść, jeśli wątpliwości organu odwoławczego co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 10 lipca 2014r. sygn. akt II SA/Po 229/14, w Lublinie z dnia 18 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 44/13, LEX nr 1340337 czy we Wrocławiu z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 349/13, LEX nr 1380019).
Jak wynika z treści kontrolowanej decyzji, przekazanie sprawy do jej ponownego rozpoznania nastąpiło z dwóch przyczyn – braku ustosunkowania się organu I instancji do wniosku strony o zawieszenie postępowania oraz ze względu na niekompletność akt, ich nieuporządkowanie chronologiczne, brak poświadczenia kopii za zgodność.
Żadna z przytoczonych okoliczności nie należy do przesłanek zezwalających organowi odwoławczemu na odstąpienia od obowiązku w pierwszym rzędzie merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zarówno bowiem zalecane w uzasadnieniu decyzji działania mające na celu wyjaśnienia stronie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień, zwrócenie się do strony w celu ustalenia czy nadal jest zainteresowana zawieszeniem postępowania, a w konsekwencji rozpatrzenie wniosku strony złożonego na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. mogło nastąpić również przed organem odwoławczym. Uzupełnienie akt i uporządkowanie ich przez organ I instancji wymagało wyłącznie wezwania do wykonania tego obowiązku, a nieuporządkowane i niekompletne akta nie uzasadniają powrotu do ponownego rozpatrzenia sprawy.
Oceniając zatem zaskarżoną decyzję Sąd uznaje, że organ odwoławczy uchylając się od obowiązku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy naruszył w sposób istotny regulację zawartą w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd zauważa, że w warunkach kontrolowanej sprawy kryteria wymagane do zastosowania przez organ rozstrzygnięcia o charakterze kasacyjnym, gdy wydawane jest ono po raz szósty, powinny być oceniane w sposób bardziej restrykcyjny. Przede wszystkim Kolegium zobowiązane było rozważyć możliwość zakończenia sprawy bez zbędnego, a także nadmiernego przedłużania czasu trwania sprawy i przekazywania sprawy do organu I instancji po raz kolejny.
Organy administracji publicznej powinny starać się działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie zaskarżonej decyzji, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji nie jest dotknięte istotnymi brakami. Powołując się na podstawowe zasady rządzące procedurą administracyjną trzeba przywołać zasadę praworządności nakazującą organom publicznym działanie na podstawie przepisów prawa oraz załatwianie sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przypomnieć trzeba nadto, organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, a działać powinny w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. W postępowaniu odwoławczym naruszono wszystkie wskazane zasady proceduralne.
W toku ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy obowiązany jest podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie w granicach przedmiotowej sprawy uwzględniając wyżej wyrażone stanowisko Sądu, o ile nie nastąpi istotna zmiana okoliczności prawnych i faktycznych w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło