IV SA/Gl 1180/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.B. na decyzję Prokuratora Okręgowego w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie informacji publicznej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżący, po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika – adwokata z urzędu. Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną będącą na jego utrzymaniu. Wnioskodawca poza informacją na temat wysokości swojej emerytury (1900 zł brutto) nie podał jakiejkolwiek informacji na temat swojego stanu majątkowego. W związku z powyższym pismem z dnia 25 stycznia 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wysokości uzyskiwanego dochodu, - podanie orientacyjnej wysokości wydatków przeznaczonych na bieżące utrzymanie się (media itp.), - uprawdopodobnienie faktu, że małżonka skarżącego nie uzyskuje żadnego dochodu, - przedłożenie wyciągu z rachunku bankowego obrazującego operacje dokonywane na nim w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz.270 – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy ma na celu ocenę wszystkich okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Należy również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, o co ubiega się wnioskodawca, opiera się na surowych kryteriach, które sprowadzają się do odpowiedzi na pytanie, czy strona nawet przy najdalej idących staraniach jest w stanie zdobyć środki na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Aby możliwym było dokonanie oceny, czy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy rzeczywiście znajduje się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie złożonego wniosku, należy w sposób najpełniejszy uzyskać informacje na temat jej stanu majątkowego i rodzinnego. W tym celu, w razie powstania jakichkolwiek wątpliwości referendarz sądowy wzywa stronę o złożenie dodatkowych wyjaśnień oraz przedłożenie tzw. dokumentów źródłowych. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). W realiach rozpoznawanej sprawy wiadomo jedynie dwie rzeczy: że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz, że zadeklarowany przezeń dochód wynosi 1900 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca uchylił się jednak od wyjaśnienia dlaczego jego małżonka nie uzyskuje żadnych świadczeń jak również nie udzielił żadnych informacji na temat poziomu i struktury wydatków przeznaczanych na pokrycie bieżących potrzeb. Tym samym uniemożliwił stwierdzenie, czy wydatki te zajmują dominująca pozycję w jego budżecie domowym i czy rzeczywiście są one niezbędne. Raz jeszcze przypomnieć trzeba, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stanowi wyjątek obwarowany szczególnymi wymogami. Stwierdzenie, czy strona, która wystąpiła z takim wnioskiem wymogi te spełnia uzależnione jest od wnikliwej oceny jej sytuacji materialnej, o ile treść formularza, oświadczenia wnioskodawcy oraz nadesłane przezeń dokumenty umożliwiają poczynienie jakiejkolwiek konkluzji w tym zakresie. Ponieważ w niniejszej sprawie oceny takiej dokonać nie sposób, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.