IV SA/Gl 1267/13

WyrokWSA w Gliwicach2014-04-01

Skład orzekający: Małgorzata Walentek, Beata Kalaga - Gajewska, Edyta Żarkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, mimo że nie jest osobą zobowiązaną w pierwszej kolejności do alimentacji na rzecz swojej niepełnosprawnej siostry, a żyje jej matka?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje przede wszystkim matce lub ojcu osoby niepełnosprawnej, a dopiero w dalszej kolejności innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, pod warunkiem braku możliwości sprawowania opieki przez osoby zobowiązane w pierwszej kolejności. Skoro żyje matka osoby wymagającej opieki, która nie została pozbawiona praw rodzicielskich, skarżąca, będąca siostrą, nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nawet jeśli sprawuje faktyczną opiekę.
Stan faktyczny
Skarżąca R.K. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną siostrą U.D. Wcześniej pobierała to świadczenie na podstawie decyzji wydanej na czas nieokreślony. Jednakże, zgodnie ze zmianą przepisów, decyzja ta wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że żyje matka U.D., która jest zobowiązana w pierwszej kolejności do alimentacji i opieki, a skarżąca nie spełnia warunków określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca zarzuciła naruszenie praw nabytych i zasady zaufania do państwa.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Burmistrz K. decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 11, pkt 21 lit. a), art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a, ust. 1 b, art. 19 ust. 4, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1, ust. 2, art. 26 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z póżn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3), odmówił R.K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na U.D. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ obszernie przywołał przepisy regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie opisał stan faktyczny sprawy. Ustalił, że U.D. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (od urodzenia), jest panną, nie ma dzieci, a z jej rodziców żyje tylko matka Z.D., która nie została pozbawiona praw rodzicielskich i ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. R.K. jest siostrą Z.D. i sprawuje nad nią bezpośrednią opiekę, przez co w okresie od [...] do [...] pobierała świadczenie pielęgnacyjne przyznane bezterminowo decyzją z dnia [...] o nr [...]. Organ wskazał jednak, że na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), decyzja z dnia [...] wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. Wobec tego, skoro żyje matka U.D. - osoba zobowiązana do alimentacji w pierwszym stopniu, to R.K. nie spełnia warunku określonego w art. 17 ust. 1a w związku z ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. R.K. wniosła od powyższej decyzji odwołanie, nie zgadzając się z odebraniem świadczeń, które miała przyznane na stałe. W jej ocenie były to prawa nabyte chronione przez Konstytucję RP. Podkreśliła, że czuje się pokrzywdzona, gdyż poświęciła się opiece nad niepełnosprawną matką i siostrą, która nie jest w stanie samodzielnie egzystować. Matka ze względu na wiek ([...] lat) i stan zdrowia również wymaga częściowej opieki i pomocy drugiej osoby, oznacza to, że nie może jednocześnie sprawować opieki nad niepełnosprawną umysłowo córką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji i podzieliło ustalenia, co do stanu faktycznego sprawy oraz okoliczności, że wcześniejsza decyzja przyznająca odwołującej świadczenie pielęgnacyjne wygasła z dniem 30 czerwca 2013 r. Natomiast odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nastąpiła na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W rozpatrywanej sprawie osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia jest w pierwszej kolejności matka osoby wymagającej opieki, pod warunkiem rezygnacji z zatrudnienia, bądź nie podejmowania zatrudnienia, a organy administracji orzekają wyłącznie na podstawie przepisów prawa i nie mogą brać pod uwagę innych okoliczności sprawy, na które powołano się w odwołaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach R.K. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zarzuciła obu rozstrzygnięciom obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 2 Konstytucji RP, poprzez wydanie decyzji w oparciu o niekonstytucyjny przepis. Skutkiem tego, bezpodstawnie wydano w sprawie niekorzystną dla niej decyzję, pomimo dalszego pozostawania w mocy decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony. Akcentowała, że w wyniku zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych doszło do ingerencji Państwa w prawa nabyte wcześniejszą decyzją administracyjną i do naruszenia zasady zaufania obywateli do Państwa. Takie postępowanie nie jest niczym uzasadnione, bowiem dotyczy opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Skoro skarżąca miała już raz przyznane bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne, to ten stan powinien trwały. Natomiast zmiana przepisów była dla niej zaskoczeniem, narażającym jej osobę oraz niepełnosprawnych członków rodziny na negatywne skutki. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy postulował o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, na podstawie art. 125 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, w dalszej części uzasadnienia przywoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a."), do czasu zakończenia toczącego się z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 24 czerwca 2013 r. postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, zarejestrowanego pod sygnaturą akt K 27/13, o zbadanie zgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) z zasadą zaufania do państwa i prawa oraz zasadą ochrony praw nabytych, wynikających z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Sądu, kwestia ta ma znaczenie także dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, gdyż skarżącej przyznane zostało decyzją ostateczną, na czas nieokreślony, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną siostrą – U.D., które wygasło z mocy wyżej powołanych przepisów z dniem 30 czerwca 2013 r. Natomiast stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z Konstytucją, oznaczałoby, że sytuacja prawna skarżącej mogłaby ulec zmianie na jej korzyść. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podjął z urzędu zawieszone postępowanie z uwagi na ustalenie, iż w dniu 5 grudnia 2013 r. został wydany wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 27/13. Na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2014 r. skarżąca podtrzymała zarzuty skargi uznając, iż jej matka nie jest w stanie opiekować się swoją niepełnosprawną córką – U.D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że Sąd nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, zatem o jej zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne mogą w razie uznania kontrolowanego aktu za wadliwy, w rozumieniu przywołanych przepisów, uchylić ten akt lub stwierdzić jego nieważność. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala na ocenę legalności decyzji również z urzędu. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Z analizy akt administracyjnych wynika, że skarżąca wnioskiem z dnia [...] zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad swoją niepełnosprawną w stopniu znacznym siostrą, na którą już wcześniej pobierała to świadczenie do dnia 30 czerwca 2013 r., w oparciu o decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]. Organy orzekające w sprawie uznały jednak, że skarżąca i jej siostra (podopieczna) są wprawdzie spokrewnione, jednak w linii bocznej, natomiast obowiązkiem alimentacji wobec podopiecznej obciążona jest w pierwszej kolejności jej żyjąca matka. Taki stan rzeczy oznacza, że na skarżącej nie ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do siostry (podopiecznej) i niespełniona jest podstawowa przesłanka materialnoprawna warunkująca możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, wynikająca z art. 17 ust. 1a pkt 1 w związku z ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z póżn. zm., zwana dalej w skrócie jako "ustawa"). Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl z kolei art. 17 ust 1a ustawy, osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo, gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. W powołanych przepisach został zawarty ściśle określony katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, wyznaczony m.in. przesłanką pozostawania osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby będącej pod jej opieką (art. 17 ust 1 pkt 1-4 ustawy). W art. 17 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy wprost stwierdzono, że świadczenie przysługuje matce albo ojcu, bądź innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny. Przy czym, art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy stanowi, że: "Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;" (cytat). Prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się zatem z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 K.p.a., który sprowadza się do obowiązku dostarczania środków utrzymania i obciąża krewnych w linii prostej (zstępnych i wstępnych) oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 K.r.o.). W tej sytuacji, to Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala kolejność zobowiązanych, w związku z czym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 K.r.o.). Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje zatem w pierwszej kolejności żyjącym rodzicom (matce albo ojcu - art. 17 ust. 1 pkt 1), a w przypadku ich śmierci dopiero innym osobom (art. 17 ust. 1 pkt 4), na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Wskazuje na to jednoznaczna treść przywołanego już wcześniej art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy. Dopiero bowiem, gdy nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, bądź gdy takie osoby same nie mogą sprawować opieki, bo legitymują się sami znacznym stopniem niepełnosprawności, wówczas ustawodawca dopuszcza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, po spełnieniu przez nie warunku nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W rozpatrywanej sprawie wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane skarżącej, ponieważ w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r.) może być ono przyznane wyłącznie osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. W obecnej sytuacji skarżąca nie należy jednak do kręgu osób zobowiązanych w pierwszej kolejności do alimentacji względem swojej siostry (podopiecznej). W sprawie znajduje również zastosowanie pogląd wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. akt I OPS 5/13, w której Sąd wskazał, że "osobie, którą nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych" (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), który w oparciu o art. 269 § 1 p.p.s.a. jest wiążący w sprawie. Nie można zatem, powołując się na ogóle zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ustawy pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji w pierwszej kolejności, która sprawuje faktyczną opiekę nad osobą niepełnosprawną. Zaakcentować należy, że obowiązek ten powstaje z mocy prawa, a nie z wyboru dokonanego w danej rodzinie przez jej członków. Uprawnienie do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego uzyska osoba "zobowiązana w dalszej kolejności" dopiero w sytuacji, gdy brak będzie osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, to jest, gdy takiej osoby nie będzie albo, gdy osoba taka nie będzie w stanie sprawować opieki nad podopiecznym. Z przywołanych już wcześniej przepisów wynika jednoznacznie, że to nie rodzina decyduje, komu spośród jej członków winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a decyduje o tym jednoznacznie brzmiący przepis prawa. Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. o sygn. akt K 27/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednak przedmiotem badania Trybunału, zgodnie z żądaniem wnioskodawcy, były tylko przepisy intertemporalne. Trybunał nie odnosił się więc do poprawności nowych, bardziej restrykcyjnych w porównaniu ze stanem dotychczasowym kryteriów uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jedynie stanął na stanowisku, że doszło do naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, które jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Podkreślił, że deklarowana przez ustawodawcę konieczność racjonalizowania systemu świadczeń opiekuńczych w celu wyeliminowania nadużyć, sama w sobie nie uzasadnia znoszenia praw słusznie nabytych. Przedsięwzięcie racjonalizujące nie może bowiem abstrahować od zastanych stosunków prawnych, zwłaszcza gdy mają charakter chronionych konstytucyjnie praw podmiotowych. W ocenie składu orzekającego, zrealizowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego będzie wymagało zmiany prawa. Jednak sam ten wyrok nie ma wpływu na wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie, do czasu kiedy ustawodawca nie ureguluje odmiennie sytuacji osób, które uzyskały uprzednio świadczenie pielęgnacyjne decyzją wydaną na podstawie art. 17 ustawy, w brzmieniu obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012 r., w celu przywrócenia stanu zgodnego z Konstytucją RP. Wyrok dotyczył norm prawa intertemporalnego, które zmaterializowały się już w dniu orzekania przez Trybunał Konstytucyjny, a nie przepisów, które określały nowe przesłanki nabycia świadczeń określonych w ustawie (s. 25 uzasadnienia wyroku TK). Jednocześnie w niniejszym postępowaniu nie stanowią przedmiotu sprawy ewentualne roszczenia skarżącej o wypłatę utraconych po dniu 30 czerwca 2013 r. świadczeń, czy też uprawnienia do ubiegania się o nowe świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, które przewiduje obowiązująca ustawa, bowiem przyznane decyzją z dnia [...] prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasło z mocy prawa w dniu 1 lipca 2013 r. (w oparciu o art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. To ustawodawca zatem, przepisem szczególnym, zadecydował o tym, że decyzje o przyznaniu świadczeń pielęgnacyjnych na dotychczasowych zasadach utraciły byt prawny z mocy samego prawa, czyli niejako "automatycznie", bez konieczności i możliwości orzekania w tym zakresie przez organy administracyjne w drodze odrębnej decyzji. W obowiązujących przepisach nie została przewidziana żadna procedura, ani też organ właściwy do orzekania o ewentualnym "przywróceniu" prawa do tego świadczenia. Skutki art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej, powodujące wygaśnięcie decyzji o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, nastąpiły ex lege i nie były uzależnione od wydania aktów stosowania prawa, czy przeprowadzenia z urzędu postępowania administracyjnego w indywidualnych sprawach. W tym miejscu podzielić przyjdzie rozważania poczynione w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 grudnia 2013 r. o sygn. akt II SA/Bd 1285/13, iż: "Sąd nie może nie tylko zastąpić organów administracji w rozstrzyganiu sprawy administracyjnej co do jej istoty, a wyłącznie upoważniony jest do kontroli legalności ich działania, lecz tym bardziej, wkraczając w sferę zastrzeżonych dla ustawodawcy uprawnień, kształtować sytuacji prawnej obywatela, wyłącznie w oparciu o zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), postępując wbrew jednoznacznym i nie budzącym wątpliwości rozwiązaniom prawnym przyjętym w ustawie zmieniającej z 2012 r. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2007r. sygn. akt II FSK 1013/06, z 12 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 548/06, z 28 kwietnia 2011r. sygn. akt I OSK 2115/10 opubl. w CBOSA dostępnej pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl)." (cytat). Zatem, niedopuszczalne jest pominięcie korzystających z domniemania konstytucyjności regulacji prawnych omawianej ustawy i przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. Z. Czeszejko - Sochacki, Sądownictwo konstytucyjne w Polsce na tle porównawczym, Warszawa 2003 r., str. 351 - 389). Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała, by ta decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów, tak prawa materialnego, jak i procesowego. Tak jak już wcześniej wspomniano, Sąd, nie może w ramach kontroli stosować kryterium słuszności, czy sprawiedliwości społecznej, jak również nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności zaskarżonej decyzji w dniu jej wydania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło